ต้นไม้ในพุทธประวัติ...ตอนที่ ๑

---

๑. ต้นโพธิ์ ต้นโพธิ์ หรือที่ชาวลังกาเรียกว่า Bohd tree และที่ชาวอินเดียเรียกว่า Pipal นี้ นับได้ว่าเป็นต้นไม้ที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง ในพระพุทธประวัติอีกชนิดหนึ่ง เพราะเจ้าชายสิทธัตถะกุมาร ในระหว่างบำเพ็ญพรต เพื่อหาสัจธรรมนั้น ได้ทรงเลือกนั่งประทับที่โคน ต้นโพธิ์ จนกระทั่งพระองค์ได้ ตรัสรู้พระสัมมาสัมโพธิญาณ คือ อริยสัจ 4 อันประกอบด้วย ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค เมื่อวันเพ็ญเดือน 6 แม้พระองค์จะตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว ก็ยังต้องทรงใช้พลังจิตรบกับพวกมาร (การเอาชนะกิเลสฝ่ายต่ำ) ก็โดยประทับอยู่ใต้โคนต้นโพธิ์อีกเช่นกัน เพราะโพธิ์มีร่มเงาเหมาะแก่การพักพิง และบำเพ็ญพรตเป็นอย่างยิ่ง และกล่าวกันว่าต้นโพธิ์ที่พระพุทธองค์ประทับ เพื่อรวบรวมพระหฤทัยให้บรรลุถึงสัจธรรมนั้น ได้ถูกประชาชนผู้นับถือศาสนาอื่นโค่นทำลายไปแล้ว แต่ด้วยบุญญาภินิหารเมื่อได้นำนมโคไปรดที่ราก จึงมีแขนงแตกขึ้นมา และมีชีวิตอยู่มาอีกนานก็ตายไปอีก แล้วกลับแตกหน่อขึ้นมาใหม่อีกครั้งหนึ่ง ต้นที่เหลืออยู่ในปัจจุบันนับว่าเป็นช่วงที่สามแล้ว

โดย เทพธรรม...นำมาฝากครับ [28 ต.ค. 2546 , 07:20:57 น.] ( IP = 203.155.226.6 : : )

สลักธรรม 1 ต้นโพธิ์เป็นพันธุ์ไม้พวกเดียวกันกับไทร มะเดื่อ และกร่าง คือ อยู่ในสกุล (Genus) มะเดื่อ (Ficus) และวงศ์ (Family) ไม้ไทร (Moraceae) พันธุ์ไม้วงศ์นี้แทบทั้งหมดจะมียางขาว โพธิ์เป็นไม้ต้นขนาดใหญ่ผลัดใบ แต่จะผลิใบใหม่แทนในเวลาค่อนข้างเร็ว ลำต้น เป็นพูพอนเป็นส่วนใหญ่ มีกิ่งก้านสาขาออกไปโดยรอบ ปลายกิ่ง ลู่ลงทำให้เรือนยอดเป็นพุ่มกลม แผ่กว้าง กิ่งอ่อนเกลี้ยงและมักเป็นคราบสีขาว ปลายสุดจะมีหูใบเป็นปลอกแหลม ๆ หุ้ม เมื่อหูใบหลุดไปแล้วจะทิ้งรอยแผลใบเป็นขวั้น ๆ ไว้ที่กิ่งเห็นได้ชัด บางทีตามกิ่ง อาจจะมีรากอากาศให้เห็นบ้าง ใบ อ่อนสีเขียวอ่อน แต่พอแก่จัด ก่อนร่วงจะออกสีเหลืองทอง ผิวใบ เกลี้ยงและเป็นมันทางด้านบน เนื้อใบ ค่อนข้างหนาคล้ายแผ่นหนัง ใบจะห้อยลงเวลาลมพัดจะแกว่งไกวไปมา ทำให้เกิดเสียงกรีดกับลมน่าฟัง ใบค่อนข้างป้อมหรือรูปไข่กว้าง ๆ โคนใบป้านหรือหยิกเว้าเข้าเล็กน้อย ปลายใบหยักคอดเป็นติ่ง หรือหางยาวเรียว ( 7 – 15 ซม.) ดอก ออกบนฐานดอกที่โค้งกลม แล้วเจริญเป็นผลต่อไป ผล กลมติดอยู่ตอนปลาย ๆ กิ่งเล็ก พอแก่ออกสีแดงคล้ำ ๆ เป็นอาหารของพวกนกได้เป็นอย่างดี

โดย เทพธรรม [28 ต.ค. 2546 , 07:23:19 น.] ( IP = 203.155.226.6 : : )

สลักธรรม 2 ต้นโพธิ์เป็นพืชดั้งเดิมของอินเดีย ได้มีการนำไปปลูกทั่ว ๆ ไป ทั้งในประเทศลังกาและเอเชีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะเป็นต้นไม้ที่ชาวพุทธและฮินดูให้ความนับถือ การแพร่พันธุ์ส่วนใหญ่ใช้เมล็ด และสัตว์พวกนกสามารถช่วยแพร่พันธุ์ได้อย่างดี นอกจากเมล็ดก็ใช้กิ่งชำ หรือกระโดงจากรากก็ใช้ได้ดีเช่นกัน ขึ้นได้ดีตามพื้นที่ธรรมดาทั่ว ๆ ไป ที่น้ำไม่ขังแฉะ แต่ต้องการความชุ่มชื้นพอควร ในประเทศไทยก็เรียกต้นโพธิ์ในชื่อต่าง ๆ กัน เช่น ต้นปู ต้นโพธิ์ ต้นศรีมหาโพธิ์ และสลี เป็นต้น และต้นโพธิ์ชนิดนี้ใกล้เคียงกันกับ โพธิ์ขี้นก หรือโพธิ์ประสาท ที่มีชื่อทางพฤกษศาสตร์ว่า Ficus rumphii Blume แต่พอสังเกตได้ตรงที่ปลายใบ และก้านใบของโพธิ์ขี้นกนั้นสั้น(ประมาณไม่เกิน 7 ซม) และผลแก่จะออกสีดำ ต้นโพธิ์นับว่าเป็นพืชที่มีอายุยืนมากชนิดหนึ่ง แต่เนื่องจากมีกิ่งก้านแยกสาขาออกจากลำต้นมาก จึงทำให้เกิดเชื้อราที่อาศัยความชุ่มชื้น จากน้ำฝนที่ขังอยู่ตามง่ามกิ่ง แผ่ขยายเข้าทำลายเนื้อไม้ จนเราจะเห็นได้ว่าต้นโพธิ์ ใหญ่ ๆ มักเป็นโพรง ถ้าเป็นอย่างรุนแรงอาจทำให้ต้นโพธิ์ตายได้เหมือนกัน แต่โดยนิสัยการอยู่รอดของสิ่งมีชีวิต ก็ได้ช่วยสร้างให้โพธิ์มีผลมาก และมีรสชาดที่นกชอบกิน เมื่อนกไป เกาะและถ่ายมูลที่ไหน เมล็ดก็จะงอกเป็นต้นเจริญงอกงามได้ทันที และบางทีก็จะแทงกระโดงจากราก ที่ยังสดอยู่ดังเช่นที่กล่าวอ้าง

โดย เทพธรรม [28 ต.ค. 2546 , 07:25:37 น.] ( IP = 203.155.226.6 : : )

สลักธรรม 3 จากต้นโพธิ์ที่พระพุทธเจ้าได้ประทับอยู่นั้นได้เช่นกัน ในบ้านเรานิยมปลูกโพธิ์ไว้ตามวัดวาอาราม และมีมากทีเดียวที่นำต้นอ่อนมาจากอินเดียและลังกา ตามวาระและโอกาสต่าง ๆ กัน มาปลูกไว้เป็นที่ระลึก ไว้ตามวัดและสถานที่สำคัญ ๆ ทั่วประเทศ

โดย เทพธรรม [28 ต.ค. 2546 , 07:26:55 น.] ( IP = 203.155.226.6 : : )

สลักธรรม 4 ขอบคุณมากครับอาจารย์เทพธรรม เห็นชื่อกระทู้แล้วต้องรีบเปิดอ่าน ชอบจังเลย อาจารย์ลงให้ครบทุกต้นเลยนะครับ น้องจุกก็ไม่ทราบเหมือนกันว่าจะมีสักกี่ต้น..แฮะแฮะ

โดย น้องจุก [28 ต.ค. 2546 , 09:39:53 น.] ( IP = 158.108.2.2 : : 158.108.12.75 )

สลักธรรม 5 ด้วยความยินดีครับผม จะส่งลงวันละต้นนะครับ คอยติดตามแล้วกันจะได้ทราบว่ามีกี่ต้นไงครับ

โดย เทพธรรม [28 ต.ค. 2546 , 10:59:34 น.] ( IP = 203.155.233.56 : : )

สลักธรรม 6 ติดตามเข้ามาอ่านด้วยค่ะ ขอบพระคุณมากค่ะท่านเทพธรรมที่กรุณานำสิ่งที่อ่านแล้วจรรโลงจิตให้..ให้ประโยชน์มาฝากอยู่เสมอ ชอบมากค่ะ..ต้นโพธิ์ ..และทำให้นึกถึงใบโพธิ์ที่ชาวอินเดียนำมาทำของที่ระลึกขายให้แก่ผู้ที่เดินทางไปนมัสการสังเวชนียสถานค่ะ ...

โดย น้องกิ๊ฟ [28 ต.ค. 2546 , 12:07:43 น.] ( IP = 203.113.67.40 : : )

สลักธรรม 7 เข้ามารับความรู้ที่ไม่เคยรู้มาก่อนอีกเช่นเคยค่ะ ขอบคุณมากค่ะ

โดย เล็ก [28 ต.ค. 2546 , 14:31:46 น.] ( IP = 203.155.221.240 : : )

สลักธรรม 8 ขอบพระคุณท่านเทพธรรมค่ะ ทำให้นึกถึงต้นโพธิ์ที่พุทธคยาเป็นอย่างยิ่งค่ะ และก็นึกถึงในวันที่ปิติใจ ณ.โพธิ์แห่งการตรัสรู้ของพระองค์เป็นอย่างยิ่งค่ะ เป็นความทรงจำที่พิเศษกว่าโพธิ์ใดๆเลยละค่ะ

โดย น้องอุ๊ [28 ต.ค. 2546 , 15:27:48 น.] ( IP = 202.28.169.165 : : unknown )

สลักธรรม 9 แนะนำ :-           1. กาลิงคโพธิชาดก ว่าด้วย การพยากรณ์ที่อันเป็นชัยภูมิ. http://84000.org/tipitaka/atita100/v.php?B=27&A=6956&Z=7002           2. อรรถกถา กาลิงคโพธิชาดก http://84000.org/tipitaka/atita100/jataka.php?i=271790

โดย ฐานาฐานะ [29 ต.ค. 2546 , 02:43:55 น.] ( IP = 203.144.143.250 : : 203.118.100.111 )

สลักธรรม 10 กำลังทำโครงการปลูกต้นโพธิให้ได้ล้านต้นเพื่อแผ่นดินโดยนำไปปลูกตามที่สาธารณะและป่าต้นน้ำเริ่มจากป่าในท้องที่อ.ไทรโยค ทองผาภูมิและสังขละบุรีและที่สาธารณะในท้องที่ดังกล่าวเพื่อร่มเงาที่อยู่อาศัยของสัตว์และอาหาร จึงขอเชิญท่านทั้งหลายมาร่วมโครงการกันที่น้ำตกไทรโยคใหญ่เพียงแต่นำต้นโพธิติดมือมาคนละต้นก็พอแล้วสนใจตอบมานะครับ

โดย คนไทรโยค [22 ธ.ค. 2550 , 02:00:25 น.] ( IP = 203.113.66.9 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด