พุทธวิทยาน่ารู้

---

ครั้งที่แล้วได้กล่าวถึงองค์คุณของผู้ปฏิบัติวิปัสสนาแต่ได้กล่าวไว้อย่างย่อ ในครั้งนี้จะขอขยายความให้ทราบกันนะคะ องค์คุณของผู้ปฏิบัติวิปัสสนามีอยู่ด้วยกัน ๓ อย่าง คือ ๑.อาตาปี ๒.สัมปชาโน ๓. สติมา ๑.ต้องมี อาตาปี คือ ความเพียรใน ๔ สถาน คือ เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว เพียรระวังบาปใหม่ไม่ให้เกิดขึ้น เพียรทำวิปัสสนากุศลที่ยังไม่เคยเกิดให้เกิดขึ้น เพียรเจริญวิปัสสนากุศลที่เกิดแล้วไม่ให้ตกไป ขยายความว่า คำที่ว่า เพียรละบาป ในที่นี้หมายถึง บาป คือ อนุสัยกิเลสอย่างละเอียด ที่มันนอนเนื่องอยู่ในขันธสันดาน คือ ในจิตแต่ละดวง โดยที่สุดแม้กุศลที่เป็นโลกีย์ทุกๆภูมิมีกามาวจรกุศลเป็นต้น อนุสัยกิเลสมันก็สามารถนอนเนื่องอยู่ได้ ผู้ปฏิบัติจำต้องเพียรละบาป คือ อนุสัยกิเลสอันนั้นเสียด้วยวิปัสสนาปัญญา อันนั้นหมายความว่า ความรู้สึกที่ผิดๆเช่นว่า เวลาเดิน ก็เข้าใจเอาว่า “เราเดิน” เวลานั่ง ก็เข้าใจเอาว่า “เรานั่ง” เป็นต้น ทิฏฐานุสัยที่เข้าใจเอาว่า “เราเดิน” เป็นต้นนั้น จัดเป็นบาปเก่าๆ ที่มันนอนเนื่องอยู่ในความรู้สึกอยู่เก่าแล้ว เมื่อเราปฏิบัติจำเป็นต้องพยายามเปลี่ยนความรู้สึกว่าเดินไม่ใช่เรา แท้ที่จริง มันเป็นเพียงรูปเดิน ที่เกิดขึ้นเพราะจิตคิดจะเดิน อาการเดินก็ปรากฏขึ้นเท่านั้น การเดินไม่ใช่ใคร ไม่ใช่ของใครทั้งนั้น เพียรระวังบาปใหม่ไม่ให้เกิดขึ้นในสันดาน อันนี้หมายความว่า ขณะประสบอารมณ์อันใดก็ตามผู้ปฏิบัติจะต้องมีสติสัมปชัญญะอยู่ทุกขณะว่า อารมณ์อะไรเกิดขึ้น รูปหรือนาม เช่น ขณะผู้ปฏิบัติกำลังอยู่ในท่านั่ง ก็เพียรพยายามกำหนดรู้อยู่แต่เฉพาะในท่านั่งเท่านั้น รูปนั่งกำลังปรากฏอยู่ ขอให้ดูเฉพาะในท่านั่งเท่านั้นว่าเป็นรูปอะไร เมื่อรู้อยู่ว่านั่งเป็นรูป เป็นเพียงรูปธรรม ไม่ใช่หญิง ไม่ใช่ชาย นิมิตว่า “หญิง.”ว่า “ชาย”หรืออนุพยัญชนะว่า แขน ขา หน้า มือ เป็นต้น ก็ไม่เกิดขึ้น เมื่อดูอยู่เฉพาะรูปนั่งไม่เลยไปถึงหญิง ถึงชาย ความรัก ความชัง ที่เป็นตัวอภิชฌาและโทมนัสก็เกิดขึ้นไม่ได้ อันนี้แล ชื่อว่าเพียรระวังบาปใหม่ไม่ให้เกิดขึ้นในจิตสันดาน เพียรทำวิปัสสนากุศลที่ยังไม่เคยเกิดให้เกิดขึ้น ในที่นั้นหมายความว่า กุศลอย่างอื่นๆมากมาย เช่นให้ทานทอดกฐิน ผ้าป่า สร้างศาลา โบสถ์วิหาร กุฏิ เป็นต้น หรือรักษาศีล ๕ ศีล ๘ ศีล ๒๒๗ เราก็เคยทำให้เกิดมาแล้ว หรือโดยที่สุดแม้การเจริญภาวนา เช่น พุทโธ อะระหัง หรือ สัมมา อะระหัง หรือ หายใจเข้า “พุท” หายใจออก “โธ ” ป็นต้น หรือทำจิตให้สว่าง สงบ ทำให้จิตว่าง ปล่อยวางอารมณ์ทุกอย่าง เราก็เคยทำกันมาแล้วแต่การที่จะเจริญวิปัสสนาปัญญา ซึ่งเป็นภาวนามยปัญญา เรายังไม่เคยทำให้เกิดขึ้นเลย อินทรีย์สังวรศีลที่จะมากางกั้นอาสวธรรมในขณะที่ประสบกับอารมณ์ อันเป็นที่ตั้งแห่งความรัก และความชัง เรายังไม่เคยทำให้เกิดขึ้นเลย ดังนั้นเราจะพยายามปลูกอินทรีย์สังวรศีล วิปัสสนาภาวนามยปัญญาให้เกิดขึ้น ร้อยชาติ พันชาติ หมื่นชาติ แสนชาติ เรายังไม่เคยทำวิปัสสนาปัญญาให้เกิดขึ้นเลย เพียรทำกุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม อันนี้หมายความว่า อินทรีย์สังวรศีลก็ดี ขณิกสมาธิที่เกิดขึ้นอยู่ตามสภาวอารมณ์ก็ดี ความรู้เท่าทันตามสภาวะของรูปหรือนามก็ดี ที่บางครั้งมันเกิดขึ้นแล้ว แต่ผู้ปฏิบัติก็ไม่สามารถรักษาไว้ได้ โดยมากมักจะตกไป เสื่อมไป เพราะอาจประคองโพธิวาสนาธรรม มี ศรัทธา กับ ปัญญา เป็นต้น เสมอกันได้นั่นเอง อันนี้แหละนับเป็นความยากเย็น สำหรับผู้ปฏิบัติวิปัสสนาอยู่ไม่น้อยเลย เพราะการปฏิบัติวิปัสสนานี้ ผู้ปฏิบัติไม่สามารถจะกำเอาชัยชนะมาได้ด้วยความเพียรแต่อย่างเดียวนั่นเอง จะนำเสนอเรื่ององค์คุณของผู้ปฏิบัติข้อที่ ๒ คือ สัมปชาโน ในครั้งต่อไปนะคะ

โดย เพ็ญภัทร์ [20 ม.ค. 2546 , 22:57:33 น.] ( IP = 203.155.228.61 : : )

สลักธรรม 1 ดีจริงๆครับกับความรู้นี้ เพื่อจะได้เดินทางไม่หลงครับผม ขออนุโมทนาครับคุณเล็ก.

โดย เทพธรรม [21 ม.ค. 2546 , 08:34:27 น.] ( IP = 203.155.226.58 : : )

สลักธรรม 2 อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [21 ม.ค. 2546 , 10:11:49 น.] ( IP = 158.108.12.99 : : )

สลักธรรม 3 ขอบคุณมากค่ะคุณเพ็ญภัทร์.... รู้สึกเป็นโชคดีมากเลยค่ะที่สมาชิกในลานธรรมแห่งนี้พยายามเสียสละความสุขส่วนตัวมานำเสนอสิ่งที่เป็นประโยชน์ออกมาอย่างต่อเนื่อง ..ไม่ว่าจะเป็นเรื่องทางโลกและทางธรรม ....เป็นการสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดีๆให้แก่ชีวิตได้ทุกวันเลยค่ะ... อนุโมทนาสาธุค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [21 ม.ค. 2546 , 10:21:00 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 4 กำลังพยายามละบาปตามที่น้องเล็กอธิบายค่ะ เพราะที่เขียนตอบมาขณะนี้ จิตสั่งให้อ่านและสั่งให้ตอบค่ะ

โดย พี่อุ๊ [21 ม.ค. 2546 , 12:43:48 น.] ( IP = 202.28.179.1 : : unknown )

สลักธรรม 5 อนุโมทนาน้องเล็กค่ะ เป็นเรื่องที่น่าสนใจค่ะ และได้ทบทวนความรู้อีกด้วย จะติดตามอ่านต่อค่ะ ......

โดย พี่ธัญธร [21 ม.ค. 2546 , 22:48:43 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 6 ขอบคุณและอนุโมทนาค่ะ.....คุณเล็ก ที่นำเรื่องราวอันเป็นประโยชน์เช่นนี้มาถ่ายทอดให้พวกเราได้รับประโยชน์แท้จริงและเต็มที่แก่ชีวิตจริงๆ

โดย ทวีพร [22 ม.ค. 2546 , 08:39:16 น.] ( IP = 203.144.181.253 : : )

สลักธรรม 7 ขอบคุณและอนุโมทนาคุณเล็กค่ะ เป็นประโยชน์แก่ชีวิตจริงค่ะ

โดย มด [24 ม.ค. 2546 , 17:58:43 น.] ( IP = 202.28.179.1 : : unknown )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด