เวลาแห่งปัญญา “ ฌานปัจจัย” (17)

---

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ หลายๆครั้งที่เรามักจะกล่าวก่อนเจริญกรรมฐานด้วยคำว่า.. “ขออำนาจเหล่าเทพเทวา จงช่วยอุดหนุนให้ข้าพเจ้ามีความสงบ ปราศจากความฟุ้งซ่านและสามารถเจริญทางแห่งมรรค ผล นิพพาน ได้ด้วยเทอญ” ลองมาพิจารณาดูซิคะเพราะเหตุใดเราจึงต้องกล่าวเช่นนี้ เพราะสภาพจิตใจที่ซัดซ่านด้วยความยินดีบ้าง ความพยาบาทบ้าง ความฟุ้งซ่านบ้าง ความง่วงบ้าง เหล่านี้เป็นต้น เป็นสภาพของจิตที่ปราศจากความตั้งมั่นและกระทำจิตให้เป็นกุศลได้ยากยิ่ง การกล่าววาจาเช่นนี้ จึงย่อมเสมือนอุปกรณ์ที่จะทำให้จิตนั้นมีเป้าหมาย และสามารถประกอบกุศลจิตได้สะดวกขึ้น และมีอะไรเล่าที่คอยเป็นปัจจัยให้แก่จิตเหล่านี้ได้ มาติดตามความสำคัญของ “ฌาณปัจจัย” กันเถอะค่ะ

โดย อัญชลี สมโสภณ [21 ม.ค. 2546 , 16:22:47 น.] ( IP = 203.113.39.6 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 11 สวัสดีเจ้าค่ะพี่อัญชลี คนเก่งของน้องๆ น้องแก้วขออนุโมทนาในมหากุศลจิตด้วยอย่างยิ่งนะเจ้าคะ น้องแก้วจะขอมาตอบคำถามพี่ค่ะ ว่าทำไม...ทำไมเอกัคคตาเจตสิกที่ประกอบใน ทวิปัญจวิญญาณ 10 ไม่สามารถเป็นฌาณปัจจัยได้ ? ที่ไม่ได้ก็เพราะ ในบรรดาองค์ฌานทั้ง ๕ นั้นวิตกเป็นองค์ฌานที่สำคัญที่สุด ถ้าจิตใด ปราศจากวิตก จิตนั้นจะไม่เรียกว่า ฌาน ค่ะ ด้วยเหตุนี้ทวิปัญจวิญญาณนั้น เป็นจิตที่มีกำลังอ่อน ไม่มีการเข้าไปเพ่งอารมณ์เลยค่ะ และที่ทวิปัญจวิญาณ รับอารมณ์ได้ก็เพราะอาศัยปัจจัย ๔ ที่เป็นเหตุประจวบเกิดขึ้นประชุมพร้อมเพรียงกัน ทวิปัญจวิญญาณจึงจะเห็นได้ ได้ยินได้เป็นต้นค่ะ ทวิปัญจวิญญาณแม้จะมีเวทนา มีเอกัคคตา แต่ก็ไม่นับว่าเป็นองค์ฌานค่ะ เพราะฌานจะต้องมีวิตกเป็นประธาน เป็นองค์ธรรมที่สำคัญที่สุด ในการยกจิตขึ้นสู่อารมณ์นั้นๆ ที่เรียกว่าเพ่งอารมณ์เพราะฉะนั้น จิตดวงใดไม่มีวิตก จึงไม่นับว่าเป็นฌานเจ้าค่ะพี่อัญชลี..ถูกไหมเจ้าคะ

โดย น้องแก้ว - [21 ม.ค. 2546 , 20:36:34 น.] ( IP = 203.155.228.250 : : )

สลักธรรม 12 มารับความรู้เรื่องปัจจัยต่อค่ะ ขอบคุณพี่อุ๊และน้องแก้วมากค่ะ

โดย เซิ่น [21 ม.ค. 2546 , 23:13:28 น.] ( IP = 202.183.228.67 : : 202.183.157.192 )

สลักธรรม 13 ขอบคุณหมออุ๊มากๆเลย ที่ทำความเข้าใจให้ง่ายขึ้นมากครับ สมแล้วที่เป็นกัลยาณมิตรของทุกๆคน.

โดย เทพธรรม [22 ม.ค. 2546 , 05:51:44 น.] ( IP = 203.155.226.67 : : )

สลักธรรม 14 คำตอบนี้เยี่ยมยอดเลยละค่ะ เกินความสามารถผู้ถามอีกด้วย และนอกจากนี้เอกัคคตาเจตสิก ในทวิปัญจวิญญาณยังไม่สามารถถึงซึ่ง สมาธินทรีย์ หรือสมาธิพละ ไม่สามารถ กระทำจิตให้ตั้งมั่นในอารมณ์ และนอกจากนี้ทวิปัญจวิญญาณยังเป็นสภาพจิตที่ปราศจากความเพียร และเป็นจิตที่ไม่ประกอบด้วยเหตุเป็นอเหตุกจิตนี่เอง ขอบพระคุณน้องแก้วนะคะ ที่ให้ความกระจ่างและทำให้เห็นความเด่นชัดของฌาณปัจจัยมากขึ้น

โดย หมออุ๊ [22 ม.ค. 2546 , 06:46:05 น.] ( IP = 202.28.179.1 : : unknown )

สลักธรรม 15 อนุโมทนาค่ะ...พี่อุ๊ จำได้ว่าตอนเรียนเรื่องฌานปัจจัย รู้สึกว่าเป็นเรื่องที่ค่อนข้างเข้าใจยาก ขอบคุณพี่อุ๊ค่ะที่นำมาถ่ายทอดให้ได้มีโอกาสทบทวนอีกครั้ง

โดย ทวีพร [22 ม.ค. 2546 , 08:50:59 น.] ( IP = 203.144.181.253 : : )

สลักธรรม 16 อ่านแล้วก็ได้ประโยชน์หลายต่อค่ะ เพราะที่เคยอ่านแบบจำเป็นเร่งด่วนเพื่อให้ทันสอบนั้น ก็พบกับคำว่า "ฌาน"มาบ้างแล้วในมิสสกสังคหะ มาอ่านต่อในเรื่องของปัจจัยก็ทำให้รื้อฟื้นความจำขึ้นมาได้บ้าง ...แล้วก็นึกถึงเรื่อง ..บทบาทการทำงานของเจตสิกแต่ละดวงที่เกิดขึ้นพร้อมกันในจิตดวงเดียวกัน...ที่หลายคนสงสัยนักหนาเมื่อครั้งที่เรียนปริจเฉทต้นๆว่า มีการทำงานกันอย่างไร.... ..ไม่ใช่ว่าปัจจัยที่ผ่านๆมามิได้พูดถึงเพราะได้พูดถึงมาแล้วอย่างเจตนาเจตสิก ผัสสเจตสิก..เป็นต้น ...แต่เรื่องฌานปัจจัยนี้ค่อนข้างจะทำให้ชัดเจนในเรื่องของการทำหน้าที่ของเจตสิกต่างๆได้มากขึ้น ..โดยเฉพาะคำตอบของน้องแก้วที่ตอบเรื่องของทวิปัญจวิญญาณจิต...ได้รับความเข้าใจอย่างชัดเจนในความแตกต่างในกำลังการทำงานของวิตกเจตสิกเลยค่ะ... ขณะนี้เหมือนกับว่ากำลังอยู่ท่ามกลางกลไกการทำงานของเครื่องจักรสำคัญเลยนะค่ะนี่...ตื่นเต้นและสนุกจังเลย ขอบพระคุณมากค่ะพี่อุ๊และน้องแก้ว

โดย น้องกิ๊ฟ [22 ม.ค. 2546 , 09:59:58 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 17 ขอบคุณมากค่ะ อธิบายได้ชัดเจนดีเหลือเกิน ก็เหมือนน้องกิ๊ฟ ตอนเรียนปริเฉท ๗ เรียนเอง อ่านเอง แบบเร่งด่วนเหมือนกัน เข้าใจบ้าง ไม่เข้าใจบ้าง จำได้ว่าเรื่ององค์ฌานนี่แหละสับสนเหลือเกิน และก็จำได้ว่าออกสอบด้วย เหมือนในสลักธรรมที่ ๘ เลย แต่พอมาอ่านคำอธิบาย พร้อมคำถาม และคำตอบที่น้องแก้วตอบ ทำไมเข้าใจง่ายดีจัง และคำถามนี้ก็เป็นคำถามยอดฮิต ซึ่งหาคำตอบให้กับตัวเองได้แบบมัวๆ เพิ่งมาประจักษ์แจ้งก็ตรงนี้ กราบอนุโมทนาและขอบพระคุณ..คุณครูทั้งสองท่านค่ะ

โดย พี่ดา [22 ม.ค. 2546 , 11:27:30 น.] ( IP = 158.108.12.80 : : )

สลักธรรม 18 ขออนุโมทนากุศลกับทุก ๆ ท่านด้วยนะค่ะ ออกจะยากสำหรับตัวเองแต่จะเพียรในงานกุศลอย่างสุดความสามารถค่ะ

โดย MASHIMA [23 ม.ค. 2546 , 11:38:07 น.] ( IP = 210.1.12.130 : : )

สลักธรรม 19 อนุโมทนากับพี่อุ๊มากค่ะทำให้ได้ทั้งเรียนเรื่องปัจจัยและได้ทำความเข้าใจในปริจเฉทที่๗ ที่กำลังอ่านอยู่เลยค่ะ และขอบคุณน้องแก้วมากค่ะที่ทำให้ได้ทราบคำตอบที่ชัดเจนและเข้าใจง่ายค่ะ

โดย เล็ก [23 ม.ค. 2546 , 23:45:58 น.] ( IP = 203.107.203.197 : : )

สลักธรรม 20 ขอบคุณพี่อุ๊และน้องแก้วมากค่ะ

โดย มด [30 ม.ค. 2546 , 12:59:35 น.] ( IP = 202.28.179.1 : : unknown )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด