คำถาม-คำตอบ เกี่ยวกับวิปัสสนากรรมฐาน เฉพาะอิริยาบถบรรพ โดย..ท่านพระครูศรีโชติญาณ

---

คำถาม-คำตอบ ตอนก่อน อ่านได้ที่นี่ค่ะhttp://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=4351 ถาม เมื่อได้ทราบเหตุผลว่า การที่ผู้ปฏิบัติจำเป็นต้องคอยเฝ้าพิจารณาดูกาย คือ อิริยาบถอยู่เนืองๆนั้น ก็เพื่อต้องการเห็นความจริงของขันธ์ เมื่อเป็นเช่นนี้ จึงอยากทราบต่อไปว่า เมื่อเราพยายามเฝ้าพิจารณาดูอิริยาบถอยู่อย่างนี้ แล้วจะมีประโยชน์อะไรเกิดขึ้นเล่า ? ตอบ หากจะมีคำถามสอดเข้ามาว่า อะไรเป็นสภาพที่ปิดบังทุกข์เล่า ตามความจริง เราก็จะต้องตอบว่า อิริยาบถนั่นแหละเป็นผู้ปิดบังทุกข์ เราจึงไม่เห็นความจริงของทุกข์ คือ อิริยาบถ คราวนี้ ความทุกข์ในที่นี้มี ๒ อย่าง คือ ทุกข์ในอิริยาบถเก่า ทุกข์ในอิริยาบถใหม่ ทุกข์ในอิริยาบถเก่า เรียกว่า “ ทุกขเวทนา “ อันนี้ใครๆก็รู้ คือ เมื่อเดิน หรือยืนนานๆก็เป็นทุกข์ อย่างนี้ใครๆเขารู้กันทั้งนั้น แต่ทว่า ทุกข์ในอิริยาบถใหม่ หามีใครรู้ไม่ เพราะทุกคนเมื่อถูกความทุกข๋ในอิริยาบถเก่าบีบคั้นเข้า ต่างก็ต้องผลัดเปลี่ยนไปหาอิริยาบถใหม่ด้วยกันทั้งนั้น ที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะเห็นผิด โดยคิดไปว่า ถ้าเราเปลี่ยนอิริยาบถเสียได้ก็จะสบาย นี่ทุกคนคิดกันอย่างนี้ทั้งนั้น แต่หารู้ไม่ว่า แม้ถึงอิริยาบถใหม่ที่ตนคิดว่าสบายนั้น ก็เป็นตัวทุกข์เหมือนกัน แต่ทุกข์ชนิดนั้นเป็นของละเอียด เราจะรู้ไม่ได้ด้วยสามัญสำนึกของคนโดยทั่วไป ท่านได้เปรียบความทุกข์ในอิริยาบถเก่า กับทุกข์ในอิริยาบถใหม่ว่า เหมือนกับเถาหัวด้วน ธรรมดาของต้นเถาหัวด้วน มันจะเป็นต้นอ่อน หรือต้นแก่ก็ตาม มันก็คงเป็นต้นเถาที่มีหัวด้วนเหมือนกัน ข้อนี้ฉันใด แม้ทุกข์มันจะอยู่ในอิริยาบถเก่าหรือใหม่ก็ตาม มันก็เป็นทุกข์ คือทนอยู่ไม่ได้เหมือนกันนั่นแหละ แต่มันเป็นความเข้าใจผิดของพวกเราเอง จึงได้ไปตู่เอาอิริยาบถใหม่ว่าเป็นความสุข นี่แหละท่านจึงได้กล่าวว่า “ อิริยาบถ ปิดบังทุกข์ “ เหตุนั้นการที่ท่านสอนให้คอยเฝ้าพิจารณาดูอิริยาบถ ก็เพื่อประโยชน์ที่จะให้เห็นทุกข์นั่นเอง ฯ

โดย ธัญธร นำเสนอ [12 ม.ค. 2547 , 17:45:44 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 ถาม ก็ถ้าเห็นอิริยาบถเป็นทุกข์แล้ว จะเกิดประโยชน์อะไรขึ้นเล่า ท่านจึงสอนให้ดูทุกข์ เพราะพิจารณาดูเผินๆแล้ว ก็ยังมองไม่เห็นว่า จะมีประโยชน์อะไรในการเห็นทุกข์ ขอให้ชี้แจงและอ้างหลักมาดู ให้เห็นสมควรด้วยว่า เมื่อเห็นทุกข์แล้ว จะเกิดประโยชน์อย่างนั้น อย่างนี้ ? ตอบ ประโยชน์อย่างอื่นๆ ที่เกิดจากการเห็นทุกข์ด้วยปัญญานั้น ก็ยังมองไม่เห็นว่าจะมีประโยชน์อะไร ที่นอกเหนือไปจาก ความบริสุทธิ์หมดจด ในเรื่องนี้ยังมีบาลีในธรรมบท ขุททกนิกาย รับรองข้อนี้ไว้เลยว่า " สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขาติ ยทา ปญฺญาย ปสฺสติ อถ นิพฺพินฺทติ ทุกฺเข เอส มคฺโค วิสุทฺธิยา " ซึ่งแปลความว่า เมื่อใดผู้ปฎิบัติมาเห็นด้วยปัญญาว่า “ สังขารทั้งหลาย ทั้งปวง เป็นทุกข์ เมื่อนั้นย่อมเบื่อหน่ายในทุกข์ ข้อนี้เป็นทางแห่งความหมดจด “ ก็เป็นความจริงเช่นนั้น เพราะพุทธบริษัททุกคนตั้งใจเข้าหาพระพุทธศาสนาด้วยศรัทธา โดยมุ่งหวังที่จะทำตนให้พ้นทุกข์ในวัฏฏะ ท่านก็ต้องการประโยชน์ คือ ความพ้นทุกข์ด้วยกันทั้งนั้น ดังนั้น เมื่อความหมดจดจากกิเลสาสวะทั้งหลาย จะเกิดมีได้ ก็เพราะการพิจารณาเห็นว่า “ ขันธ์เป็นทุกข์ “ หากไม่เห็นว่าขันธ์เป็นทุกข์ด้วยภาวนามยปัญญาแล้ว ความหมดจดดังกล่าวจะเกิดมีขึ้นไม่ได้เลย ฯ

โดย ธัญธร นำเสนอ [12 ม.ค. 2547 , 17:56:01 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 2 ถาม การพิจารณาดูทุกข์ที่ปรากฏตามอิริยาบทนั้น เราจะพิจารณาดูด้วยปัญญาชนิดไหน จึงจะสามารถรอบรู้ทุกข์ในอิริยาบถได้ ขอฟังอธิบายด้วย ? ตอบ ความรู้มี ๓ ขั้น คือ ความรู้ที่เกิดจากการศึกษาเล่าเรียน จดจำมาจากครูบาอาจารย์ หรือตำหรับตำราก็ดี ความรุ้อย่างนี้ เราเรียกว่า “ปริยัติญาณ "๑ ความรู้ที่เกิดจากการเจริญภาวนา คือ การเฝ้าพิจารณาดูความเป็นจริงของนามรูป ที่ปรากฏอยู่ตามอารมณ์และอิริยาบถ ความรู้อย่างนี้ เราเรียกว่า “ ปฏิบัติญาณ "๑ ความรู้แจ้งแทงตลอดถึงมรรค-ผล และพระนิพพาน เรียกว่า “ ปฏิเวธญาณ "๑ ในญาณปัญญาทั้ง ๓ ชนิดนี้ ปัญญาที่จะสามารถรู้ทุกข์ตามความเป็นจริง ที่ปรากฏอยู่ตามอารมณ์ และอิริยาบถได้ ก็จะต้องเป็นปฏิบัติญาณ คือความรู้ที่เกิดจากการปฏิบัติ ส่วนปัญญาอีกสองอย่างในข้อ ๑ และข้อ ๓ นั้น เป็นอันรู้ไม่ได้ในอารมณ์อันเป็นทุกข์ ซึ่งเป็นโลกียธรรมนี้ เพราะปริยัติญาณ รู้ได้เพียงเรื่องราวอันเป็นบัญญัติอารมณ์เท่านั้น ไม่สามารถที่จะเข้าไปรู้ถึงทุกข์ อันเป็นความจริงที่ปรากกอยู่ตามอารมณ์ และอิริยาบถได้ ส่วนปฏิเวธญาณนั้น ก็รู้ได้เฉพาะมรรค-ผล นิพพาน ซึ่งเป็นอารมณ์นอกโลก จึงมีความแตกต่างกันดังนี้ ฯ

โดย ธัญธร นำเสนอ [12 ม.ค. 2547 , 18:06:38 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 3 ถาม ในอิริยาบถใหญ่ทั้ง ๔ นี้ มีอิริยาบถไหนที่หยาบและง่ายต่อการกำหนด สำหรับผู้ปฏิบัติเล่า ? ตอบ อิริยาบถที่หยาบและกำหนดได้ง่ายกว่าเขา ก็เห็นมีอยู่เฉพาะอิริยาบถเดินเท่านั้น ส่วนที่ยังเหลืออีก ๓ คือ นั่ง – ยืน – นอน แม้จะเป็นอารมณ์ที่หยาบก็จริง แต่ก็ยังเป็นอารมณ์ที่กำหนดได้ยากกว่าอิริยาบถเดิน ดังนั้น เวลาปฏิบัติ นักปฏิบัติที่อยู่ในอิริยาบถนั่ง จึงมักจะไปเลี่ยงเอาอารมณ์อื่นมาปฎิบัติแทนเสียเป็นส่วนมาก เช่น ไปเอาอารมณ์ คือ พอง – ยุบ มากำหนดแทนเสีย เป็นต้น โดยให้เหตุผลว่า ขณะนั่งกำหนดได้ยาก เพราะนิ่งอยู่เฉยๆ เสมือนไม่มีอารมณ์จะให้กำหนด อย่างนี้เป็นต้น ฯ

โดย ธัญธร นำเสนอ [12 ม.ค. 2547 , 18:16:18 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 4 ถาม อนึ่ง การผลัดเปลี่ยนอิริยาบถนั้น เราเปลี่ยนกันทำไม หรือว่าเราเปลี่ยนเพราะอยากจะเปลี่ยน จึงได้เปลี่ยน ขอฟังเหตุผลด้วย ? ตอบ การเปลี่ยนอิริยาบถแต่ละอย่าง ความจริงแล้ว เราเปลี่ยนเพื่อแก้ทุกข์ ไม่ใช่เพราะอยากจะเปลี่ยน เพราะอิริยาบถแต่ละอิริยาบถ เมื่อหมดอายุของมันแล้ว มันก็ทนอยู่ไม่ได้ จำเป็นต้องเปลี่ยนอยู่เอง ถึงเราไม่อยากเปลี่ยน ก็จะต้องเปลี่ยน เราไม่มีอะไรที่จะไปบังคับบัญชามันได้ดอก ฯ

โดย ธัญธร นำเสนอ [12 ม.ค. 2547 , 18:24:18 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 5 ถาม การเดิน-ยืน-นั่ง และนอน ทั้ง ๔ อิริยาบถนี้เป็นรูปเดียวกัน หรือคนละรูป เราจะรู้ได้ด้วยวิธีอย่างไร ? ตอบ เมื่อจะพูดตามความเป็นจริงแล้ว อิริยาบถแต่ละอิริยาบถไม่ใช่เป็นรูปเดียวกันเลย แต่ที่เราเห็นว่าเป็นรูปเดียวกันนั้น ก็เพราะอาศัยสันตติ มันคอยสืบต่อไว้อย่างรวดเร็ว ทำให้เราเห็นผิด โดยคิดว่ามันเป็นรูปเดียวกัน เราจะรู้ได้ว่าอิริยาบถแต่ละอย่างมันไม่ใช่เป็นรูปเดียวกันได้ ก็ต่อเมื่อเราพยายามเฝ้าพิจารณาดูอิริยาบถไปด้วยความเพียร ที่เป็นไปติดต่อโดยไม่ขาดสาย ด้วยโยนิโสมนสิการที่แยบคาย จนเกิดภาวนามยปัญญารู้เท่าทันปัจจุบันอารมณ์แล้วเมื่อไร นั่นแหละเราจึงจะพอกำหนดรู้ได้ว่า มันเป็นคนละรูป ไม่ใช่รูปเดียวกันอย่างที่เราเข้าใจกัน ฯ

โดย ธัญธร นำเสนอ [12 ม.ค. 2547 , 18:32:45 น.] ( IP = 203.113.71.168 : : )

สลักธรรม 6 อนุโมทนาอย่างยิ่งค่ะพี่ธัญธร การได้อ่านแนวทางการปฏิบัติบ่อยๆ ทำให้ทบทวนตนเองไปเรื่อยๆ เพราะชีวิตมักจะลืมคำว่าทุกข์อยู่เสมอ อย่างน้อยระลึกได้บ่อยขึ้น กิเลสจะได้กระเด็นไปจากชีวิตเสียบ้าง แล้วจะมาติดตามตอนอื่นๆอีกนะคะ

โดย น้องอุ๊ [12 ม.ค. 2547 , 20:55:25 น.] ( IP = 203.209.107.59 : : )

สลักธรรม 7 ต้องขอบอกว่าดีใจมากครับผม ที่คุณ ธัญธร .. ได้นำเรื่องงานทางใจที่จะทำให้ชีวิต มีความเห็นถูก..นำมาลงครับ พี่เณรชิตขอเป็นผู้ยืนยันว่า ท่านพระครูศรีโชติญาณท่านนี้ ไม่ว่าจะเป็นคำบรรยาย - หรืองานเขียนของท่าน นำมาซึ้งความรู้จริงๆครับ ผู้ใดได้อ่านได้ฟัง ท่านนั้นมีบุญจริงๆครับผม อนุโมทนาสาธุครับผม _/¦\_ _/¦\_ _/¦\_

โดย พี่เณรชิต [13 ม.ค. 2547 , 06:07:36 น.] ( IP = 203.170.158.147 : : )

สลักธรรม 8 ขอบพระคุณ พี่เณรชิตมากค่ะ ดีใจเช่นเดียวกันค่ะ ที่ได้ทำงานกุศล ช่วยเผยแผ่งานเขียนอันทรงคุณค่า มีประโยชน์มาก ของท่านพระครูศรีโชติญาณ นำมาซึ่งความรู้จริงๆ เห็นด้วยกับพี่เณรชิตค่ะ อนุโมทนากับน้องอุ๊ด้วยค่ะ

โดย ธัญธร [13 ม.ค. 2547 , 16:57:28 น.] ( IP = 203.113.71.165 : : )

สลักธรรม 9 ขออนุโมทนาในการมีส่วนร่วมเพื่อเผยแผ่หลักปฏิบัติอันถูกต้อง และขอบพระคุณในเมตตาจิตของพี่ธัญธรด้วยนะคะ

โดย น้องกิ๊ฟ [13 ม.ค. 2547 , 23:33:20 น.] ( IP = 202.129.45.212 : : )

สลักธรรม 10 อนุโมทนาอย่างยิ่งค่ะ ปล.น้องธัญธรที่รัก ....ใส่เลขตอนที่หัวเรื่องหน่อยก็ดีนะคะ เพราะคนที่ไม่ได้เข้ามาอ่านทุกวันเช่นพี่ก็จะจำได้ว่าอ่านถึงตอนที่เท่าไรแล้ว..ฮิฮิ ขอบคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา [14 ม.ค. 2547 , 15:18:29 น.] ( IP = 158.108.2.2 : : 158.108.12.113 )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด