พุทธวิทยาน่ารู้

---

องค์คุณของผู้ปฏิบัติข้อที่ ๓ คือ สติมา องค์คุณของผู้ปฏิบัติข้อที่ ๓ ก็คือ จะต้องเป็นผู้ที่มีสติที่เป็นไปในอารมณ์ของสติปัฏฐานมีกาย เป็นต้น เพราะอารมณ์ของสติปัฏฐานมีกาย เป็นต้นนั้น เป็นอารมณ์ที่ตัณหาและทิฏฐิอาศัยเกิดไม่ได้ และสติที่มีกายเป็นต้นเป็นอารมณ์นั้น ก็จะต้องเป็นสติที่เกิดร่วมกันกับสัมปชัญญะ คือ ปัญญาด้วย ถ้าสติเกิดขึ้นโดยปราศจากปัญญาเสียแล้วหาได้เรียกว่า เป็นการเจริญสติปัฏฐานไม่ ข้อนี้สมกับคำที่พระอรรถกถาจารย์ได้กล่าวว่าในอรรถกถามหาวรรคทีฆนิกาย ๑/๓๔๙ ว่าองค์คุณข้อที่ว่าเป็นผู้มีสตินั้นคือเป็นผู้ประกอบไปด้วยสติที่กำหนดเอากายเป็นอารมณ์ เพราะโยคาวจรนั้นเมื่อกำหนดอารมณ์ด้วยสติแล้ว ก็จะต้องตามเห็นด้วยปัญญาเป็นนิตย์ด้วย ขึ้นชื่อว่าตามเห็นด้วยปัญญาที่ตามเห็นสภาวธรรมของโยคาวจรผู้ที่ไม่มีสติ ย่อมมีไม่ได้เลย เพราะเหตุนั้นนั่นเอง พระอรรถกถาจารย์จึงพูดถึงข้อความนี้โดยยกเอาพระราชดำรัสที่ตรัสแก่หมู่ภิกษุ ที่มาในสังยุตตบาลี ๗๑๐๐ มารับรองไว้ว่า “ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราตถาคตกล่าวสติแล ว่าเป็นธรรมที่จำปรารถนาในอารมณ์ทั้งปวง” เพราะเหตุนั้นในพระบาลีข้อที่ว่า “กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ” นี้ ท่านจึงกล่าวว่าเป็นกายานุปัสสนาสติปัฏฐาน ด้วยถ้อยคำมีประมาณเท่านี้ก็เป็นอันว่า ผู้ที่ประสงค์จะเจริญวิปัสสนาตามหลักของสติปัฏฐานสูตร ก็จำเป็นจะต้องเป็นผู้ประกอบองค์คุณถึง ๓ ประการ คือ ๑.จะต้องเป็นผู้มีความเพียร ๔ ประการ มีปหานปธาน เป็นต้น ๒.จะต้องเป็นผู้มีสัมปชัญญะ ๔ ประการ มีสาตถกสัมปชัญญะ เป็นต้น ๓.จะต้องเป็นผู้มีสติระลึกอยู่แต่เฉพาะในอารมณ์ มีกายเป็นต้นเท่านั้น จากนั้นก็จะต้องปฏิบัติให้เป็นไปโดยติดต่ออย่างไม่ขาดสาย เว้นแต่เวลาหลับนอนเท่านั้น ขณะเดียวกันก็ต้องพยายามประคองให้พลธรรม ๕ ประการมีศรัทธาเป็นต้น ให้มีความเสมอภาคกัน หากความเชื่อมีมากจนเกินไปก็จะเป็นเหตุให้ผู้ปฏิบัติเชื่ออะไรๆที่ปรากฏโดยไร้เหตุผล หรือปัญญารู้มากจนเกินไปก็จะเป็นเหตุให้ไม่ยอมเชื่อใครโดยที่สุด แม้แต่อาจารย์ผู้สอบอารมณ์ก็ไม่ยอมเชื่อ ถ้าเพียรมากจนเกินไปก็จะเป็นเหตุให้เกิดความฟุ้งซ่าน ไม่เป็นสมาธิ ถ้าปักแน่นในอารมณ์จนเกินไปก็จะเป็นเหตุให้เกิดความง่วงเหงาหาวนอน ทำความเกียจคร้านให้เกิดได้ง่ายๆ ดังนั้นผู้ปฏิบัติจึงจำเป็นจะต้องพยายามประคองโพธิวาสนาธรรมให้เสมอภาคกัน ถ้าเห็นว่าธรรมะข้อใดใน ๕ ข้อมากเกินไป ก็พยายามลดลงมาให้เท่ากันเสีย เพราะการปฏิบัติ เพื่อให้ถึงที่สุดทุกข์นั้น การปฏิบัติวิปัสสนานี้ก็ขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมหลายๆอย่าง ซึ่งพอจะสรุปได้ดังนี้คือ ๑. อารมณ์ที่จะให้เกิดวิปัสสนาปัญญา ก็จะต้องเป็นอารมณ์ที่มีสภาวะ สำหรับในที่นี้หมายถึง วิปัสสนาภูมิ ๖ ภูมิใดภูมิหนึ่ง หรืออารมณ์ของสติปัฏฐานมีกายเป็นต้นนั่นเอง เพราะอารมณ์เหล่านี้ไม่เป็นที่ตั้งของอภิชฌาและโทมนัส หรือ ตัณหาและทิฏฐิอาศัยเกิดได้ยาก ซึ่งก็อุปมาเหมือนกับพาหนะที่จะมุ่งตรงไปสู่ที่สิ้นทุกข์ คือพระนิพพานนั่นเอง ๒.ปุพเพกตปุญญตา คือ วาสนาบารมี คือเป็นผู้ที่มี ศรัทธา-วิริยะ-สติ-สมาธิ และปัญญา ที่จะเป็นอุปการะแก่การที่จะรู้แจ้งแทงตลอดในสภาวธรรม ผู้ปฏิบัติก็จะต้องมีมาแล้วโดยสมบูรณ์ ซึ่งก็เปรียบเหมือนกับค่าโดยสาร ๓.จุดมุ่งหมายปลายทาง ของทางนี้ก็จะต้องมุ่งตรงไปสู่พระนิพพานโดยตรง เป็นทางที่ไม่แวะเวียนไปเพื่ออย่างอื่น มีลาภป็นต้น ซึ่งก็เปรียบได้แก่ที่สุดแห่งทุกข์ คือ พระนิพพาน ๔.ความุ่งหมายของผู้ปฏิบัติ ก็จะต้องมุ่งหมายเช่นนั้นด้วย ก็เทียบได้กับผู้ปฏิบัตินั้นมองเห็นสงสารการท่องเที่ยวของสรรพสัตว์ทั้งหลายว่า มีแต่ทุกข์อย่างเดียวซึ่งก็ไม่มีเบื้องหลังอะไรในการเข้าหาศาสนาแม้แต่น้อย มีความสังเวชสลดจิตว่า “ขึ้นชื่อว่าโลกแล้ว จะเป็นนามหรือรูปก็ตาม ไม่ว่าในภพใดภูมิใด ถ้ายังมีขันธ์นามรูปอยู่แล้ว ก็จะต้องเป็นทุกข์ด้วยกันทั้งนั้น ไม่พ้นทุกข์ไปได้เลย”

โดย เพ็ญภัทร์ [28 ม.ค. 2546 , 22:13:09 น.] ( IP = 203.107.206.48 : : )

สลักธรรม 1 ขอบคุณค่ะ ที่ช่วยย้ำเตือนในการปฏิบัติ และยังแนะวิธีสร้างพละธรรมให้มีความเสมอกัน เพราะยังรู้สึกว่ายังไม่มีอะไรแก่กล้าเลยนอกจาก ความง่วงที่ผ่านเข้ามา ยังวิเคราะห์ไม่ได้เพราะปักแน่นในอารมณ์หรือเปล่า จะพยายามปรับให้สมดุลย์นะคะ

โดย พี่ ออ.อุ๊ [28 ม.ค. 2546 , 22:50:06 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 2 ขอคุณมากค่ะน้องเล็ก ขอบคุณแทนผู้ที่ต้องการหลักการที่ถูกต้องในการเจริญสติปัฎฐานค่ะ เพราะไม่มีอย่างใดสำคัญไปกว่าการให้ความเห็นถูกแล้วค่ะ อนุโมทนานะค่ะ.

โดย พี่ ตอ ต้อยค่ะ [29 ม.ค. 2546 , 06:04:37 น.] ( IP = 203.155.226.241 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด