เวลาแห่งปัญญา “ นัตถิปัจจัย”(22)

---

นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ บัดนี้ดิฉันได้นำท่านมาถึงปัจจัยที่ 22 แล้วนะคะ โดยเฉพาะในปัจจัยที่ผ่านมาได้กล่าวถึง อัตถิปัจจัย ซึ่งจะเห็นได้ว่าปัจจัยดังกล่าว กล่าวถึงสภาพธรรมที่เป็นปัจจัย อันได้แก่ จิตเจตสิก รูป นั้น ย่อมต้องมีสภาพธรรมที่อยู่ระหว่าง การเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และยังไม่ทันดับไป จึงจะเป็นอัตถิปัจจัยได้ แต่การเกิดขึ้นของปัจจัยต่างๆก็ย่อมมีสภาพแห่งทุกข์ คือตั้งอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ ทั้งรูปนามที่ปรากฏได้ ก็เพราะมีปัจจัยจึงเกิด หมดปัจจัยก็ต้องดับไปในที่สุด

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:23:06 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

สลักธรรม 1 การที่จิตดวงหนึ่งดับไป และมีจิตดวงต่อมาเกิดขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง ย่อมเกิดได้จากหลายๆปัจจัย และอีกปัจจัยอย่างหนึ่ง ได้แก่ นัตถิปัจจัย นี่เองที่ทำให้จิตดวงต่อมาเกิดขึ้นมาได้ เรามาดูความเร้นลับแห่งชีวิตกันต่อเถอะค่ะใน นัตถิปัจจัย

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:26:05 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 2 นัตถิ แปลว่า ความไม่มี และ นัตถิปัจจัย จึงหมายถึง ธรรมที่ช่วยอุดหนุนแก่ปัจจยุปบันธรรมโดยสภาวะที่ไม่มีอยู่ อุปมา เหมือนแสงสว่างกับความมืด ความมืด จะเกิดขึ้นได้ก็เพราะ แสงสว่างนั้นได้หมดไปแล้ว การไม่มี หรือ หมดไปของแสงสว่างจึงเป็นปัจจัยให้แก่ ความมืดที่เกิดตามมานั่นเอง

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:28:26 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 3 หรือ อีกสักตัวอย่าง เมื่อกล่าวถึง ตำแหน่งผู้อำนวยการโรงเรียน โรงเรียนจะมีผู้อำนวยการคนใหม่ไม่ได้ ถ้า ผู้อำนวยการคนปัจจุบันยังดำรงตำแหน่งนี้อยู่ จนกว่า ผู้อำนวยการคนนี้ เกษียณอายุ หรือได้รับคำสั่งย้าย ก็ย่อมเป็นปัจจัยให้เกิดตำแน่งผู้อำนวยการคนใหม่ได้ เช่นเดียวกัน จิต และเจตสิก ก็มีสภาพเช่นเดียวกัน ย่อมมีการเกิดดับอยู่ตลอดเวลา หามีจิตดวงใดที่จะคงทนและตั้งอยู่ได้โดยไม่มีวันดับไป หรือ จะได้จิตดวงเดิมล่องลอยไปตามที่ต่างๆได้

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:30:58 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 4 และในนัตถิปัจจัย กล่าวถึง นามธรรม อันได้แก่ จิต เจตสิก ที่ดับไปแล้ว หรือไม่มีอยู่แล้ว สภาพธรรมนี้จึงเป็นปัจจัยให้เกิดจิต และเจตสิก ดวงต่อมา และเป็นเช่นนี้ ตลอดไปจนกว่าจะถึงพระนิพพาน แม้ว่า การตายในชาติหนึ่งๆ และจะต้องเกิดในชาติอื่นต่อมาก็ตาม ก็ย่อมมีสภาพแห่งการเกิดดับอย่างต่อเนื่อง

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:32:40 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 5 ปัจจัยนี้จึง จัดเป็นประเภท นาม เป็นปัจจัยแก่ นาม และ การที่นามเป็นปัจจัยแก่นาม ย่อมมีปัจจัยที่เกิดได้ร่วมกันทั้งหมดถึง 6 ปัจจัย คือ 1. อนันตรปัจจัย 2. สมนันตรปัจจัย 3. อาเสวนปัจจัย 4. สัมปยุตตปัจจัย 5. นัตถิปัจจัย 6. วิคตปัจจัย ลองดูปัจจัยในแผนผังวิถีจิต ดังภาพข้างบนค่ะ เห็นมั้ยคะว่า การเกิดของจิตดวงหนึ่งๆ ย่อมมีปัจจัยร่วมกันหลายๆอย่าง และ ปัจจัยที่กล่าวมานี้จะเห็นได้ว่าจิตจะเกิดขึ้นได้ต้องมีการดับไปของจิตดวงก่อน ๆ และตรงนี้เอง ที่พระพุทธศานาสามารถพิสูจน์ได้โดยเหตุผลแห่งความจริงว่า ไม่มีใครบันดาลให้ใครเกิดได้อย่างแน่นอน

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:35:04 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 6 พบกันคราวหน้าเร็วๆนี้ในวิคตปัจจัย (23) สวัสดีค่ะ คำถามประจำวันนี้ จากแผนผังจิตที่แสดงการเกิดของจิตนี้ ท่านลองอธิบายดูซิคะ ว่าปัจจัยต่างๆที่ได้ได้กล่าวมาทั้ง 6 ปัจจัยนี้ บอกอะไรให้แก่ท่านบ้าง

โดย อัญชลี สมโสภณ [18 ก.พ. 2546 , 22:41:50 น.] ( IP = 203.113.39.9 : : )

สลักธรรม 7 สวัสดีคะน้องอัญชลี ที่น่ารักของพี่ต้อย....ไม่ได้มาตอบนะคะแต่มาอ่านและชื่นชมจริงๆคะน้อง พี่เพิ่งไปตอบกระทู้ที่ถามถึงกิจกรรมมาคะ เห็นว่ามีเรื่องปัจจัยส่งเข้ามาแล้วจึงมาไขว่คว้ากุศล และปัญญาเสียเลยแทนที่จะปิดไปหลังจากตอบเสร็จ อ่านไปจิตก็ไสวไปด้วยปิติมากๆคะน้อง พี่ต้อยขออนุโมทนาในบารมีธรรมของน้องอุ๊อย่างยิ่งนะคะ. แล้วจะมาแสดงความรู้สึกอีกครั้งนะคะน้อง

โดย พี่ต้อย [18 ก.พ. 2546 , 23:51:15 น.] ( IP = 203.107.207.80 : : )

สลักธรรม 8 สวัสดีครับคุณพี่อัญชลีที่แสนเก่ง ผมแสนปลื้มจิต นั่งนอนยังคิด ด้วยจิตแจ่มใส หมออุ๊คนเก่ง สอนได้สะใจ ไม่ยาวเกินไป ล้วนได้ปัญญา แต่ผมจำได้ ไม่มากแต่ล้วน แค่เพียงจำนวน แห่งการนำมา จึงขอร่วทแจม แถมให้ปัญญา แด่ผู้เข้ามา จะได้รับไป นัตถิปัจจัย นี้ เกี่ยวแก่วิถีจิตเป็นอย่างมาก ถ้าได้นึก ถึงวิถีจิตมาพิจารณาร่วมพร้อมกับปัจจัยนี้ด้วย ก็จะทำให้เกิดความเข้าใจได้ เป็นอย่างดีครับ ปัจจัยนี้มี ๗ วาระ คือ (๑) กุสลเป็นปัจจัยแก่กุสล โลกียกุสลชวนะ ๑๗ ดวง ที่เกิดก่อน (เว้นชวนะ ดวงสุดท้าย) เป็นนัตถิปัจจัย กุสลชวนะที่เกิดทีหลัง(เว้นชวนะดวงแรก) อันได้แก่ กุสลชวนะ ๒๑ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มีรายละเอียด เช่น มหากุสล ๘....เป็นนัตถิปัจจัย มหากุสล ๘...เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มหากุสล ๔.....เป็นนัตถิปัจจัย มัคคจิต ๔....เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มหากุสล ๔....เป็นนัตถิปัจจัย มหัคคตกุสล ๙....เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มหัคคตกุสล ๙....เป็นนัตถิปัจจัย มหัคคตกุสล ๙....เป็นนัตถิปัจจยุบบันน ยังมีต่อนะครับ

โดย พี่เณรชิต [19 ก.พ. 2546 , 13:31:04 น.] ( IP = 202.183.228.67 : : 203.170.155.190 )

สลักธรรม 9 .(๒) กุสลเป็นปัจจัยแก่อพยากตะ กุสลชวนะ ๒๑ ดวงสุดท้ายเป็นนัตถิปัจจัย ตทาลัมพนะ ๑๑, มหัคคตวิบาก ๙, ผลจิต ๔ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มีรายละเอียด เช่น มหากุสล ๘ เป็นนัตถิปัจจัย ตทาลัมพนะ ๑๑ ภวังคจิต ๑๙ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มหัคตกุสล ๙ เป็นนัตถิปัจจัย ติเหตุกภวังคจิต ๑๓ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน มัคคจิต ๔ เป็นนัตถิปัจจัย ผลจิต ๔ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน อนุโลมญาณ ๓ เป็นนัตถิปัจจัย ผลสมาบัติ ๓ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน เนวสัญญาฯกุสล ๑ เป็นนัตถิปัจจัย อนาคามิผล ๑ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน (๓) อกุสลเป็นปัจจัยแก่อกุสล อกุสลชวนะ ๑๒ ที่เกิดก่อน(เว้นดวงสุดท้าย) เป็นนัตถิปัจจัย อกุสลชวนะ ๑๒ ที่เกิดทีหลัง(เว้นดวงแรก) เป็นนัตถิปัจจยุบบันน (๔) อกุสลเป็นปัจจัยแก่อพยากตะ อกุสลชวนะ ๑๒ ดวงสุดท้าย เป็นนัตถิ ปัจจัย ตทาลัมพนะ ๑๑, มหัคคตวิบาก ๙, ภวังคจิต ๑๙ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน .(๕) อพยากตะเป็นปัจจัยแก่อพยากตะ วิบากจิต ๓๖ (เว้นจุติจิตของพระ อรหันต์) กิริยาจิต ๒๐ที่เกิดก่อน ๆ เป็นนัตถิปัจจัย วิบากจิต ๓๖, กิริยาจิต ๒๐ ที่ เกิดทีหลังนั้น เป็นนัตถิปัจจยุบบันน . (๖) อพยากตะเป็นปัจจัยแก่กุสล มโนทวาราวัชชนจิต ๑ เป็นนัตถิปัจจัย ชวนะดวงที่ ๑ ของมหากุสลจิต ๘ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน .(๗) อพยากตะเป็นปัจจัยแก่อกุสล มโนทวาราวัชชนจิต ๑ เป็นนัตถิปัจจัย ชวนะดวงที่ ๑ ของอกุสลจิต ๑๒ เป็นนัตถิปัจจยุบบันน แค่นี้ก่อนนะขอรับ พอจะเป็นประโยชน์ได้บ้างนะครับผม

โดย พี่เณรชิต [19 ก.พ. 2546 , 13:45:57 น.] ( IP = 203.170.155.190 : : )

สลักธรรม 10 กราบขอบพระคุณในความเมตตาของท่านอาจารย์บุษกร และ ท่านอาจารย์เณรชิต เจ้าค่ะ ที่ช่วยกรุณาทำให้ปัจจัยนี้มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้น และทำให้เห็นอำนาจแห่งปัจจัยอย่างชัดเจน แต่ขณะเดียวกัน ก็เกิดความคิดปิ้งๆขึ้นมาว่าจะทำสื่อการสอนเพิ่มขึ้น แต่ขอลองพยายามดูก่อน อ่อนซ้อมไปหน่อย น้องถ้วยยังบอกเคล็ดลับไม่หมด

โดย อัญชลี ค่ะ [19 ก.พ. 2546 , 17:35:15 น.] ( IP = 203.113.38.13 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด