ถามตอบในพระไตรปิฎกเล่ม ๑๓ ข้อ ๔๒๕ - ๔๔๖

---

๒. รัฐปาลสูตร . พราหมณ์และคฤหบดีชาวถุลลโกฏฐิตะเข้าเฝ้า . [๔๒๕] รัฐปาลกุลบุตร มีความคิดเห็นว่า . ด้วยประการอย่างไรๆ แล เราจึงจะรู้ทั่วถึงธรรม ที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้ว? .           -ร. ( รัฐปาลกุลบุตร ) การที่บุคคลผู้ครองเรือนจะประพฤติพรหมจรรย์ให้บริบูรณ์ ให้บริสุทธิ์โดยส่วนเดียวดุจสังข์ขัด ไม่ใช่ทำได้ง่าย ถ้ากระไร เราพึงปลงผมและหนวด นุ่งห่มผ้ากาสายะ ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตเถิด . พ. ดูกรรัฐปาละ . ท่านเป็นผู้ที่มารดาบิดาอนุญาตให้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตแล้วหรือ? .           -ร. ยัง พระเจ้าข้า. .           พ. ดูกรรัฐปาละ พระตถาคตทั้งหลาย ย่อมไม่บวชบุตรที่มารดาบิดามิได้อนุญาต . [๔๓๗] บิดาเข้าไปหาท่านพระรัฐปาละได้ถามว่า . มีอยู่หรือพ่อรัฐปาละ ที่พ่อจักกินขนมกุมมาสบูด พ่อควรไปเรือนของตัวมิใช่หรือ? .           -ร. เรือนของอาตมภาพผู้ออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตจะมีที่ไหน อาตมภาพไม่มีเรือน .

โดย แววตะวัน [9 ม.ค. 2547 , 00:19:02 น.] ( IP = 169.210.9.186 : : )

สลักธรรม 1 [๔๓๘] บิดาของท่านพระรัฐปาละกล่าวกะท่านพระรัฐปาละว่า . พ่อรัฐปาละ ทรัพย์กองนี้เป็นส่วนของมารดา กองอื่นเป็นส่วนของบิดา ส่วนของปู่อีกกองหนึ่ง เป็นของพ่อผู้เดียว พ่ออาจจะใช้สอยสมบัติและทำบุญได้ พ่อจงลาสิกขาสึกเป็นคฤหัสถ์มาใช้สอยสมบัติและทำบุญไปเถิด .           -ร. ถ้าท่านพึงทำตามคำของอาตมภาพได้ ท่านพึงให้เขาขนกองเงินกองทองนี้บรรทุกเกวียนให้เข็นไปจมเสียที่กลางกระแสแม่น้ำคงคา ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะความโศก ความร่ำไร ทุกข์โทมนัสและอุปายาส มีทรัพย์นั้นเป็นเหตุ จักเกิดขึ้นแก่ท่าน . ภรรยาเก่าของท่านพระรัฐปาละ ต่างจับที่เท้าแล้วถามว่า พ่อผู้ลูกเจ้า นางฟ้าทั้งหลายผู้เป็นเหตุให้ท่านประพฤติพรหมจรรย์นั้นเป็นเช่นไร? .           -ร. เราทั้งหลายประพฤติพรหมจรรย์เพราะเหตุนางฟ้าทั้งหลายหามิได้ . [๔๔๑] พระเจ้าโกรัพยะได้ตรัสกะท่านพระรัฐปาละว่า ท่านรัฐปาละผู้เจริญ . ความเสื่อม ๔ ประการนี้ ที่คนบางพวกในโลกนี้ถึงเข้าแล้ว ย่อมออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต ความเสื่อม ๔ ประการนั้นเป็นไฉน? .           -โก. คือความเสื่อมเพราะชรา ๑ .           ความเสื่อมเพราะความเจ็บไข้ ๑ .           ความเสื่อมจากโภคสมบัติ ๑ .           ความเสื่อมจากญาติ ๑ .

โดย แววตะวัน [9 ม.ค. 2547 , 00:21:05 น.] ( IP = 169.210.9.186 : : )

สลักธรรม 2 [๔๔๒] โก. ส่วนท่านรัฐปาละผู้เจริญ เดี๋ยวนี้ก็ยังหนุ่มแน่น ไม่มีความเสื่อมเพราะชรานั้นเลย ไม่มีความเสื่อมเพราะความเจ็บไข้นั้นเลย เป็นบุตรของตระกูลเลิศ ไม่มีความเสื่อมจากโภคสมบัตินั้น มีมิตร อำมาตย์ ญาติสาโลหิตป็นอันมาก . ท่านรัฐปาละ รู้เห็นหรือได้ฟังอะไร จึงออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตเสียเล่า? .           -ร. มีอยู่แล มหาบพิตร . [๔๔๖] ร. พระผู้มีพระภาคทรงแสดงธัมมุทเทส ๔ ข้อ ที่อาตมภาพรู้เห็นและได้ฟังแล้ว จึงออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิต . ธัมมุทเทส ๔ ข้อเป็นไฉน? .           -ร. ๑. โลกอันชรานำเข้าไป ไม่ยั่งยืน .           ๒. โลกไม่มีผู้ต้านทาน ไม่เป็นใหญ่เฉพาะตน .           ๓. โลกไม่มีอะไรเป็นของตน จำต้องละสิ่งทั้งปวงไป .           ๔. โลกบกพร่องอยู่เป็นนิตย์ไม่รู้จักอิ่ม เป็นทาสแห่งตัณหา . ( ธัมมุทเทส = ธรรมที่ทรงยกขึ้นแสดง, หัวข้อธรรม – อรรถกถาเล่ม ๗๕ หน้า ๓๕๑, ๓๖๙ ) . รายละเอียดของพระสูตรดูได้จากเว็บนี้ครับ. http://202.44.204.76/cgi-bin/stshow.pl?book=13&lstart=6825&lend=7248 ขอบคุณที่สนใจอ่านครับ.

โดย แววตะวัน [9 ม.ค. 2547 , 00:22:32 น.] ( IP = 169.210.9.186 : : )

สลักธรรม 3 สวัสดีค่ะ เจอศัพท์ใหม่...ธัมมุทเทส...มีคำแปลไหมค่ะ (ถ้าจะให้เดา..ก็น่าจะมาจาก ธัมม - อุทเทส จึงน่าจะหมายถึงหัวข้อธรรม..ฮิฮิ ) อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [9 ม.ค. 2547 , 11:11:58 น.] ( IP = 202.133.152.119 : : )

สลักธรรม 4 สวัสดีครับพี่ดา ผมจะไปหาคำแปลมาครับ ที่พี่ดาเดามานั้น คิดว่าไม่น่าจะเป็นอื่นได้ครับ แต่ก็จะลองไปค้นดู ไม่รู้จะหาได้หรือเปล่าครับ.

โดย แววตะวัน [9 ม.ค. 2547 , 22:59:42 น.] ( IP = 203.113.36.14 : : )

สลักธรรม 5 มาอ่านต่อ..ขอบคุณมากค่ะคุณแววตะวัน

โดย น้องกิ๊ฟ [10 ม.ค. 2547 , 15:06:32 น.] ( IP = 169.210.4.46 : : )

สลักธรรม 6 ผมหาศัพท์ว่า ธัมมุทเทส ไม่เจอครับ . จากการค้นหา เข้าใจว่า ธัมมุทเทส มาจากคำว่า ธรรม และ อุทเทส ดังที่พี่ดาเข้าใจครับ . เท่าที่ค้นมาได้นั้น มีดังนี้ครับ . ๑. ในพระไตรปิฎสำหรับประชาชน อาจารย์สุชีพ ปุญญานุภาพ แปล “ธัมมุทเทส”ว่า “ข้อธรรม” . ๒. ในหนังสือสวดมนต์ คณะสำนักชีสงบจิตต์ แปล ธมฺมุทฺเทสา ( คำบาลีของ ธัมมุทเทส ) ว่า “ธรรมเป็นที่แสดงขึ้น” . วิเคราะห์ศัพท์ .           ธมฺมุทฺเทสา ( ธัมมุทเทส ) น่าจะมาจากคำว่า ธมฺ บวกกับคำว่า อุทฺเทโส อุทฺเทโส แปลว่า ความแสดงขึ้น คำไทยว่า อุเทศ อุเทศ แปลว่า การยกขึ้นแสดง การยกขึ้นชี้แจง ( พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตฯ.) ธัมมุทเทสจึงน่าจะมีความหมายว่า การยกธรรมขึ้นมาแสดงในลักษณะที่เป็นหัวข้อเพื่อให้มีการชี้แจง หรือทำความเข้าใจต่อไป .

โดย แววตะวัน [10 ม.ค. 2547 , 23:23:15 น.] ( IP = 169.210.15.129 : : )

สลักธรรม 7 ธัมมุทเทส ๔ นั้นเป็นศัพท์เฉพาะ คือ เป็นการยกหัวข้อธรรมที่ “ประกาศความเห็นโทษในกามและสงสาร” ( อรรถกถา เล่ม ๕๓ หน้า ๗๒ ) นอกจาก ธัมมุทเทส ๔ แล้วยังมี ธัมมุทเทส ๕๖ ธัมมุทเทส ๕๖ ( อรรถกถา เล่ม ๗๕ หน้า ๓๖๙ ) นั้นก็เป็นศัพท์เฉพาะเช่นกัน คือ เป็นการยกหัวข้อธรรมที่ “แสดงธรรมที่เป็นกุศล” . ธัมมุทเทส ๕๖ นั้นดูได้ในพระอภิธรรมปิฎก เล่ม ๑ ( พระไตรปิฎก เล่ม ๓๔ ) ข้อ ๑๖ โดยที่มีข้อความว่า [๑๖] ธรรมเป็นกุศล เป็นไฉน กามาวจรกุศลจิตสหรคตด้วยโสมนัส สัมปยุตด้วยญาณ มีรูปเป็นอารมณ์ หรือมีเสียงเป็นอารมณ์ มีกลิ่นเป็นอารมณ์ มีรสเป็นอารมณ์ มีโผฏฐัพพะเป็นอารมณ์ มีธรรมเป็นอารมณ์ หรือปรารภอารมณ์ใดๆ เกิดขึ้นในสมัยใด ๑. ผัสสะ ๒. เวทนา ๓. สัญญา ๔. เจตนา ๕. จิต ๖. วิตก ๗. วิจาร ๘. ปีติ ๙. สุข ๑๐. เอกัคคตา ๑๑. สัทธินทรีย์ ๑๒. วิริยินทรีย์ ๑๓. สตินทรีย์ ๑๔. สมาธินทรีย์ ๑๕. ปัญญินทรีย์ ๑๖. มนินทรีย์ ๑๗.โสมนัสสินทรีย์ ๑๘. ชีวิตินทรีย์ ๑๙. สัมมาทิฏฐิ ๒๐. สัมมาสังกัปปะ ๒๑. สัมมาวายามะ ๒๒. สัมมาสติ ๒๓. สัมมาสมาธิ ๒๔. สัทธาพละ ๒๕. วิริยพละ ๒๖.สติพละ ๒๗. สมาธิพละ ๒๘.ปัญญาพละ ๒๙. หิริพละ ๓๐. โอตตัปปพละ ๓๑. อโลภ ๓๒. อโทสะ ๓๓. อโมหะ ๓๔. อนภิชฌา ๓๕. อัพยาปาทะ ๓๖. สัมมาทิฏฐิ ๓๗. หิริ ๓๘. โอตตัปปะ ๓๙. กายปัสสัทธิ ๔๐. จิตตปัสสัทธิ ๔๑.กายลหุตา ๔๒. จิตตลหุตา ๔๓. กายมุทุตา ๔๔. จิตตมุทุตา ๔๕. กายกัมมัญญตา ๔๖. จิตตกัมมัญญตา ๔๗. กายปาคุญญตา ๔๘. จิตตปาคุญญตา ๔๙. กายุชุกตา ๕๐. จิตตุชุกตา ๕๑. สติ ๕๒. สัมปชัญญะ ๕๓. สมถะ ๕๔. วิปัสสนา ๕๕. ปัคคาหะ ๕๖. อวิกเขปะ มีในสมัยนั้น หรือนามธรรมที่อิงอาศัยเกิดขึ้นแม้อื่นใด มีอยู่ในสมัยนั้น. สภาวธรรมเหล่านี้ชื่อว่า ธรรมเป็นกุศล เมื่อมี “ธัมมุทเทส” แล้วก็จะมี “ธัมมนิทเทส” ( แสดงธรรม ) ( อรรถกถา เล่ม๗๕ หน้า ๒๑๒ ) ตามมา “นิทเทส” คือ การชี้แจง ( อรรถกถา เล่ม๗๕ หน้า ๒๔๐ ) .

โดย แววตะวัน [10 ม.ค. 2547 , 23:24:45 น.] ( IP = 169.210.15.129 : : )

สลักธรรม 8 ขอบคุณมากค่ะ และอนุโมทนาในความเพียรที่ช่วยหาคำแปลให้ค่ะ

โดย พี่ดา [11 ม.ค. 2547 , 11:36:26 น.] ( IP = 203.107.202.244 : : )

สลักธรรม 9 ครับ.

โดย แววตะวัน [11 ม.ค. 2547 , 22:52:20 น.] ( IP = 169.210.28.10 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด