เหตุผลในการกำหนดอิริยาบถ (๓)

---

มีหลายท่านที่ให้ความสำคัญแก่สติเป็นอย่างมาก เราก็ไม่ปฎิเสธว่าสติไม่สำคัญ แต่ในการปฎิบัติวิปัสสนานั้น จะต้องมีสติและสัมปชัญญะรวมกันทั้งคู่ สติ คือความระลึกรู้ไม่ให้จิตไหลไปในอกุศล เช่น ระลึกรู้ว่ากำหนดดูรูปดูนามอยู่ แต่ถ้ามุ่งเอาแต่สติแล้ว ปัญญาจะเกิดได้อย่างไร ถ้าวางใจไม่ดี สัมปชัญญะเข้าไม่ได้ ปัญญาจะเข้าไม่ได้ วางใจในขณะเห็น วางใจในขณะได้ยิน วางใจในขณะดูรูปดูนาม ถ้าวางใจไม่ดี มีแต่สติอย่างเดียวก็ล้มเหลว เพราะวิปัสสนาไม่เกิด แม้จะได้มหากุศลญานสัมปยุตก็ตาม ดังนั้ สัมปชัญญะจึงสำคัญมาก สัมปชัญญะ คือ ปัญญานั่นเอง ส่วน สติปัฎฐานนั้น สติเป็นตัวแม่บท หรือตัวบทบาทใหญ่ที่จะใช้กำหนดในการพิจารณา เพราะฉะนั้น เมื่อคนได้ยินคำว่า สติปัฎฐาน ก็เพียรพยายามที่จะเอาสติมาตั้งหน้าอย่างเดียว โดยไม่ได้คำนึงถึงสัมปชัญญะ วิปัสสนาจึงไม่เกิด ด้วยเหตุนี้ ในการกำหนดกายานุปัสสนาสติปัฎฐาน ท่านทั้งหลายจะต้องเข้าใจในเรื่องสัมปชัญญะ เรื่องของสติ ไม่ต้องพูดมาก เรากำหนดวางจิตลงไป วางจิตลงไปในแต่ละครั้ง เป็นสติอยู่แล้ว แต่สัมปชัญญะนี้ เป็นเรื่องยาก จึงขออธิบายการพิจารณาอิริยาบทใหญ่ และการพิจารณาอิริยาบทนั้น ควรวางใจอย่างไร ปัญญาจึงจะเข้าประกอบร่วมด้วย โดยไม่มีแค่สติเฉยๆ แต่มีทั้งสติและสัมปชัญญะ

โดย ธัญธร...นำเสนอ [11 ส.ค. 2546 , 21:33:39 น.] ( IP = 203.113.71.167 : : )

สลักธรรม 1 เมื่อจะกำหนดพิจารณาอารมณ์ที่เป็นกายานุปัสสนาสติปัฎฐาน และให้กำหนดเป็นวิปัสสนา เราต้องอาศัยปัญญาร่วม สิ่งที่สำคัญของผู้ปฎิบัติ คือ หากขาดความเข้าใจเสียอย่างเดียว การกำหนดพิจารณาก็จะไม่เป็นวิปัสสนากรรมฐานเลย การขาดความเข้าใจก็คือ ขาดความรู้ที่ประกอบด้วยเหตุผลในการวางใจนั่นเอง ยกตัวอย่างเช่น ผู้ปฎิบัตที่ได้ศึกษามาแล้ว รู้ว่าเขาให้มาดูรูปนั่ง รูปยืน รูปเดิน รูปนอน คืออิริยาบทใหญ่ทั้ง ๔ เขาก็ดู เพราะมีความเข้าใจแล้วว่าให้ดู เขาจึงดู - เมื่อถามไปว่าเอาอะไรดู เขาก็บอกว่า เอาใจดู เขาก็เข้าใจอีกว่าเอาใจดู - และถามต่อไปว่า เราจะดูไปทำไม เขาก็ตอบไม่ได้ จริงอยู่ การดูรูปยืน เดิน นั่ง นอน ต้องส่งความรู้สึกในใจออกมา สังเกตุว่านั่งท่าไหน นั่งไขว่ห้าง ก็เห็นท่าทางอย่างนั้น นั่งห้อยเท้า ก็เห็นท่าทางห้อยเท้าอย่างนั้น เห็นท่าทางที่นั่ง เห็นรูป แล้วเราดูไปทำไม ตั้งแต่เล็กมาจนเติบใหญ่ เราก็รู้ว่าเรานั่ง เรายืน เราเดิน เรานอน ท่าไหน เดี๋ยวนี้ เราจะดูท่านั่ง ท่ายืน ท่าเดิน ท่านอน ไปทำไม มีเหตุผลอะไรในใจหรือ ผู้ปฎิบัติก็ตอบไม่ได้ ส่วนใหญ่ ท่านเหล่านี้จะฟังจากวิทยุ แล้วมาปฎิบัติ จึงยังไม่เข้าใจดีถ้าตอบไม่ได้ การปฎิบัติก็จะได้บุญ ได้สมาธิ แต่ปัญญาไม่ได้ทำเลย เพราะการกำหนดแต่ละครั้งๆ ไม่มีปัญญาเข้าประกอบ เพราะว่าไม่รู้เรื่องในเหตุในผลที่เข้าปฎิบัตินั้น

โดย ธัญธร...นำเสนอ [11 ส.ค. 2546 , 22:03:18 น.] ( IP = 203.113.71.167 : : )

สลักธรรม 2 เหมือนการสร้างบ้าน คนไม่เป็นช่างไม้จะทำบ้านได้อย่างไรเล่า จะติดอะไรตรงไหน ต้องรู้ในใจว่าจะทำอย่างไร จะทำอะไร เพื่อให้เป็นอะไรขึ้นมา เพราะฉะนั้น ผู้ปฎิบัติวิปัสสนากรรมฐานก็เช่นเดียวกัน ผู้ปฎิบัติต้องทำความเข้าใจว่า เมื่อจะกำหนดดูรูปยืน เดิน นั่ง นอนผู้ดูส่งใจออกมาดู เห็นท่าที่เรานั่ง ที่เรานอน ใจของเราต้องประกาศ และใจเราต้องรู้สิ่งเหล่านี้มาก่อนที่จะเข้าปฎิบัติ เหมือนกับช่างไม้ ต้องรู้มาก่อนว่า จะทำเรือนปั้นหยา หรือเรือนไทย ใจเขารู้มาแล้วว่าต้องตัดไม้อย่างไร ขึ้นตรงหน้าจั่ว ขึ้นตรงหลังคา หรือที่ไหน เขารู้อยู่ในใจแล้ว ไม่ต้องไปบอก เขาลงมือตัดเลย แปลว่าใจมันบอก เพราะฉะนั้น ผู้ปฎิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ก็ต้องรู้อยู่ในใจอยู่แลัว จึงแสดงออกไป ไม่ได้หมายความว่า ไปทำความรู้ หรือประกาศออกมา หรือพูดออกมาในเวลานั้น แต่ทำไปตามความรู้ที่อยู่ในใจ เช่น เมื่อเวลาที่เราจะดูรูปนั่ง เราต้องตอบคำถามนี้ให้ได้ เมื่อตอบไม่ได้ การปฎิบัติก็จะไม่เป็นวิปัสสนาเลย เพราะฉะนั้นสิ่งที่สำคัญ เราต้องรู้ว่า เราจะดูรูปนั่งไปทำไม

โดย ธัญธร...นำเสนอ [11 ส.ค. 2546 , 22:27:30 น.] ( IP = 203.113.71.167 : : )

สลักธรรม 3 ถ้าตอบมาไม่ประกอบด้วยเหตุผล ก็ไม่เป็นวิปัสสนาแล้ว ทำไปทั้งหมดจะเป็นสมาธิ ต้องตอบให้ได้เหตุผลว่า เราจะดูรูปนั่งไปทำไม ใครๆก็รูว่า เวลานั่ง ดูรูปนั่ง เวลานอน ดูรูปนอน แต่ว่าเหตุผลอะไรในใจต้องมี เพราะฉะนั้น ผู้ศึกษาต้องศึกษาให้เข้าใจเสียก่อน เมื่อเวลาปฎิบัติ ไม่ต้องพูดอีก มันรู้อยู่ในใจแล้ว เหมือนเราจะเขียน ก.ไก่ เราไม่ต้องพูดว่า ก.ไก่ เรารู้อยู่ในใจแล้ว เราก็เขียนออกไป ไม่ต้องออกเสียงหรือคิดใหม่ แต่ให้รู้อยู่ในใจก่อน ถ้าไม่รู้อยู่ในใจแล้ว แสดงออกจะไม่ถูกต้อง ด้วยเหตุนี้ การปฎิบัติวิปัสสนากรรมฐาน จึงต้องตอบคำถามนี้ให้ได้ในใจเสียก่อน เหตุผลในการที่เราดูรูปนั่ง เมื่อท่านทราบ ท่านจะเข้าใจเหตุผลตามที่ได้อธิบายนี้ เวลาเข้าปฎิบัติ เราก็ได้เหตุผลเข้าปฎิบัติร่วมด้วย การปฎิบัติ จะได้เป็นวิปัสสนาจริงๆ เราจะเข้าไปดูรูปนั่ง เพื่อทำลายความเห็นผิด เราต้องมาพิจารณาว่า ที่เห็นผิดนั้น เห็นผิดที่ตรงไหน พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า การยืน เดิน นั่ง นอน ที่เรามีอยู่นี้ มีความเห็นไม่ถูกต้อง เราก็ยืน เดิน นั่ง นอน มาไม่รู้กี่ปีต่อกี่ปี ไม่รู้กี่ชาติต่อกี่ชาติ แล้วบอกว่าเราเห็นผิดในยืน เดิน นั่ง นอน ต้องตีความตรงนี้ให้ได้ก่อนว่า เรามีความเห็นผิดอย่างไร

โดย ธัญธร...นำเสนอ [11 ส.ค. 2546 , 23:18:14 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 4 . . ขออนุโมทนากับคุณธัญธรด้วยค่ะ . ที่นำเสนอเรื่องที่มีประโยชน์ยิ่ง ประจวบกับตอนนี้ที่มูลนิธิฯ กำลังเปิดอบรมวิปัสสนากรรมฐาน หลักสูตรเร่งรัด เข้ากับเรื่องนี้พอดี ยิ่งเห็นคุณค่ามากขึ้น ขอบคุณมากค่ะ

โดย วยุรี [12 ส.ค. 2546 , 07:31:25 น.] ( IP = 203.150.11.11 : : 203.113.38.10 )

สลักธรรม 5 อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [12 ส.ค. 2546 , 11:25:55 น.] ( IP = 158.108.2.2 : : 158.108.12.238 )

สลักธรรม 6 อนุโมทนาและขอบคุณมากค่ะพี่ธัญธร

โดย น้องกิ๊ฟ [12 ส.ค. 2546 , 22:30:29 น.] ( IP = 203.107.196.66 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด