จำแนกเจตสิกที่ประกอบกับเหตุ(คหิตัคคหนนัย)

---

การจำแนกเจตสิกที่ประกอบกับเหตุโดยคหิตัคคหนนัย เรื่องนี้อยู่ในปริจเฉทที่ ๓ ค่ะ เหตุในที่นี้หมายถึงสัมปยุตตเหตุ ๖ ก่อนอื่นขออนุญาตทวนเรื่องเหตุหน่อยนะคะ

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:02:01 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 สัมปยุตตเหตุ ได้แก่ เหตุ ๖ คือ •โลภเจตสิก เป็น โลภเหตุ •โทสเจตสิก เป็น โทสเหตุ •โมหเจตสิก เป็น โมหเหตุ •อโลภเจตสิก เป็น อโลภเหตุ •อโทสเจตสิก เป็น อโทสเหตุ •ปัญญาเจตสิก เป็น อโมหเหตุ

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:04:21 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 2 จำแนกเจตสิกที่ประกอบกับเหตุแบ่งออกเป็น ๒ นัยคือ •ว่าโดยอคหิตัคคหนนัย •ว่าโดยคหิตัคคหนนัย

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:05:45 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 3 ว่าโดยอคหิตัคคหนนัย การจำแนกโดยนัยนี้ ไม่ยุ่งยาก ตรงไปตรงมา เพราะเจตสิกดวงใดที่ยกมาแสดงว่าประกอบกับเหตุใดแล้วก็จะไม่นำกลับมานับซ้ำอีก จึงไม่ขอกล่าวในที่นี้นะคะ

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:07:49 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 4 แต่จะขอพูดถึงการจำแนกที่ว่าโดยคหิตัคคหนนัย ซึ่งมักจะเป็นปัญหาสำหรับนักศึกษา เพราะ เจตสิกที่นับแล้ว ก็นำมานับซ้ำได้อีก ดังนั้น การจำแนกโดยนัยนี้ ถ้าจะไม่ให้ยุ่งยาก •ให้จำแนกประเภทของจิตที่จำแนกโดยเหตุก่อน •โดยดูจากจิตตุปบาท จะทำให้ง่ายขึ้น •ทบทวนเรื่องจิตตุปบาทได้จาก กระทู้ธรรมที่ ๒๔๙๑

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:09:56 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 5 จำแนกจิตโดยเหตุแบ่งออกเป็น ๑.อเหตุกจิต ไม่ประกอบด้วยสัมปยุตตเหตุ ๖ •ได้แก่ อเหตุกจิต ๑๘ ดวง ๒.เอกเหตุกจิต ประกอบด้วยเหตุ ๑ คือ โมหเหตุ •ได้แก่ โมหมูลจิต ๒ ดวง ๓.ทวิเหตุกจิต ประกอบด้วยเหตุ ๒ มีจำนวน ๒๒ ดวง คือ •โลภเหตุ – โมหเหตุ ได้แก่ โลภมูลจิต ๘ ดวง •โทสเหตุ – โมหเหตุ ได้แก่ โทสมูลจิต ๒ ดวง •อโลภเหตุ – อโทสเหตุ ได้แก่ ญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ ดวง ๔.ติเหตุกจิต ประกอบด้วยเหตุ ๓ คือ อโลภเหตุ อโทสเหตุ อโมหเหตุ มีจำนวน ๔๗/๗๙ ดวง ได้แก่ •ญาณสัมปยุตตจิต ๑๒ ดวง •มหัคคตจิต ๒๗ ดวง •โลกุตตรจิต ๘ หรือ ๔๐ ดวง

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:12:30 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 6 จำแนกจิตโดยเหตุ เมื่อเขียนในรูปของจิตตุปบาท

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:16:24 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 7 การจำแนกเจตสิกโดยเหตุ (โดยคหิตัคคหนนัย) นั้น ให้ไล่ลำดับจาก.อเหตุกจิตก่อน และจะต้องเข้าใจ ธรรมที่เป็นเหตุ ธรรมที่มีเหตุด้วย ดังนี้ •อเหตุกจิต เป็นธรรมที่ไม่มีเหตุ เจตสิกที่ประกอบ จึงเป็นธรรมที่ไม่มีเหตุประกอบ เรียก อเหตุกเจตสิก •เอกเหตุกจิต เป็นธรรมที่มีเหตุ ๑ คือ โมหเจตสิก เป็น โมหเหตุ เจตสิกตัวที่เป็นเหตุ (โมหเจตสิก) จะเป็นธรรมที่ไม่มีเหตุประกอบ {ดูจิตตุปบาทในส่วนครึ่งบน ..(๑)} เจตสิกที่เหลือ จะเป็นธรรมที่มีเหตุ ๑ •ทวิเหตุกจิต เป็นธรรมที่มีเหตุ ๒ (๑-๑) •ติเหตุกจิต เป็นธรรมที่มีเหตุ ๓ (๑-๑-๑) เจตสิกตัวที่เป็นตัวเหตุแต่ละตัว (ครึ่งบน) จะเป็นธรรมที่มีเหตุประกอบด้วย เจตสิกที่เหลือ จะเป็นธรรมที่มีเหตุ ๒ และ ๓ ตามลำดับ เมื่อเข้าใจเช่นนี้แล้ว ต่อไปก็ง่ายแล้วละคะ มาเริ่มจำแนกเจตสิกกันเลยค่ะ โดยก่อนอื่นต้องเขียนจิตตุปบาทจำแนกจิตโดยเหตุ ก่อน และให้เขียนจำนวนเจตสิกที่ประกอบได้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นได้ ตามหลักของสังคหนัย

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:19:03 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 8 ๑. อเหตุกเจตสิก มีจำนวน ๑๓ ดวง .. อัญญสมานาเจตสิก ๑๒ (เว้นฉันทะ) ที่ใน อเหตุกจิต ๑๘ .. โมหเจตสิก ๑ ที่ใน โมหมูลจิต ๒

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:20:39 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 9 ๒. เอกเหตุกเจตสิก คือ เจตสิกที่มีเหตุประกอบ ๑ เหตุ มีจำนวน ๒๐ ดวง •ดูที่เอกเหตุกจิต (ครึ่งล่าง) ..อัญญสมานาเจตสิก ๑๑ (เว้นปีติ ฉันทะ) ที่ประกอบกับโมหมูลจิต๒ มี เหตุ๑ คือโมหเหตุ ..โมจตุกะ ๓ คือ อหิริกะ๑ อโนตตัปปะ๑ อุทธัจจะ๑ ที่ประกอบกับโมหมูลจิต ๒ มี เหตุ๑ คือ โมหเหตุ ..วิจิกิจฉาเจตสิก ๑ที่ประกอบกับโมหมูลจิต (วิจิกิจฉาสัมปยุตตจิต) มี เหตุ๑ คือโมหเหตุ (หมายเหตุ ต้องไม่ลืมว่าโมหมูลจิต๒ นั้น ได้แก่ วิจิกิจฉาสัมปยุตตจิต และอุทธัจจสัมปยุตตจิต ซึ่งที่สอง มีเจตสิกประกอบเท่ากัน คือ ๑๕ ต่างกันที่วิจิกิจฉาเจตสิก และอุทธัจจะเจตสิกเท่าน้น)) •ดูที่ทวิเหตุกจิต (ครึ่งบน) ..โลภเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มีเหตุ๑ คือ โมหเหตุ ..โทสเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มีเหตุ๑ คือ โมหเหตุ ..โมหเจตสิก ๑ ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มีเหตุ๑ คือ โลภเหตุ และที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มีเหตุ๑ คือ โทสเหตุ ..อโลภเจตสิก ๑ ที่ประกอบในญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มีเหตุ๑ คือ อโทสเหตุ ..อโทสเจตสิก ๑ ที่ประกอบในญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มีเหตุ๑ คือ อโลภเหตุ

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:23:32 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

สลักธรรม 10 ๓. ทวิเหตุกเจตสิก คือ เจตสิกที่มีเหตุประกอบ ๒ เหตุ มีจำนวน ๔๘ ดวง •ดูที่ทวิเหตุกจิต (ครึ่งล่าง) ..อัญญสมานาเจตสิก ๑๓ หรือ ๑๒(เว้นปีติ) -ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มี เหตุ๒ คือ โลภเหตุ และ โมหเหตุ -ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มี เหตุ๒ คือ โทสเหตุ และ โมหเหตุ -ที่ประกอบกับญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มี เหตุ๒ คือ อโลภเหตุ และ อโทสเหตุ โมจตุกะ๓ คือ อหิริกะ๑ อโนตตัปปะ๑ อุทธัจจะ๑ -ที่ประกอบกับโลภมูลจิต ๘ มี เหตุ๒ คือ โลภเหตุ และ โมหเหตุ -ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มี เหตุ๒ คือ โทสเหตุ และ โมหเหตุ โลติกะ๑(๑)คือ -ทิฏฐิเจตสิก๑ ที่ประกอบกับโลภทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต ๔ มี เหตุ๒ คือ โลภเหตุ และ โมหเหตุ -มานะเจตสิก๑ ที่ประกอบกับโลภทิฏฐิคตวิปปยุตตจิต ๔ มี เหตุ๒ คือ โลภเหตุ และ โมหเหตุ โทจตุกะ๓ คือ อิสสา๑ มัจฉริยะ๑ กุกกุจจะ๑ ที่ประกอบกับโทสมูลจิต ๒ มี เหตุ๒ คือ โทสเหตุ และ โมหเหตุ ถีทถุกะ ๒ คือ ถีนเจตสิก๑ และมิทธะเจตสิก๑ ที่ประกอบกับโลภมูล สสังขาริกจิต มี เหตุ๒ คือ โลภเหตุ และ โมหเหตุ ที่ประกอบกับโทสมูล สสังขาริกจิต มี เหตุ๒ คือ โทสเหตุ และ โมหเหตุ โสภณเจตสิก ๒๒ (เว้น อโลภะ อโทสะ ปัญญา) ที่ประกอบกับญาณวิปปยุตตจิต ๑๒ มี เหตุ๒ คือ อโลภเหตุ และ อโทสเหตุ •ดูที่ติเหตุกจิต (ครึ่งบน) ..อโลภเจตสิก ๑ ที่ประกอบในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ มีเหตุ๒ คือ อโทสเหตุ อโมหเหตุ ..อโทสเจตสิก ๑ ที่ประกอบในติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ มีเหตุ๒ คือ อโลภเหตุ อโมหเหตุ .ปัญญาเจตสิก ๑ ที่ประกอบติเหตุกจิต ๔๗/๗๙ มีเหตุ๒ คือ อโลภเหตุ อโทสเหตุ

โดย พี่ดา [18 มี.ค. 2546 , 00:32:25 น.] ( IP = 158.108.12.198 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด