พุทธธรรมสำหรับนักบริหาร ตอนจบ

---

ทศพิธราชธรรม หรือ ราชธรรม ได้แก่ ธรรมของพระราชา , กิจวัตรที่พระเจ้าแผ่นดินควรประพฤติ , คุณธรรมของผู้บริหารกิจการบ้านเมือง , ธรรมของราชการ (Rajadhdmma ; virtues or duties of the king ; royal virtues ; virtues of an administrater) มี 10 ประการ 1. ทาน คือ การให้ สละทรัพย์สิ่งของ บำรุงเลี้ยงช่วยเหลือประชาราษฎร์ หรือผู้บังคับบัญชา และบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ (Dana : charity ; liberality ; generosity ) 2. ศีล คือ ความประพฤติดีงาม สำรวมกายละวาจา ประกอบแก่การสุจริต รักษากิตติคุณเป็นตัวอย่างที่ดี และเป็นที่เคารพนับถือของประชาราษฎร์หรือผู้ใต้บังคับบัญชามิให้มีข้อที่ใครจะดูแคลน (Sila : high moral character) 3. ปริจจาคะ คือ การบริจาค เสียสละความสุขสำราญ เป็นต้น ตลอดจนชีวิตของตนเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน และความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง (Pariccagar self – sacrificc) 4. อาชชวะ คือ ความซื่อตรง ซื่อตรงทรงสัตย์ไร้มารยา ปฏิบัติภารกิจโดยสุจริต มีความจริงใจไม่หลอกลวงประชาชน (Ajjava : honesty ; integrity) 5. มัททวะ คือ ความอ่อนโยน มีอัธยาศัยไม่เย่อหยิ่งหยาบคาย กระด้าง มีความงามสง่าเกิดแต่ท่วงทีกิริยาสุภาพ นุ่มนวล ละมุนละไม แต่น่าเคารพยำเกรง (Maddava and gentleness) 6. ตปะ คือ ความทรงเดช แผดเผากิเลสตัณหามิให้เข้ามาครอบงำย่ำยีจิต ระงับยับยั้งข่มใจได้ ไม่หลงใหลหมกมุ่นในความสุขสำราญและความปรนเปรอมีความเป็นอยู่สม่ำเสมอ หรืออย่างสามัญ มุ่งมั่นแต่จะบำเพ็ญเพียร ทำกิจให้บริบูรณ์ (Tapa : austerity : self – control : non – indulgence)

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:24:21 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 7. อักโกธะ คือ ความไม่โกรธ ไม่กริ้วกราดลุอำนาจความโกรธจนเป็นเหตุให้วินิจฉัยความและกระทำการต่าง ๆ ผิดพลาดเสียธรรม มีเมตตาประจำใจไว้ ระงับความเขเคืองขุ่น วินิจฉัยความและกระทำการด้วยจิตอันราบเรียบเป็นตัวของตนเอง (Akkodha :non – anger ; non - fury) 8. อวิหิงสา คือ ความไม่เบียดเบียน ไม่บีบคั้น กดขี่ เช่น เก็บภาษีขูดรีด หรือเกณฑ์แรงงานเกินขนาดไม่หลงระเริงอำนาจขาดความกรุณาหาเหตุเบียดเบียนลงโทษอาชญาแก่ประชาราษฎร์ หรือผู้ใต้บังคับบัญชาเพราะอาศัยความอาฆาตเกลียดชัง (Avihingsa : non - violence ; non - oppression) 9. ขันติ คือ อดทนต่องานที่ตรากตรำ ถึงจำลำบากกายน่าเหนื่อยหน่ายเพียงไร ก็ไม่ท้อถอย ถึงจำถูกยั่วถูกหยันด้วยคำเสียดสีถากถางอย่างใด ก็ไม่หมดกำลังใจ ไม่ยอมละทิ้งกรณีที่บำเพ็ญโดยชอบธรรม (Khanti : patience : forbearance ; tolerance) 10. อวิโรธนะ คือ ความไม่คลาดธรรม คงที่ไม่มีความเอนเอียงหวั่นไหงเพราะถ้อยคำที่ดีร้าย ลาภสักการะ หรืออิฏฐารมณ์ อิฏฐารมณ์ใด ๆ สถิตมั่นในธรรม ทั้งส่วนยุติธรรม คือ ความเที่ยงธรรมก็ดี นิติธรรม คือ ระเบียบแบบแผนการบริหาร หรือหลักการปกครอง ตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามก็ดี ไม่ประพฤติให้เคลื่อนคลาดวิบัติไป (Avirodhana : non - opposition ; non -opposition ; non - deviation from righteous – ness ; conformity to the law)

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:28:30 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 2 ทศพิธราชธรรม หรือราชธรรม 10 ประการนี้ ทางพุทธศาสนาถือว่าเป็นหัวใจในการบริหาร พระเจ้าแผ่นดินผู้ทรงเป็นพระประมุขของประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนา ได้ทรงเคารพและยึดเป็นแนวทางในการบริหารประเทศตลอดมา พระเจ้าแผ่นดิน พระองค์ใดทรงดำรงมั่นอยู่ในธรรม 10 ประการนี้ ย่อมได้รับการยกย่องเทิดทูนว่าเป็นกษัตริย์ผู้ทรงธรรมหรือ ธรรมิกมหาราช จะเป็นที่เคารพ สักการะของประชาชนและประชาชนจะถวายความจงรักภักดีเป็นอย่างยิ่งถ้าเป็นนักบริหาร ก็จะได้รับการยอมรับจากผู้ใต้บังคับบัญชาด้วยความจริงใจ ในปัจจุบัน องค์พระประมุขของชาติไทยเราก็ทรงดำรงมั่นอยู่ในราชธรรม 10 อย่างนี้ พระจริยาวัตรของพระองค์จึงควรเป็นเนตติแบบอย่างสำหรับนักบริหารทั่วไป ผู้มีอำนาจหน้าที่ในการดูแลคณะผู้เป็นหัวหน้างานเป็นผู้นำในสังคม ควรเจริญรอยตามพระราชจริยาวัตร โดยยึดทศพิธราชธรรมเป็นแบบในการดำเนินงาน ทศพิธราชธรรม 10 ประการนี้ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส พระองค์ผู้ทรงเป็นรัตนกวีเอกของชาติไทย ได้ทรงนิพนธ์ไว้อย่างไพเราะจับใจ ปรากฏอยู่ในลิลิตตะเลงพ่าย ดังต่อไปนี้

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:28:58 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 3 1. ทาน พระเปรมปฏิบัติเบื้อง ทศธรรม์ ถ้วนแฮ ทานวัตรพัสดุสรรพ์ สิ่งให้ ทวยเถมินมั่วหมู่พรร ณิพกพวก แคล่นนา วันละวันตั้งไว้ หกห้างแห่งสถาน. 2. ศีล เถลิงการกุศลสร้าง เบญจางค ศีลเฮย เนืองนิวัทฤาวาง ว่างเว้น บำเทิงหฤทัยทาง บุญเบื่อ บาปนา แสวงสัคมัคโมกข์เร้น รอดรื้อสงสาร. 3. บริจาค สมภารพระก่อเกื้อ การก ธรรมแฮ ชินศาสนุปถัมภก เพิ่มตั้ง จตุราปัจจเยศยก บริจาค ออกเอย อวยแด่ชุมชีทั้ง ทั่วแคว้นแขวงสยาม. 4. อาชชวะ พระงามอุชุภาพร้อม ไตรพิธ ทวารเฮย กางกมลภาษิต ซื้อซร้อง บำเพ็ญเพิ่มสุจริต เจริญสัตย์ สงวนนา สิ่งคดปลดเปลื้องข้อง แต่ครั้งฤามี.

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:30:24 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 4 5. มัททวะ ปราณีมาโนชน้อม มฤธู ในนิกรชนชู ชุ่มเฝ้า พระเอื้อพระเอ็นดู โดยเที่ยง ธรรมนา อดโทษโปรดเกศเกล้า ผิดพลั้งสั่งสอน. 6. ตบะ สังวรอุโบสถสร้าง ประดิทิน มาสประมาณวารถวิล สี่ถ้วน อัษฎางคิกวิริยิน- ทรีย์สงัด กามเฮย มละอิสริยสุขล้วน โลกซร้องสรรเสริญ. 7. อักโกธะ ทรงเจริญมิตรภาพเพี้ยง แหล่งไผท ทิศทศจรดทุกสถาน แผ่แผ้ว ชัคสัตว์เสพย์สำราญ รมย์ทั่ว กันนา เย็นยิ่งจันทรกานต์แก้ว เกิดน้ำฉ่ำแสง. 8. อวิหิงสา เสด็จแสงยศเยือกหล้า แหล่งไผท เพื่อกรุณาใน เขตข้า บ่กอปรบก่อภัย พิบัติเบียดเบียนเฮย บานทุกหน้าถ้วนหน้า นอบนิ้วถวายพร.

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:32:50 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 5 9. ขันติ ถาวรอธิวาสน์ค้ำ ขันตี ธรรมฤา ดำกฤษณ์วิโรธราคี ขุ่นข้อน เพ็ญผลพุทธบารมี วิมุติสุข แสวงนา เนืองโลกโศกเสื่อมร้อน สิ่งร้ายฤาพาน. 10. อวิโรธนะ พระญาณยลเยี่ยงเบื้อง โบราณ รัตนา ในนิตยศาสตร์สาร สืบไว้ บ่แปรประพฤติพาล แผกฉบับ บุรพ์เฮย โดยชอบกอบกิจไท้ ธเนศตั้งแต่ปาง. ไป่วางขันติยวัตรเว้น สักอัน ทั่วทศพิธราชธรรม์ ท่านสร้าง สงเคราะห์จัตุราบรร- ษัทสุข เสนอมา สังคฤหพัสดุอ้าง สี่ไส้สืบผล.

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:33:57 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 6 จักรวรรดิวัตร อย่างไรก็ตาม พระเจ้าจักรพรรดิ หรือนักบริหารนอกจากจะดำรงมั่นอยุ่ในทศพิธราชธรรมดังกล่าวมาแล้ว ยังจะต้องบำเพ็ญจักรวรรดิวัตรอีก 12 ประการ คือ 1. สงเคราะห์ชนภายในพระราชฐาน และพวกพยุหเสนา คือทวยทหารหาญ หรือผู้ใต้บังคับบัญชา 2. สงเคราะห์กษัตริย์ซึ่งเสวยราชสมบัติอยู่ตามเมืองขึ้นทั้งหลายหรือผู้ใต้บังคับบัญชาที่ย้ายเข้าไปปฏิบัติงานตามภูมิภาคต่าง ๆ 3. สงเคราะห์เหล่าเชื้อพระวงศ์และข้าราชบริพารผู้ตามเสด็จ 4. คุ้มครองพราหมณ์และคหบดี หรือนักวิชาการและนักธุรกิจ 5. คุ้มครองชาวนิคม ชาวชนบท 6. คุ้มครองสมณพราหมณ์ หรือนักบวชของศาสนาทุกศาสนาทั้งปวง 7. คุ้มครองฝูงเนื้อและนกทั้งปวง โดยพระราชทานอภัยแก่เนื้อและนกทั้งหลาย 8. ห้ามปรามบุคคลในแว่นแคว้นขอบขัณฑสีมา มิให้ประพฤติอธรรมมิให้กระทำบาป 9. สงเคราะห์คนที่ไร้ทรัพย์ด้วยพระราชทานทรัพย์ให้ตามสมควร 10. เข้าไปหาสมณพราหมณ์ หรือพระเถระผู้ประพฤติปฏิบัติดีแล้วสอบถามปัญหา 11. เว้นจากความกำหนัดในกาม โดยอาการไม่เป็นธรรม 12. เว้นจากการวิสมโลภะ คือ ไม่ละโมบโลภมาก

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:34:28 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 7 จักรวรรดิวัตร 12 ประการนี้ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรสได้ทรงประพันธ์เป็นบทลิลิตไว้อย่างไพเราะยิ่ง โดยเริ่มแรกได้ทรงประพันธ์บรรยายเรื่องกุศลกรรมบท 10 ประการ ที่พระเจ้าจักรพรรดิจะพึงยึดถือและปฏิบัติตามเพื่อขัดเกลาพระอัธยาศัยให้ประณีตในอันที่จะทำให้ทรงมีพระอุตสาหะบำเพ็ญจักรวรรดิวัตรให้สมบูรณ์ต่อไป แล้วจึงทรงประพันธ์บรรยายจักรวรรดิวัตรตามลำดับหัวข้อดังต่อไปนี้ ประดิทินกรรมบถเบื้อง ทศางค์ สิ้นแฮ สืบกุศลธรรมทาง ถ่องแท้ จักรพรรดิวัตรวิริยางค์ ยุกดิ์เยี่ยง แลฤา ทวาทศพจน์พากย์แก้ ก่อเกื้อเผื่อผล. 1. ชุมชนบริรักษ์ทั้ง หญิงชาย ทั่วทุกนางทุกนาย ใฝ่เฝ้า ทรงขจัดอุปัทวันตราย บำราศ ทุกข์นา ใจใส่ไปค่ำเช้า ชื่นหน้าอ่าโฉม. 2. บรรโลมเลี้ยงโลกด้วย การุณ ในขันติยะทุกขุน เขตด้าว อำนวยรัตนะวิบูลย์ นาเนก แลเฮย อาทิราชหัยห้าว เห็จเพี้ยงลมผัน.

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 13:36:40 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 8 4. เผดิมผดุงชีพ่อพร้อม พราหมณ์ผอง พัสสตร์โภชน์โหดิกุณฑ์กอง กอบถ้วน นายกเหย้าปูนปอง ประโยชน์ครพ ครันเฮย สบสิ่งสำรดล้วน เครื่องใช้ไป่เหลือ. 5. ผจงเจือแจงแจกทั้ง ชนบท สิ้นนา ในนอกนิคมคามหมด ขอบขั้น ภิญโญพระยศทศ ทิศร่ม ร้อนฤา เย็นเฉกพรหมฉัตรชั้น เชิดฟ้าฟูฉาย. 6. ทวยหลายลอยบาปล้าง รำงัด ราคฤา บริสุทธิ์ศีลสี่สรรพ์ สฤษฎิ์รั้ง สมณะหนึ่งนามนับ นามหนึ่ง พราหมณ์นา นฤนารถอาจอวยทั้ง สิ่งถ้วนบริขาร. 7. อภัยทานท่านแต่งตั้ง ต่อสรรพ์ สัตว์เฮย มวลมฤคปักษีพรรค์ แผ่ก้าง อย่าเริ่มอย่าริรัน ทำโทษ มันแฮ ห้ามบ่ให้ใครมล้าง ล่วงพ้นชนม์กษัย.

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 14:01:17 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 9 8. หฤทัยอนุเคราะห์ถ้วน ทาสภู บาปสร่างสร้างบุญบู เขตท้าว เบญจาพิธไพรู โรยเริศ ลงฤา เพราะเพื่อพระอำนาจน้าว หน่วงโน้มในสกุล. 9. คนใดใจขุ่นข้น ธนแคลน ทรงจ่ายรายทรัพย์แสน สิ่งให้ อาวรณ์ห่อนหวงแหน หายิ่ง ยากแฮ. ชุบช่วยทวยธเรศไร้ เสื่อมร้อนรอญเข็ญ. 10. ปวงเป็นบาพรตพร้อม พรหมจรรย์ มานะมละสบสรรพ์ สิ่งเก้า เสด็จสู่ศึกษาธรรม์ ถามโทษ คุณแฮ เสร็จทราบบาปคุณเค้า ขอดข้อกังขา. 11. ภูวนายกนารถเกล้า กระษัตรีย์ ขจัดจากอธรรมราคี เกลียดใกล้ ทุจริตราคฤดี โดยกล่าว ไว้นา ทั่วอัคมนิยถานไท้ ธิราชร้างห่างขวน.

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 14:01:40 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 10 12. ไป่ดลมหิจฉภาพเอื้อ เอาสาร ทรัพย์เฮย แห่งบ่ให้เหตุพาล โอบอ้าง โดยกิจกอบพลการ ปองประโยชน์ ตนนา นามวิสมโลภมล้าง เล่ห์หั้นฤามี. พิธีทวาทศพร้อง พรรณนา นี้ฤา จักรพรรดิวัตรจรรยา ชื่อชี้ เรืองรุ่งราชกฤษฎา ธิการเกียรติ เกริกแฮ เจริญสวัสดิ์ขัตติเยศกี้ ก่อสร้างสืบแสวง. จักรวรรดิวัตร 12 ประการดังกล่าวมา ทางพระพุทธศาสนาถือว่าเป็นจริยวัตรสำคัญยิ่ง ซึ่งผู้มีอำนาจปกครองหมู่คณะ หรือบริหารบ้านเมืองจะพึงยึดถือปฏิบัติโดยอนุโลมหรือเจริญรอยตามพระเจ้าจักรพรรดิราช นักบริหารต้องสำนึกอยู่เสมอว่า ทำตนเองให้ได้ก่อน เพราะตนเองจะต้องเป็นแบบอย่างที่ดี ทั้งต้องเป็นผู้รับผิดชอบต่อความเจริญและความเสื่อมของส่วนรวม และการที่จะบำเพ็ญประโยชน์ต่อส่วนรวมให้ได้ผลดีสมประสงค์นั้น ในส่วนตัวจะต้องตั้งอยู่ในหลักธรรมอันได้แก่จักรวรรดิวัตรนี้ด้วย

โดย ณรังษี [11 เม.ย. 2546 , 14:02:15 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด