ถามตอบในพระไตรปิฎกเล่ม ๑๓ ข้อ ๔๘๘ - ๕๑๘

---

๕. โพธิราชกุมารสูตร . เรื่องโพธิราชกุมาร . [๔๘๘] โพธิราชกุมารกราบทูลว่า . ขอเชิญพระผู้มีพระภาคทรงเหยียบผ้าขาวไปเถิด พระเจ้าข้า ข้อนี้จะพึงเป็นไปเพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขแก่หม่อมฉันตลอดกาลนาน. .           -พระผู้มีพระภาคทรงนิ่งเสีย ทรงทอดพระเนตรท่านพระอานนท์ ท่านพระอานนท์ได้ถวายพระพรว่า ดูกรพระราชกุมาร จงเก็บผ้าขาวเสียเถิด พระผู้มีพระภาคไม่ทรงเหยียบแผ่นผ้า . [๔๘๘] โพธิราชกุมารได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า . หม่อมฉันมีความเห็นอย่างนี้ว่า ความสุขอันบุคคลจะพึงถึงได้ด้วยความสุขไม่มี ความสุขอันบุคคลจะพึงถึงได้ด้วยความทุกข์แล .           -พ. ดูกรราชกุมาร ก่อนแต่ตรัสรู้ อาตมภาพก็มีความคิดเห็นว่า ความสุขอันบุคคลจะพึงถึงได้ด้วยความสุขไม่มี ความสุขอันบุคคลจะพึงถึงได้ด้วยทุกข์แล เมื่ออาตมภาพแสวงหาอยู่ว่าอะไรเป็นกุศล เที่ยวจาริกไปในมคธชนบทโดยลำดับ บรรลุถึงอุรุเวลาเสนานิคม อาตมภาพนั่งอยู่ ณ ที่นั้นนั่นเอง ด้วยคิดเห็นว่า สถานที่เช่นนี้สมควรเป็นที่ทำความเพียร .           ดูกรราชกุมาร ครั้งนั้น อุปมาสามข้ออันน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก ไม่ได้เคยฟังมาในกาลก่อนมาปรากฏแก่อาตมภาพ. .

โดย แววตะวัน [12 ม.ค. 2547 , 23:07:08 น.] ( IP = 169.210.28.140 : : )

สลักธรรม 1 [๔๙๒] พ. ดูกรราชกุมาร . พระองค์จะทรงเข้าพระทัยความข้อนั้นเป็นไฉน บุรุษนั้นเอาไม้สดชุ่มด้วยยางทั้งตั้งอยู่ในน้ำมาสีไฟ พึงให้ไฟเกิด พึงทำไฟให้ปรากฏได้บ้างหรือ? .           -โพธิ. ข้อนี้ไม่ได้เลย เพราะไม้ยังสดชุ่มด้วยยาง ทั้งตั้งอยู่ในน้ำ .           พ. ข้อนี้ฉันใด สมณะก็ฉันนั้น มีกายยังไม่หลีกออกจากกาม ยังมีความพอใจในกาม สมณพราหมณ์เหล่านั้น ถึงแม้จะได้เสวยทุกขเวทนาที่กล้าเผ็ดร้อนอันเกิดเพราะความเพียรก็ดี ถึงจะไม่ได้เสวยทุกขเวทนาที่กล้าเผ็ดร้อนอันเกิดเพราะความเพียรก็ดี ก็ไม่ควรเพื่อจะรู้ เพื่อจะเห็น เพื่อปัญญาเครื่องตรัสรู้อันไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า .           อุปมาข้อที่หนึ่งนี้แล อันน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก . [๔๙๓] พ. บุรุษนั้นเอาไม้สดชุ่มด้วยยางตั้งอยู่บนบกไกลน้ำมาสีไฟ พึงให้ไฟเกิด พึงทำไฟให้ปรากฏได้บ้างหรือ? .           -โพธิ. ข้อนี้ไม่ได้เลย เพราะไม้นั้นยังสดชุ่มด้วยยาง. .           พ. ข้อนี้ฉันใด สมณะมีกายหลีกออกจากกาม แต่ยังมีความเร่าร้อนเพราะกาม ยังให้สงบระงับไม่ได้ด้วยดีในภายใน สมณพราหมณ์เหล่านั้น ถึงแม้จะได้เสวยทุกขเวทนาที่กล้าเผ็ดร้อนอันเกิดเพราะความเพียรก็ดี ถึงแม้จะไม่ได้เสวยทุกขเวทนาที่กล้าเผ็ดร้อนอันเกิดเพราะความเพียรก็ดี ก็ไม่ควรเพื่อจะรู้ เพื่อจะเห็น เพื่อปัญญาเครื่องตรัสรู้อันไม่มีธรรมอื่นยิ่งกว่า. .           อุปมาข้อที่สองนี้ อันน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก .

โดย แววตะวัน [12 ม.ค. 2547 , 23:08:35 น.] ( IP = 169.210.28.140 : : )

สลักธรรม 2 [๔๙๔] พ. บุรุษนั้นเอาไม้แห้งเกราะ ทั้งตั้งอยู่บนบกไกลน้ำนั้นมาสีไฟ พึงให้ไฟเกิด พึงทำให้ไฟปรากฏได้บ้างหรือ? .           -โพธิ. อย่างนั้น พระเจ้าข้า .           พ. ข้อนี้ฉันใด สมณะก็ฉันนั้นแล มีกายหลีกออกจากกามแล้ว ไม่เร่าร้อนเพราะกาม ละได้ด้วยดี ให้สงบระงับด้วยดีในภายใน ท่านสมณพราหมณ์เหล่านั้น ถึงแม้จะได้เสวยทุกขเวทนาที่กล้าเผ็ดร้อนอันเกิดเพราะความเพียรก็ดี ถึงจะไม่ได้เสวยทุกขเวทนาที่กล้าเผ็ดร้อน อันเกิดเพราะความเพียรก็ดี ก็ควรเพื่อจะรู้ เพื่อจะเห็น เพื่อปัญญาเครื่องตรัสรู้ อันไม่มีกรรมอื่นยิ่งกว่าได้ .           อุปมาข้อที่สามนี้อันน่าอัศจรรย์ยิ่งนัก . ทรงบำเพ็ญทุกกรกิริยา .           พ. ดูกรราชกุมาร อาตมภาพได้มีความคิดเห็นว่า สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง ในอดีตกาล ในอนาคต ในปัจจุบัน ได้เสวยอยู่ซึ่งทุกขเวทนาอันกล้าเผ็ดร้อนที่เกิดเพราะความเพียรอย่างยิ่งก็เพียงเท่านี้ จะไม่ยิ่งไปกว่านี้ แต่เราก็ไม่ได้บรรลุอุตตริมนุสสธรรมอลมริย-ญาณทัสสนวิเสส [ความรู้ความเห็นของพระอริยะอันวิเศษอย่างสามารถยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์] ด้วยทุกกรกิริยาที่เผ็ดร้อนนี้ . พ. จะพึงมีทางเพื่อรู้อย่างอื่นกระมังหนอ? .           -พ. อาตมภาพได้มีความคิดเห็นว่า เราจำได้อยู่ เมื่องานวัปปมงคลของท้าวศากยะผู้พระบิดา เรานั่งอยู่ที่ร่มไม้หว้าอันเยือกเย็น สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม บรรลุปฐมฌาน .           ทางนี้แลหนอ พึงเป็นทางเพื่อตรัสรู้ อาตมภาพได้มีความรู้สึกอันแล่นไปตามสติว่าทางนี้แหละ เป็นทางเพื่อตรัสรู้ .

โดย แววตะวัน [12 ม.ค. 2547 , 23:09:53 น.] ( IP = 169.210.28.140 : : )

สลักธรรม 3 [๕๐๕] พ. อาตมภาพได้มีความคิดเห็นว่า . เราจะกลัวแต่สุขซึ่งเป็นสุขเว้นจากกาม เว้นจากอกุศลธรรมหรือ? .           -พ. เราไม่กลัวแต่สุขซึ่งเป็นสุขเว้นจากกาม เว้นจากอกุศลธรรมละ .           ครั้นอาตมภาพบริโภคอาหารหยาบมีกำลังขึ้นแล้ว ก็สงัดจากกาม บรรลุปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน เมื่อจิตเป็นสมาธิ ปราศจากอุปกิเลส อ่อน ควรแก่การงาน ตั้งมั่น ไม่หวั่นไหวอย่างนี้ ได้โน้มน้อมจิตไปเพื่อปุพเพนิวาสานุสสติญาณ เพื่อรู้จุติและอุบัติของสัตว์ทั้งหลาย เพื่ออาสวักขยญาณ จิตย่อมหลุดพ้น แม้จากกามาสวะ แม้จากภวาสวะ แม้จากอวิชชาสวะ . [๕๑๔] ครั้งนั้น อาตมภาพได้เข้าไปหาภิกษุปัญจวัคคีย์ยังป่าอิสิปตนมิคทายวัน อาตมภาพได้กล่าวว่า ตถาคตเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ เราจะสั่งสอนอมตธรรมที่เราบรรลุแล้ว ภิกษุปัญจวัคคีย์ได้กล่าวว่า ดูกรอาวุโสโคดม ด้วยทุกกรกิริยานั้น ท่านยังไม่ได้บรรลุอุตตริมนุสส-ธรรมอลมริยญาณทัสสนวิเสสเลย . ก็เดี๋ยวนี้ท่านเป็นคนมักมาก คลายความเพียร จักบรรลุอุตตริมนุสสธรรมอลมริยญาณทัสสนวิเสสอย่างไรเล่า? .           -พ. ตถาคตไม่ได้เป็นคนมักมาก คลายความเพียร ตถาคตเป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบ ท่านทั้งหลายจงเงี่ยโสตลงเถิด . พ. ท่านทั้งหลายจำได้หรือไม่ว่า ในกาลก่อนแต่นี้ เราได้กล่าวคำเห็นปานนี้? .           -ภิกษุปัญจวัคคีย์ได้ตอบว่า หามิได้ พระเจ้าข้า. .           พ. ดูกรราชกุมาร อาตมภาพสามารถให้ภิกษุปัญจวัคคีย์ยินยอมแล้ว ภิกษุปัญจวัคคีย์ที่อาตมภาพกล่าวสอน ก็ทำให้แจ้งซึ่งที่สุดพรหมจรรย์อันไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า .

โดย แววตะวัน [12 ม.ค. 2547 , 23:11:24 น.] ( IP = 169.210.28.140 : : )

สลักธรรม 4 [๕๑๕] เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว โพธิราชกุมาร ได้ทูลถามว่า . เมื่อภิกษุได้พระตถาคตเป็นผู้แนะนำโดยกาลนานเพียงไรหนอ จึงทำให้แจ้งซึ่งที่สุดพรหมจรรย์อันไม่มีธรรมอื่นยิ่งไปกว่า? .           -พ. ในข้อนี้ อาตมภาพจักย้อนถามบพิตร . พ. บพิตรผู้ฉลาดในศิลปศาสตร์ คือ การขึ้นช้าง การถือขอหรือ? .           -โพธิ. อย่างนั้น พระเจ้าข้า . [๕๑๖] พ. บพิตรจักทรงสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน บุรุษพึงมาในเมืองนี้ด้วยคิดว่า โพธิราชกุมารทรงรู้ศิลปศาสตร์ คือการขึ้นช้าง การถือขอ เราจักศึกษาศิลปศาสตร์ ในสำนักโพธิราชกุมารนั้นแต่เขาไม่มีศรัทธา มีอาพาธมาก เป็นคนโอ้อวด มีมายา เป็นผู้เกียจคร้าน มีปัญญาทราม . บุรุษนั้นควรจะศึกษาศิลปศาสตร์ ในสำนักของบพิตรบ้างหรือหนอ? .           -โพธิ. บุรุษนั้นแม้จะประกอบด้วยองค์เพียงองค์หนึ่ง ก็ไม่ควรจะศึกษา จะป่วยกล่าวไปไยถึงครบองค์ห้าเล่า . [๕๑๗] พ. บพิตรจักทรงสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน บุรุษพึงมาในเมืองนี้ด้วยคิดว่า โพธิราชกุมาร ทรงรู้ศิลปศาสตร์ คือ การขึ้นช้าง การถือขอ เราจักศึกษาศิลปศาสตร์ในสำนักโพธิราชกุมารนั้น เขาเป็นผู้มีศรัทธา มีอาพาธน้อย ไม่โอ้อวด ไม่มีมายา ปรารภความเพียร มีปัญญา . บุรุษนั้นควรจะศึกษาศิลปศาสตร์ของบพิตรบ้างหรือหนอ? .           -โพธิ. บุรุษนั้นแม้ประกอบด้วยองค์เพียงองค์หนึ่ง ก็ควรจะศึกษาศิลป จะป่วยกล่าวไปไยถึงครบองค์ห้าเล่า .

โดย แววตะวัน [12 ม.ค. 2547 , 23:12:43 น.] ( IP = 169.210.28.140 : : )

สลักธรรม 5 [๕๑๘] พ. องค์ของภิกษุผู้มีความเพียร ๕ เหล่านี้ ก็ฉันนั้นเหมือนกัน . องค์ของภิกษุผู้มีความเพียร ๕ เป็นไฉน? .           -พ. ๑. เป็นผู้มีศรัทธา .           ๒. เป็นผู้มีอาพาธน้อย .           ๓. เป็นผู้ไม่โอ้อวด ไม่มีมายา . .           ๔. เป็นผู้ปรารภความเพียร .           ๕. เป็นผู้มีปัญญา .           ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แห่งภิกษุผู้มีความเพียร ๕ ประการนี้แล เมื่อได้ตถาคตเป็น ผู้แนะนำ พึงทำให้แจ้งซึ่งที่สุดพรหมจรรย์ [ใช้เวลาเพียง] เจ็ดปี ฯลฯ .ดูกรราชกุมาร เจ็ดปีจง ยกไว้ ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์แห่งภิกษุผู้มีความเพียร ๕ ประการนี้ เมื่อได้ตถาคตเป็นผู้แนะนำ ตถาคตสั่งสอนในเวลาเย็น จักบรรลุคุณวิเศษได้ในเวลาเช้า ตถาคตสั่งสอนในเวลาเช้า จักบรรลุ คุณวิเศษได้ในเวลาเย็น . จบ โพธิราชกุมารสูตร ที่ ๕ . รายละเอียดของพระสูตรดูได้จากเว็บนี้ครับ. http://202.44.204.76/cgi-bin/stshow.pl?book=13&lstart=7666&lend=8239 ขอบคุณที่สนใจอ่านครับ.

โดย แววตะวัน [12 ม.ค. 2547 , 23:13:43 น.] ( IP = 169.210.28.140 : : )

สลักธรรม 6 พระสูตรนี้เคยได้ฟังครูท่านนำมาสอนแล้วครั้งหนึ่งค่ะ คราวนี้มาได้อ่านอีกครั้ง..ยิ่งมีความประทับใจในเรื่องพระพุทธประวัติ...ขอบคุณมากค่ะคุณแววตะวัน

โดย น้องกิ๊ฟ [13 ม.ค. 2547 , 23:49:34 น.] ( IP = 202.129.46.94 : : )

สลักธรรม 7 พระสูตรนี้ผมก็มีความประทับใจมากครับ

โดย แววตะวัน [14 ม.ค. 2547 , 00:15:12 น.] ( IP = 203.113.36.10 : : )

สลักธรรม 8 อนุโมทนาและขอบคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา [14 ม.ค. 2547 , 15:38:06 น.] ( IP = 158.108.2.2 : : 158.108.12.113 )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด