หลวงตาจ๋า..น้องแก้วขอถามธรรมะเจ้าค่ะ

---

กราบนมัสการหลวงตาเจ้าคะ น้องแก้ว อยากทราบ เกี่ยวกับอาการของอาสวะ ๔ โอฆะ ๔ โยคะ ๔ คันถะ ๔ และอนุสัย ๗ ว่าเป็นอย่างไรบ้าง และข้อใดละง่ายละยากต่างกันอย่างไรคะ

โดย น้องแก้ว [27 เม.ย. 2546 , 23:08:02 น.] ( IP = 203.107.210.29 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 เจริญสุขๆวันนี้ว่างหรือไงถึงได้มาซักถามธรรมะหายไปนานเลยเรา อาสวะ ๔ อาสวะ คือ กิเลสที่เกิดขึ้น ทำกิจหน้าที่การงานชนิดหนึ่ง ทำให้จิตเป็นอกุศลเมื่อมีอาสวะเกิดร่วมด้วย แต่เป็นกิเลสที่ละเอียดรู้ได้ยาก โดยความหมายของอาสวะ มีหลายประการ ดังนี้นะ ๑. เป็นกิเลสที่ไหลไปทางทวารทั้ง ๖ มีจักขุทวารเป็นต้น ไปในอารมณ์ทั้งหลาย หมายความว่า เมื่อมีการเห็น ได้ยิน ได้กลิ่น ฯลฯ ทางทวารใดทวารหนึ่ง หากไม่เป็นกุศล (ทาน ศีล สมถะและวิปัสสนา) หลังจากนั้นแล้วก็จะเป็นอกุศลโดยที่เราไม่รู้สึกตัว เป็นอกุศลที่เบาบางมาก แต่ก็เป็นอกุศลนั่นแหละ อกุศลชนิดนี้เรียกว่า อาสวะ ๒. เป็นกิเลสที่มีความสามารถไหลไป คือเป็นไปจากกามภพ จนกระทั่งถึงอรูปภพ หรือจากธรรมเป็นไปจนกระทั่งถึงโคตรภู หมายความว่า ธรรมทั้งหลายที่เป็นไปในภูมิ ๓ สามารถเป็นอารมณ์ของอาสวะได้ ธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ คือ โลกุตตรธรรม ๙ ได้แก่ มรรคจิต ๔ ผลจิต ๔ นิพพาน ๑ นอกนั้นเป็นอารมณ์ของอาสวะได้ทั้งหมดจำด้วยนะ ๓. กิเลสที่หมักดอง หรือ หมักหมมอยู่นาน เหมือนกับของมึนเมาที่หมักไว้นาน เพราะกิเลสเหล่านี้มีมานานตลอดสังสารวัฏฏ์ อาสวะโดยประเภทมี ๔ คือ... ๓.๑. กามาสวะ ความยินดีพอใจในกาม คือ ในรูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ๓. ๒ ภวาสวะ ความยินดีพอใจในภพ คือความมี ความเป็น หรือความยินดีพอใจในฌานสำหรับบุคคลผู้ได้ฌาน หรือเป็นความยินดีพอใจที่เกิดร่วมกับความเห็นว่าเที่ยง ๓.๓ ทิฏฐาสวะ ความเห็นผิดต่าง ๆ ที่ไม่ถูกต้องตามความเป็นจริง ๓.๔ อวิชชาสวะ ความไม่รู้ความจริงของสภาพธรรม

โดย หลวงตา [27 เม.ย. 2546 , 23:19:33 น.] ( IP = 203.107.210.29 : : )

สลักธรรม 2 อาสวะว่าโดยสภาพธรรมแล้วได้แก่เจตสิก ๓ ประเภท คือ ... ๑. โลภเจตสิก เป็นกามาสวะ และภวาสวะ ๒. ทิฏฐิเจตสิก เป็นทิฏฐาสวะ ๓. โมหเจตสิก เป็นอวิชชาสวะ อาสวะว่าโดยการเป็นธรรมที่เกิดสัมปยุตต์กับจิต ดังนี้ กามาสวะ เกิดในโลภมูลจิต ๘ ดวง ภวาสวะ เกิดในโลภมูลจิตทิฏฐิคตวิปปยุตต์ ๔ ดวง ทิฏฐาสวะ เกิดในโลภมูลจิตทิฏฐิคตสัมปยุตต์ ๔ ดวง อวิชชาสวะ เกิดในอกุศลจิตทั้ง ๑๒ ดวง สรุปแล้วอาสวะเป็นกิเลสที่เกิดขึ้นกับเรา ในชีวิตประจำวันอยู่เสมอ ถ้าขณะนั้นไม่เป็นกุศล แต่เป็นกิเลสที่เบาบางมาก จนเราไม่รู้สึกตัว

โดย หลวงตา [27 เม.ย. 2546 , 23:25:40 น.] ( IP = 203.107.210.29 : : )

สลักธรรม 3 ส่วน โอฆะ ๔ เป็นชื่อของกิเลสที่เป็นดุจห้วงน้ำ ที่เรียกว่า โอฆะ เพราะ ท่วมทับสัตว์และสังขาร แล้วพัดไป หรือให้จมลง คือทำให้จมลงภายใต้ แล้วพัดไป ว่าโดยประเภทและโดยสภาพธรรมแล้ว เหมือนอาสวะ ๔ นั่นเองนะ

โดย หลวงตา [27 เม.ย. 2546 , 23:29:53 น.] ( IP = 203.107.210.29 : : )

สลักธรรม 4 โยคะ ๔ เป็นชื่อของกิเลส ที่เป็นเครื่องประกอบสัตว์ไว้ในวัฏฏะ หรือประกอบไว้ในธรรมที่เป็นไปในภพ ด้วยวิบากแห่งกรรม หรือประกอบไว้กับทุกข์ ว่าโดยประเภทและโดยสภาพธรรมแล้ว เหมือนอาสวะ ๔ แต่นี่กล่าวแบบย่อๆนะหนู

โดย หลวงตา [27 เม.ย. 2546 , 23:34:02 น.] ( IP = 203.107.210.29 : : )

สลักธรรม 5 คันถะ ๔ เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า กายคันถะ เพราะเป็นกิเลสประเภทที่ร้อยรัดรูปกาย (รูปปรมัตถ์ มี ๒๘ รูป )ไว้กับนามกาย (นามกายคือ จิต และเจตสิก) หรือกายที่ยังไม่มาถึงไว้ด้วยกายปัจจุบัน (กายในที่นี้หมายถึงขันธ์ ๕ ซึ่งก็คือ จิต เจตสิก รูป ที่จะต้องเกิดอีกเมื่อยังไม่หมดกิเลส) โดยความหมายที่สามารถเข้าใจได้ง่าย ๆ คือ เป็นกิเลสที่ร้อยรัดไว้ให้มีการเกิดต่อไปอีกเรื่อย ๆ โดยประเภทมี ๔ คือ ๑. อภิชฌากายคันถะ เครื่องร้อยรัดคืออภิชฌา ๒. พยาปาทกายคันถะ เครื่องร้อยรัดคือพยาบาท ๓. สีลัพพตปรามาสกายคันถะ เครื่องร้อยรัดคือ การยึดถือข้อปฏิบัติ (ที่เรียกว่า ศีลและพรต) ที่ไม่ถูกต้อง โดยมีความเห็นผิดว่าเป็นทางที่สามารถทำให้พ้นจากทุกข์ หรือหมดกิเลสได้ ๔. อิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ เครื่องร้อยรัด คือ การยึดถือว่า สิ่งนี้เท่านั้นจริง สิ่งอื่นเปล่า เป็นความเห็นผิด โดยยึดความเห็นของตนเองว่าจริง แต่ความเห็นของฝ่ายอื่นไม่จริง เช่น พวกที่มีความเห็นว่า การให้ทานไม่มีผล ผลของกรรมดีกรรมชั่วไม่มี สิ่งเหล่านี้เท่านั้นจริง แต่ความเห็นอื่น ๆ ไม่ถูก เป็นต้น

โดย หลวงตา [28 เม.ย. 2546 , 04:11:24 น.] ( IP = 203.107.203.203 : : )

สลักธรรม 6 ว่าโดยสภาพธรรมมี ๓ คือ ๑. อภิชฌากายคันถะ ได้แก่ โลภเจตสิกที่เกิดในโลภมูลจิต ๘ ๒. พยาปาทกายคันถะ ได้แก่ โทสเจตสิกที่เกิดในโทสมูลจิต ๒ ๓. สีลัพพตปรามาสกายคันถะและอิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ ได้แก่ ทิฏฐิเจตสิกที่เกิดในโลภมูลจิตทิฏฐิคตสัมปยุตต์ ๔ ว่าโดยการละได้เด็ดขาด ๑. อภิชฌากายคันถะ ละได้ด้วยอรหัตตมรรค ๒. พยาปาทกายคันถะ ละได้ด้วยอนาคามิมรรค ๓. สีลัพพตปรามาสกายคันถะ และอิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ ละได้ด้วยโสตาปัตติมรรค จะเห็นได้ว่า สีลัพพตปรามาสกายคันถะ และอิทังสัจจาภินิเวสกายคันถะ ละได้ก่อน เพราะละได้ด้วยโสดาปัตติมรรค ฉะนั้น การที่จะละกิเลสที่สูงกว่านั้น ก็ต้องละความเห็นผิด ละข้อปฏิบัติที่ผิดเสียก่อน การที่รู้ว่าอะไรเป็นความเห็นผิด อะไรเป็นข้อปฏิบัติที่ผิด ก็อาศัยพระธรรมที่พระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าไดทรงแสดงไว้ ฉะนั้นการฟังพระธรรมให้มีความเข้าใจที่ถูกต้อง จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการประพฤติปฏิบัติตาม พระธรรมที่ทรงแสดงไว้

โดย หลวงตา [28 เม.ย. 2546 , 04:15:20 น.] ( IP = 203.107.203.203 : : )

สลักธรรม 7 อนุสัย ๗ อนุสัย เป็นกิเลสที่ละเอียดที่นอนเนื่อง หรือนอนตามอยู่ในจิตสันดาน (การเกิดดับสืบต่อกันของจิต) ตลอด การจะเข้าใจอนุสัยกิเลสได้ดีควรเข้าใจระดับขั้นของกิเลส ๓ ระดับ ดังนี้ ๑. อนุสัยกิเลส เป็นกิเลสที่ละเอียด นอนเนื่องอยู่ในจิตสันดาน ไม่เกิดขึ้นทำกิจหน้าที่การงาน นั่นก็หมายความว่า ถ้าเรายังไม่ได้เจริญปัญญาเพื่อละอนุสัยกิเลสด้วยมรรคจิตแล้ว ก็มีอนุสัยกิเลสอยู่กับจิตตลอด ขณะที่นอนหลับสนิทเป็นวิบากจิต ขณะที่เป็นกุศล หรือขณะวิบากจิต กิริยาจิต ก็มีกิเลสขั้นที่เป็นอนุสัยอยู่ด้วยตลอด ๒. ปริยุฏฐานกิเลส เป็นกิเลสที่เกิดขึ้นกลุ้มรุมจิต เป็นกิเลสที่เกิดขึ้นทำกิจหน้าที่การงานแล้ว เมื่อปริยุฏฐานกิเลสเกิด จิตก็จะเป็นอกุศล (คือขณะใดที่ไม่เป็นไปในทาน ศีล สมถะ วิปัสสนา และวิบากจิต กิริยาจิต) ปริยุฏฐานกิเลสมีชื่อเรียกมากมาย ตามลักษณะอาการของกิเลสที่เกิดขึ้นทำกิจหน้าที่การงานนั้น (คือ โดยรวมคือ อกุศลเจตสิก ๑๔ ที่เกิดร่วมกับจิต แต่มีลักษณะอาการต่าง ๆ กัน จึงได้ชื่อต่าง ๆ กัน) เช่น อาสวะ ๔ โอฆะ ๔ โยคะ ๔ คันถะ ๔ สังโยชน์ ๑๐ กิเลส ๑๐ อุปกิเลส ๑๖ เป็นต้น

โดย หลวงตา [28 เม.ย. 2546 , 04:21:24 น.] ( IP = 203.107.203.203 : : )

สลักธรรม 8 และ๓. วีติกกมกิเลส กิเลสที่ก้าวล่วงออกมาทางกาย หรือทางวาจา เป็นกิเลสที่รุนแรง สามารถล่วงออกมาทางกาย ทางวาจากระทำทุจริตกรรมต่าง ๆ จนกระทั่งถึงสามารถล่วงกรรมบถ ที่จะให้ผลปฏิสนธิในอบายภูมิได้ ในชีวิตประจำวัน เช่น การฆ่าสัตว์ การทำร้ายบุคคลอื่น หรือการด่า การว่าร้ายบุคคลอื่น เป็นกิเลสที่รุนแรงกว่าปริยุฏฐานกิเลส

โดย หลวงตา [28 เม.ย. 2546 , 04:23:41 น.] ( IP = 203.107.203.203 : : )

สลักธรรม 9 กิเลสขั้นวีติกกมกิเลสและปริยุฏฐานกิเลสที่หยาบ ๆ เราสามารถเห็นและพิจารณาได้ในชีวิตประจำวัน แต่ปริยุฏฐานกิเลสที่ละเอียดรู้ได้อยาก ต้องอาศัยการอบรมเจริญปัญญาจึงจะสามารถรู้จัก และค่อย ๆ ละคลายลงไปได้ แต่อนุสัยกิเลสเป็นกิเลสที่ละเอียดยิ่งกว่านั้น ไม่สามารถจะรู้ได้ เห็นได้ในชีวตประจำวัน ต้องอาศัยปัญญาของพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ทรงตรัสรู้และได้ทรงแสดงไว้เท่านั้น ... แม้บุคคลในกาลที่ไม่มีพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า มาตรัสรู้ จะมีปัญญาเห็นโทษของกิเลส อบรมฌานจนกระทั่งถึงอรูปฌาน..ขั้นเนวสัญญานาสัญญายตนะ ก็รู้จักเฉพาะปริยุฏฐานกิเลสเท่านั้น เมื่อไม่มีปัญญาพอที่จะรู้ว่าตัวเองมีกิเลสขั้นที่ละเอียดกว่านั้น คือ อนุสัยกิเลส ก็ทำให้คิดว่าตนเองหมดกิเลสแล้วได้ (เช่น ท่านอาฬารดาบส และอุทกดาบส) ทั้ง ๆ ที่ตนเองยังไม่หมดกิเลส

โดย หลวงตา [28 เม.ย. 2546 , 04:27:07 น.] ( IP = 203.107.203.203 : : )

สลักธรรม 10 อาศัยพระปัญญาคุณของพระอรหันดสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่เรียกว่า อาสยานุสยญาน (พระญาณที่รู้อัธยาศัยและอนุสัยของหมู่สัตว์) และได้ทรงแสดงไว้ เราจึงสามารถทราบได้ว่ามีกิเลสชนิดนี้อยู่ เป็นพืชเชื้อที่จะทำให้เกิดกิเลสประการต่าง ๆ ต่อไป ในชีวิตประจำวัน เราสามารถรู้ว่าอนุสัยกิเลสมีอยู่ โดยการอนุมานจากกิเลสที่เกิดขึ้นทำกิจหน้าที่การงาน เช่น ขณะนี้เราไม่โกรธ ไม่มีปริยุฏฐานกิเลสเกิดขึ้นทำกิจหน้าที่การงานเลย พอมีเหตุให้ความโกรธเกิดขึ้น ความโกรธก็เกิด ความโกรธที่เกิดขึ้นมาจากไหน ก็มาจากอนุสัยกิเลสที่ยังไม่ได้ประหารด้วยมรรคจิตนั่นเอง กิเลสอื่น ๆ ก็เช่นเดียวกัน ฉะนั้น บางคนไม่ค่อยมีกิเลสเกิดปรากฏ ก็นึกว่ากิเลสเบาบางมากแล้ว แต่ตราบใดที่อนุสัยกิเลสยังอยู่ เมื่อมีเหตุกิเลสเหล่านั้นก็สามารถเกิดขึ้นได้

โดย หลวงตา [28 เม.ย. 2546 , 04:30:10 น.] ( IP = 203.107.203.203 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด