เริ่มต้นความเป็นพุทธเจ้ากับปฏิจจสมุปบาท(ตอน 1)

---

หลายคนหลายท่านคงเคยได้ยินคำนี้ และผมเชื่อได้เลยว่า มีน้อยคนนักที่จะเข้าใจคำนี้ได้ดี ไม่ว่าจะเป็นคฤหัสถ์หรือบรรชิต มีหลายคน ที่พยายามอธิบายคำ ๆ นี้ให้มีความหมายง่าย ๆ เพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจได้ง่าย ๆ ผู้เขียนวิจารณ์ได้เลยว่า เป็นการอธิบายที่มี ความผิดพลาดอย่างมหันต์ เพราะปฏิจจสมุปบาท แม้แต่พระพุทธเจ้าที่ทรงปัญญาสูงสุด ก็ยอมรับว่าเป็นเรื่องยากที่จะเข้าใจได้ อย่างถูกต้อง ที่พูดนี้มิได้หมายความว่า จะเข้าใจปฏิจจสมุปบาทไม่ได้ เข้าใจได้ แต่การรู้และเข้าใจในหลักธรรมทางพระพุทธศาสนานั้น จะต้องเป็นไปพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมพร้อมทั้งความคิดเห็นด้วย ถ้าหากพฤติกรรมยังไม่เปลี่ยน นั่นไม่ใช่เป็นการเรียนรู้และ เข้าใจในพระพุทธศาสนา หรือไม่ใช่การรู้ธรรมะข้อนั้น ๆ ปฏิจจสมุปบาท หลายคนอาจจะมองดูเป็นเรื่องง่าย ๆ แต่การมองดูว่าเป็นของง่าย ๆ เป็นการมองดูอย่างคนที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์ เพราะเมื่อมองแล้ว ก็มองเฉย ๆ ผ่านไป ตนเองไม่มีความสะทกสะท้านอะไร ไม่เหมือนกับการมองเห็น ปฏิจจสมุปบาทของพระพุทธเจ้า ซึ่งเมื่อพระองค์ทรงเล็งเห็นแล้วก็แสวงหาหนทางเพื่อหลุดพ้นจากวงเวียนอุบาทของปฏิจจสมุปบาททันที ปฏิจสมุปบาทได้ทรงประจักษ์แก่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ครั้งยังทรงเป็นพระโพธิสัตว์ราชกุมาร เมื่อคราวเสด็จประพาสพระอุทยาน ทรงเล็งเห็น คนแก่ คนเจ็บ และคนตาย ซึ่งก็คือ ความแก่ (ชรา) ความเจ็บ ซึ่งแสดงออกเป็น (โสกะ ปริเทว ทุกข์ โทมนัส อุปายาส) ความตาย (มรณะ) พระองค์ ทรงมองหาเหตุว่า ชรา มรณะ โสกปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส เหล่านี้ มีได้เพราะเหตุไร เมื่อได้ทรงเสด็จกลับจากอุทยาน ไกล้จะเข้าวัง ได้ทราบ ข่าวว่า พระนางยโสธราพิมพา ทรงประสูตรพระราชโอรส พระโพธิสัตว์ก็ทรงเข้าพระทัยทันทีว่า ชรา มรณะ โสกปริเทวะ เป็นต้นเหล่านั้น มีสาเหตุมาจาก ชาติ (ความเกิด) นั่นเอง นี่หมายความว่า พระโพธิสัตว์ทรงเล็งเห็นปฏิจจสมุปบาทแล้ว เมื่อพระโพธิสัตว์ทรงทราบดังนั้นแล้ว ก็ทรงออกผนวช แสวงหาโมกขธรรม (ธรรมที่จะให้หลุดพ้นจากความเกิด อันเป็นต้นเหตุของ ความทุกข์ทั้งมวล) ในที่สุดพระองค์ก็ได้ตรัสรู้ ค้นพบต้นเหตุของการเกิด (สมุทัย) และหนทางในการหลุดพ้นจากความเกิดได้ เราจะเห็นได้ว่า ในอริยสัจจ์ 4 พระองค์ได้แสดงให้เห็นว่า ความเกิดเป็นทุกข์ (ชาติปิ ทุกฺขา ฯลฯ ) ก็เป็นการแสดงยืนยืนปฏิจจสมุปบาท ที่พระองค์ได้ทรงเล็งเห็นเมื่อครั้งยังเป็นพระโพธิสัตว์นั่นเอง และทรงแสดง ตัณหา (โลภะ) ว่าเป็นต้นเหตุของการเกิด (ชาติ) แสดงมรรค และนิโรธ ว่าเป็นหนทางและความดับทุกข์ คือความเกิด นี่คือ จุดเริ่มต้นของปฏิจจสมุปบาท และความเข้าใจในปฏิจจสมุปบาท ของพุทธศาสนิกชน จะต้อง เป็นไปอย่างนี้ ถ้าผิดจากนี้ไป แน่ใจได้เลยว่า เป็นการผิดความประสงค์ของพระพุทธศาสนา ปฏิจจสมุปบาท ที่พระพุทธเจ้าตรัสในที่อื่น เย ธมฺมา เหตุปภวา เตสํ เหตุํ (เหตุง) ตถาคโต (อาห) เตสญฺจ โย นิโรโธ จ เอวํวาที มหาสมโณ ฯ "ธรรมเหล่าใดมีเหตุเป็นแดนเกิด พระตถาคตตรัสเหตุของธรรมเหล่านั้น และตรัสถึงความดับของธรรมเหล่านั้น พระมหาสมณะ เป็นผู้มีปกติตรัสอย่างนี้" ฯ คำว่า "เย ธมฺมา เหตุปภวา" หมายถึง สังขาร จนถึง ชรามรณะ ฯ คำว่า เหตุํ (เหตุง) หมายถึง อวิชชา จนถึง ชาติ ฯ ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา อาตาปิโน ฌายโต พฺรหฺมณสฺส อถสฺส กงฺขาว ปยนฺติ สพฺพา ยโต ปชานาติ สเหตุธมฺมํ ฯ * คำว่า "สเหตุธมฺมํ" นั้นได้แก่ สังขาร จนถึง ชรามรณะ ฯ ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา อาตาปิโน ฌายโต พฺรหฺมณสฺส อถสฺส กงฺขาว ปยนฺติ สพฺพา ยโต ขยํ ปจฺจยานํ อเวทิ ฯ คำว่า "ปจฺจยานํ" ได้แก่ อวิชชา จนถึง ชาติ ฯ

โดย อาคันตุกะ [20 ม.ค. 2546 , 10:41:18 น.] ( IP = 202.133.187.172 : : )

สลักธรรม 1 ปฏิจจสมุปบาท อ่านมาถึงงงกระทู้นี้ต้องขอบอกว่าชอบมากๆครับ เพราะกำลังทั้งเรียนและสอนอยู่ด้วยก็อยากใคร่แสดงความเห็นสักนิดครับว่า....... เรื่องของปฏิจจสมุปบาทนี้ลึกซึ่งมากจริงๆครับ และก็ดีมากๆด้วยครับผมเพราะได้พูดเรื่องอื่นๆนอกตัวเราเลย หรือจะสรุปว่า.......เป็นการแสดงเกี่ยวพันกันระหว่างอดีตกับปัจจุบันครับ โดยมี อดีตเหตุ ๕ ได้แก่ อวิชชา สังขาร ตัณหา อุปาทาน ภพ. ปัจจบันผล ๔ ได้แก่ วิญญาณ นามรูป อายตนะ ผัสสะ เวทนา. ปัจจุบันเหตุ ๕ ได้แก่ อวิชชา สังขาร ตัณหา อุปาทาน ภพ. อนาคตผล ๕ ได้แก่ วิญญาณ นามรูป อายตนะ ผัสสะ เวทนา. ก็เพื่อจะให้ผู้ศึกษาเข้าใจเรื่องราวของชีวิตที่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในสังสารไงครับ แต่ก็ขอขอบคุณมากเลยนะครับที่ได้ช่วยกันเผยแพร่พระสัทธรรมครับผม .................

โดย เทพธรรมครับ [20 ม.ค. 2546 , 13:19:22 น.] ( IP = 203.107.203.9 : : )

สลักธรรม 2 ตามเข้ามาอ่านค่ะ....จะพยายามทำความเข้าใจตามไปนะคะ

โดย น้องกิ๊ฟ [20 ม.ค. 2546 , 14:32:06 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 3 ขอเข้ามาศึกษาด้วยครับ

โดย น้ำใส [20 ม.ค. 2546 , 15:11:10 น.] ( IP = 202.133.131.134 : : )

สลักธรรม 4 อนุโมทนาค่ะ

โดย เล็ก [20 ม.ค. 2546 , 23:20:53 น.] ( IP = 203.155.228.61 : : )

สลักธรรม 5 ตามมาเก็บความรู้ที่ตกหล่นค่ะ

โดย ดาค่ะ [21 ม.ค. 2546 , 09:51:51 น.] ( IP = 158.108.12.99 : : )

สลักธรรม 6 ขอบคุณคะ

โดย มด [24 ม.ค. 2546 , 17:15:25 น.] ( IP = 202.28.179.1 : : unknown )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด