ถามตอบในพระไตรปิฎกเล่ม ๑๒ ข้อ ๓๔๐ - ๓๔๒

---

๘. มหาหัตถิปโทปมสูตร . อุปมาอริยสัจกับรอยเท้าช้าง . [๓๔๐] ส. ( พระสารีบุตร ) . กุศลธรรมเหล่าใดเหล่าหนึ่ง กุศลธรรมเหล่านั้นทั้งหมดย่อมถึงการสงเคราะห์เข้าในอริยสัจสี่ ในอริยสัจสี่เหล่าไหน? .           -สา. คือ ในทุกขอริยสัจ .ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ. . [๓๔๑] ก็ทุกขอริยสัจเป็นไฉน? .           -ส. คือ แม้ความเกิดเป็นทุกข์ .โดยย่ออุปทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์. . สา. ก็อุปทานขันธ์ห้าเป็นไฉน? .           -สา. คือ อุปทานขันธ์คือรูป อุปทานขันธ์คือเวทนา อุปทานขันธ์คือสัญญา อุปทานขันธ์คือสังขาร อุปทานขันธ์คือวิญญาณ. . สา. ก็อุปทานขันธ์คือรูปเป็นไฉน? .           -สา. คือ มหาภูตรูป ๔ และรูปที่อาศัยมหาภูตรูป ๔ . สา. ก็มหาภูตรูป ๔ เป็นไฉน? .           -สา. คือปฐวีธาตุ อาโปธาตุ เตโชธาตุ วาโยธาตุ .

โดย แววตะวัน [7 ก.ย. 2546 , 00:52:42 น.] ( IP = 169.210.15.42 : : )

สลักธรรม 1 อธิบายมหาภูตรูป .           ธรรมทั้งหลายมีปฐวีธาตุเป็นต้น ชื่อว่า มหาภูต เพราะอรรถว่า เกิด คือ ปรากฏเป็นสภาพใหญ่ในสันดานที่มีใจครองและไม่มีใจครอง ด้วยอำนาจแห่งธาตุพร้อมทั้งสัมภาระ ฯ .           อีกนัยหนึ่ง ที่ชื่อว่ามหาภูต เพราะอรรถว่า มีสิ่งที่ไม่เคยมีหรือมีสิ่งที่ไม่เป็นจริงมากหลาย โดยแสดงสิ่งที่ไม่เคยมีแปลกๆ มากมาย หรือโดยแสดงสิ่งที่ไม่เป็นจริงหลากหลาย ได้แก่พวกนักแสดงกลเป็นต้น ฯ .           ภูตรูปชื่อว่าเหมือนพวกนักแสดงกล เพราะตนเองเป็นสภาพไม่เขียวเลย แต่แสดงอุปาทายรูป ( รูปที่เกิดสืบเนื่องจากมหาภูตรูป, อาการของมหาภูตรูป เช่น ตา รูป ) ( ให้ )มีสีเขียวเป็นต้น เพราะฉะนั้น ภูตรูปจึงชื่อว่ามหาภูต ฯ .           อีกนัยหนึ่ง ชื่อว่ามหาภูต เพราะอรรถว่า มีของไม่เป็นจริงมากมาย เพราะหลอกลวงเหล่าสัตว์ โดยแสดงรูปสตรีและบุรุษที่น่าชอบใจเป็นต้น ดุจนางยักษิณีผู้ลวงเหล่าสัตว์ด้วยอาการมีสีและสัณฐานอันน่าชอบใจ ฯ ( จากหนังสืออภิธัมมัตถสังคหบาลีฯ ฉบับแปลเป็นไทย ของมหามกุฏราชวิทยาลัย หน้า ๒๖๙ ) .

โดย แววตะวน [7 ก.ย. 2546 , 00:54:03 น.] ( IP = 169.210.15.42 : : )

สลักธรรม 2 [๓๔๒] สา. ปฐวีธาตุเป็นไฉน? .           -สา. คือ ปฐวีธาตุที่เป็นไปภายในก็มี ปฐมวีธาตุที่เป็นไปภายนอกก็มี. . สา. ก็ปฐวีธาตุ ที่เป็นไปภายในเป็นไฉน? .           -สา. คือ สิ่งที่เป็นอุปาทินนกรูป ( รูปที่เป็นผลอันเกิดจากกรรม - อภิธัมมัตถสังคหะ ) อันเป็นภายใน เป็นของเฉพาะตน เป็นของแข้นแข็ง เป็นของหยาบ คือ ผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก เยื่อในกระดูก ม้าม หัวใจ ตับ พังผืด ไต ปอด ไส้ใหญ่ ไส้น้อย อาหารใหม่ อาหารเก่า .           ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็ชื่อว่าความที่แห่งปฐวีธาตุอันเป็นไปภายนอกนั้น ซึ่งใหญ่ถึงเพียงนั้น เป็นของไม่เที่ยงจักปรากฏได้ ก็ไฉนความที่แห่งกายอันตัณหาเข้าไปถือเอาแล้วว่าเราว่าของเรา ว่าเรามีอยู่ อันตั้งอยู่ตลอดกาลนิดหน่อยนี้ เป็นของไม่เที่ยงเป็นธรรมดาจักไม่ปรากฏเล่า . รายละเอียดของพระสูตรดูได้จากเว็บนี้ครับ. http://dharma.school.net.th/cgi-bin/stshow.pl?book=12&lstart=6042&lend=6308 ขอบคุณที่สนใจอ่านครับ.

โดย แววตะวัน [7 ก.ย. 2546 , 00:55:11 น.] ( IP = 169.210.15.42 : : )

สลักธรรม 3 อนุโมทนาค่ะคุณแววตะวัน

โดย น้องกิ๊ฟ [8 ก.ย. 2546 , 22:56:48 น.] ( IP = 202.183.178.135 : : )

สลักธรรม 4 ....อนุโมทนาค่ะ....

โดย พี่ดา [15 ก.ย. 2546 , 10:17:59 น.] ( IP = 203.113.32.12 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด