เวลาแห่งปัญญา “ อวิคตปัจจัย”(24)

---

ณ. นาทีนี้ดิฉันได้นำท่านมาถึงปัจจัยที่ 24 แล้วค่ะ ถ้านับโดยพิศดารนับได้ทั้งหมด 47 ปัจจัยค่ะ ดิฉันจึงขอนำท่านทั้งหลายได้น้อมระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ พระเมตตาธิคุณ และพระปัญญาธิคุณ แห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยพร้อมกันค่ะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมา สัมพุทธัสสะ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ซึ่งเป็นผู้ไกลจากกิเลส ตรัสรู้ดีตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง พระสัพพัญญุตาญาณแห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า นับเป็นอริยทรัพย์ที่มีค่าอันใหญ่หลวงแก่ สัตวโลกทั้งหลายที่ยังต้องมีการเวียนว่ายตายเกิด และโดยเฉพาะในคัมภีร์ที่ 7 ที่ชื่อว่า คัมภีร์มหาปัฏฐาน ที่ท่านกำลังศึกษาอยู่นี้นับได้ว่าเป็นคัมภีร์ที่สำคัญและเป็นการประมวลความจริงแห่งชีวิตได้ทั้งหมด จึงเป็นคัมภีร์ที่กว้างขวาง ลึกซึ้ง และเป็นสุขุมคัมภีรภาพกว่าทุกคัมภีร์ จึงเป็นคัมภีร์เดียวเท่านั้นที่เหมาะแก่ “พระสัพพัญญุตาญาณแห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกๆพระองค์” ค่ะ และเราก็ยังเป็นผู้โชคดีที่ยังมีโอกาสศึกษาในคัมภีร์นี้ และอีกไม่นาน คัมภีร์ที่ 7 ก็จะจบลงพร้อมกับการสวดพระอภิธรรมในงานศพค่ำคืนนี้ และพระคุณเจ้าท่านทิ้งท้ายให้เราท่านทั้งหลาย เกิดคำถามว่า คนเราที่จะไม่ตายนั้นไม่มี และตายแล้วก็ย่อมต้องเกิดทันทีอย่างแน่นอน แต่ตายแล้วจะไปไหนกัน มาติดตามความเข้าใจใน อวิคตปัจจัย ต่อกันเถอะค่ะ

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:39:51 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

สลักธรรม 1 “อวิคต” แปลว่า ไม่ปราศจากไป อวิคตปัจจัย หมายถึง ปัจจัยธรรมที่ช่วยอุปการะแก่ปัจจยุปบันนธรรม โดยความเป็นผู้ไม่ปราศจากไป อุปมา เหมือน น้ำในมหาสมุทร ย่อมเป็นที่อาศัยแก่ ฝูงปลาให้ได้รับความสนุกสนานร่าเริง และเจริญโตได้ >น้ำในมหาสมุทร จึงต้องมีสภาพที่มีอยู่ จึงจะอุปการะแก่ ฝูงปลาได้ ดังนั้น ทั้งน้ำ และ ปลา จะอุดหนุนแก่กันได้ จะต้องมีอยู่ด้วยกันทั้ง 2 ฝ่าย และ อวิคตปัจจัย มี สภาพ เหมือน อัตถิปัจจัย ทุกประการ การที่พระพุทธองค์ทรงแสดงปัจจัยนี้ซ้ำขึ้นอีก เพราะต้องการให้การเทศนานั้นวิจิตรยิ่งขึ้น เพื่อให้เหมาะกับอัธยาศัยของเวไนยสัตว์ทั้งหลาย บางเหล่า ก็เข้าใจการแสดงโวหารอย่างหนึ่ง บางเหล่า ก็เข้าใจการแสดงโวหารอีกอย่างหนึ่ง

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:45:05 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 2 อวิคตปัจจัย กับ อัตถิปัจจัย เหมือนหรือต่างกันอย่างไร เหมือนกัน โดยองค์ธรรมทุกๆประการ แต่ต่างกัน โดยอาการของอำนาจ ในการอุปการะ อวิคตปัจจัยมีอำนาจเป็นผู้อุปการะโดยความไม่ปราศจากไป ยังไม่ทันดับไปแห่งองค์ปรมัตถธรรม อัตถิปัจจัย มีอำนาจเป็นผู้อุปการะโดยความปรากฎมีอยู่แห่งองค์ปรมัตถธรรม โดยความมุ่งหมาย อวิคตปัจจัย มีความมุ่งหมายตรงสภาวะธรรมที่ยังไม่ปราศจากไป ย่อมปรากฎตั้งแต่ อุปาทะขณะ ถึง ภังคะขณะที่จวนจะดับไป อัตถิปัจจัย มีความมุ่งหมาย ตรงสภาวะธรรมนั้นยังปรากฎอยู่ มีอยู่ ย่อมปรากฏชัดที่ ฐีติขณะมากว่าขณะอื่นๆ

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:47:35 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 3 อวิคตปัจจัย จำแนกได้ 6 ปัจจัย ได้แก่ ๑. สหชาตอวิคตปัจจัย ๒. อารัมมณปุเรชาตอวิคตปัจจัย ๓. วัตถุปุเรชาตอวิคตปัจจัย ๔. ปัจฉาชาตอวิคตปัจจัย ๕. อาหารอวิคตปัจจัย ๖. อินทริยอวิคตปัจจัย

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:49:03 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 4 1. สหชาตอวิคตปัจจัย หมายถึง ปัจจัยธรรมที่ช่วยอุปการะแก่ปัจจยุบันธรรมโดยความเกิดพร้อมกัน และ โดยความเป็นผู้ยังไม่ปราศจากไป ปัจจัยนี้เหมือนกับ สหชาตปัจจัย จัดเป็นประเภท นามรูป เป็นปัจจัยแก่ นามรูป ตัวอย่างบางประการ เช่น นามขันธ์ 4 ยกเอาขันธ์ใดขันธ์หนึ่งเป็นสหชาตอวิคตปัจจัย นามขันธ์ 3 ที่เหลือ ก็เป็นสหชาตอวิคตปัจจยุปบันธรรม มหาภูตรูป 4 ยกเอารูปใดรูปหนึ่ง เป็นเป็นสหชาตอวิคตปัจจัย มหาภูตรูป 3 ที่เหลือ ก็เป็นสหชาตอวิคตปัจจยุปบันธรรม

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:51:35 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 5 2. อารัมมณปุเรชาตอวิคตปัจจัย หมายถึง อารมณ์เฉพาะแต่ที่เป็นรูปธรรม หรือเรียกว่า ปัจจุบันนิปผันรูป ที่เกิดก่อน และยังไม่ทันดับไป โดยความเป็นผู้ยังไม่ปราศจากไป ช่วยอุปการะให้ปัจจยุบันธรรมเกิดขึ้น ปัจจัยนี้เหมือนกับ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย จัดเป็นประเภท รูป เป็นปัจจัยแก่ นาม ตัวอย่างบางประการ เช่น รูปารมณ์ เป็นอารัมมณปุเรชาตอวิคตปัจจัยช่วยอุดหนุนแก่ จักขุวิญญาณและเจตสิกที่เกิดพร้อมกัน

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:53:21 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 6 3.วัตถุปุเรชาตอวิคตปัจจัย หมายถึง วัตถุที่เกิดก่อน และยังไม่ทันดับไป โดยความเป็นผู้ยังไม่ปราศจากไปช่วยอุปการะให้ปัจจยุบันธรรมเกิดขึ้น ปัจจัยนี้ เหมือนกับ วัตถุปุเรชาตปัจจัย จัดเป็นประเภท รูป เป็นปัจจัยแก่ นาม ตัวอย่างบางประการ เช่น วัตถุ 5 มีจักขุประสาทเป็นต้น เป็นวัตถุปุเรชาตอวิคตปัจจัย ช่วยอุดหนุนแก่ ทวิปัญจวิญญาณ มีจักขุวิญญาณเป็นต้น ให้เกิดขึ้นและตั้งอยู่ได้

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:55:37 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 7 ขอนอบน้อมแด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าค่ะ เข้ามาศึกษาปัจจัยกับพี่อัญชลีต่อค่ะ หลังจากที่หัดดูจิตของตนเองแล้วมีแต่ถีนมิทธะ ก็เลยเข้ามาหาความรู้จากกระทู้ต่อค่ะ

โดย เล็ก [25 ก.พ. 2546 , 22:57:13 น.] ( IP = 203.107.206.55 : : )

สลักธรรม 8 ปัจฉาชาตอวิคตถิปัจจัย หมายถึง ปัจจัยธรรมได้แก่นามที่เกิดทีหลังโดยความเป็นผู้ยังไม่ปราศจากไป อุปการะแก่ ปัจจยุบันธรรม ได้แก่ รูป ที่เกิดก่อน ปัจจัยนี้เหมือน ปัจฉาชาตปัจจัย จัดเป็นประเภท นาม เป็นปัจจัยแก่ รูป

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 22:57:27 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 9 5. อาหารอวิคตปัจจัย หมายถึง ปัจจัยธรรมได้แก่ รูปอาหาร ที่ยังไม่ปราศจากไป เป็นปัจจัยช่วยอุดหนุนแก่ รูปอาหาร ปัจจัยนี้เหมือน รูปอาหารปัจจัย จัดเป็นประเภท รูป เป็นปัจจัยแก่ รูป ขอสังเกตในปัจจัยนี้ยกมาเฉพาะ รูปอาหารเท่านั้น และมาทบทวนเกี่ยวกับ กพฬิงการาหาร อีกสักเล็กน้อย ได้แก่ อาหารรูป ที่มีอยู่ในอาหารต่างๆ ที่กลืนกินเป็นคำๆ อาหารรูปนี้มีทั้งภายในบุคคล และ ภายนอกบุคคล และ อาหารรูป ในที่นี้ ก็คือ “โอชา” ที่อยู่ในอาหารต่างๆ นั่นเอง อาหารรูปภายใน ที่เรียกว่า อัชฌัตตโอชา คือ อาหารที่ผ่านการย่อยจากไฟธาตุ ที่เรียกว่า ปาจกเตโช ที่ทำหน้าที่ย่อยอาหาร และไฟธาตุนี้เกิดขึ้นได้เพราะมีกรรมเป็นฐานแห่งการเกิด อาหารรูปภายใน จึงมี ชื่อว่า กรรมโอชา หรือ โอชาที่อยู่ในกัมมชรูป นั่นเอง ส่วนอาหารภายนอก ที่เรียกว่า พหิทธโอชา คือ โอชาที่อยู่ในอาหารต่างๆ ก่อนได้รับการย่อยจากธาตุไฟ ซึ่ง โอชาชนิดนี้ เรียกว่า อุตุชโอชา ดังนั้น อาหารภายนอก(พหิทธโอชา) จึงทำหน้าที่ ทำให้ อาหารรูปเกิดขึ้นโดยตรง และ อาหารภายใน (อัชฌัตตโอชา) จึงทำหน้าที่อุปถัมภ์การงานให้ อาหารชรูปเกิดขึ้นได้ และ รูปอาหารปัจจัย นี่เอง ที่ช่วยอุปการะแก่รูปกายให้เจริญเติบโตและตั้งอยู่ได้

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 23:00:47 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

สลักธรรม 10 6. อินทริยอวิคตปัจจัย (ปัจจัยธรรมนั้นได้แก่ ชีวิตรูปที่ทำหน้าที่เป็นใหญ่ และยังไม่ปราศจากไปนั้นช่วยอุดหนุนแก่ กัมมชรูปที่เหลือซึ่งอยู่ในกลาปเดียวกันกับ ชีวิตรูปนั้นๆ) ปัจจัยนี้ เหมือนรูปชีวิตินทริยปัจจัย จัดเป็นประเภท รูป เป็นปัจจัยแก่ รูป (ข้อสังเกต ปัจจัยนี้ ยกมาเฉพาะ รูปชีวิตินทริยปัจจัยเท่านั้น) ตัวอย่าง ในจักขุปสาท ในกลาปหนึ่งๆ ประกอบด้วย อวินิพโภครูป 8 จักขุปสาทรูป 1 และ ชีวิตรูป 1 รวมทั้งหมด 10 รูป ชีวิตรูปนี้ จึงเป็น รูปชีวิตินทริยอวิคตปัจจัย และ รูปที่เหลือ ได้แก่ อวินิพโภครูป 8 จักขุปสาทรูป 1 รวม 9 รูปนี้ เป็น รูปชีวิตินทริยอวิคตปัจจยุปบัน ซึ่งรูปที่เป็นปัจจัยนี้ จะต้องเกิดร่วมกันพร้อมๆกับปัจจยุปบัน หรือปัจจัยนี้ยังอยู่ในสภาพที่ยังไม่ปราศจากไปนั่นเอง

โดย อัญชลี สมโสภณ [25 ก.พ. 2546 , 23:02:21 น.] ( IP = 203.113.39.8 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด