ถามเรื่องทุกข์ค่ะ

---

ขอความกรุณาอธิบายคำว่า.. สภาวทุกข์ กับลักษณะทุกข์..ด้วยค่ะว่าคืออะไร และต่างกันมั๊ยคะ และที่บอกว่า คนเรามีทุกข์อยู่สองอย่างคือทุกข์ที่ร่างกายกับทุกข์ที่ใจ อย่างนี้จะจัดเข้าไปใน 10 ทุกข์ที่อาจารย์สอนในเรื่องผู้ชนะ 10 ทุกข์ได้อย่างไรคะ

โดย ศินีย์ [19 ม.ค. 2547 , 13:37:17 น.] ( IP = 203.113.67.38 : : )

สลักธรรม 1 ขอนำหัวข้อทุกข์ทั้ง ๑๐ ประการมาไว้ที่นี้ก่อนนะคะ เพื่อความสะดวกในการพิจารณาค่ะ ๑. นิพัทธทุกข์ คือทุกข์ที่เกิดขึ้นจากดินฟ้าอากาศ เช่น ความร้อนหนาว ๒. พยาธิทุกข์ คือ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะโรคภัยไข้เจ็บ ๓. อาหารปริเยฏฐิทุกข์ คือทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะความลำบากในการหาเลี้ยงชีวิต ๔. สภาวทุกข์ คือทุกข์ที่เกิดจากความเกิด ความแก่ ความตาย ๕. สันตาปทุกข์ ความทุกข์ทางใจที่เกิดขึ้นเพราะถูกไฟกิเลสเผา ๖. วิปากทุกข์ คือ ความทุกข์อันเกิดขึ้นจากผลของกรรมชั่วในอดีตชาติ ๗. วิวาทมูลกทุกข์ คือ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะความขัดแย้ง ๘. สหคตทุกข์ คือ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะความเปลี่ยนแปลงไปของโลกธรรม ๘ ประการ ๙. ปกิณณกทุกข์ คือ ทุกข์ที่เกิดจากความพลัดพรากจากสิ่งที่ตนเองรักใคร่ ประสบแต่สิ่งที่ไม่รักใคร่ ปรารถนาสิ่งใดไม่สมปรารถนา ๑๐. ทุกขขันธ์ เป็นภาระอันหนัก ได้แก่ ชีวิตของเรา

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 20:07:54 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 2 คำถามแรกก่อนนะคะ ที่ถามว่า สภาวทุกข์ กับลักษณะทุกข์คืออะไร คำตอบ คำว่า สภาวทุกข์ ไม่ว่าจะอยู่ในที่ใดก็มีเพียงความหมายเดียวว่า สภาวทุกข์ คือ ทุกข์ที่เกิดจากความเกิด ความแก่ ความตาย เป็นทุกข์ประจำ สำหรับคำว่าลักษณะทุกข์นั้น เข้าใจว่าน่าจะหมายถึง ทุกขลักษณะ ซึ่งคำว่าทุกขลักษณะนี้เป็นลักษณะอย่างหนึ่งในไตรลักษณ์ (อนิจจลักษณะ ทุกขลักษณะ และอนัตตลักษณะ) ...คือ ทุกขลักษณะ คือสภาวะที่ทนอยู่ไม่ได้ของสิ่งทั้งปวง ความคงทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะการเปลี่ยนแปลงของร่างกาย หรือ สิ่งต่างๆ ไม่สามารถห้ามได้ และต้องแตกดับในที่สุด ทุกขลักษณะมี ๒๕ ประการ คือ ๑. ทุกฺขมโต เป็นทุกข์ ๒. ภยโต เป็นของน่ากลัว ๓. อีติโต เป็นเสนียดจัญไร ๔. อุปทฺทวโต เป็นอันตราย ระทมทุกข์ อุบาทว์ ๕. อุปสคฺคโต เป็นความขัดข้อง ๖. โรคโต เป็นสิ่งเสียดแทง ๗. อาพาธโต เป็นสภาพที่ป่วยไข้ ๘. คณฺฑโต เป็นประดุจหัวฝี ๙. สลฺลโต เป็นประดุจศรปักอก ๑๐. อฆโต เป็นสิ่งหาคุณมิได้ ๑๑. อตาณโต เป็นสิ่งที่พ้นจากการต้านทาน ๑๒. อเลณโต เป็นสิ่งที่พ้นจากการป้องกัน ๑๓. อสรณโต เป็นสิ่งที่พึ่งไม่ได้ ๑๔. อาทีนวโต เป็นสิ่งที่มีแต่โทษ ๑๕. อฆมูลโต เป็นมูลแห่งความทุกข์ ๑๖. วธกโต เป็นประดุจเพชฌฆาต ๑๗. สาสวโต เป็นไปเพื่ออาสวะ ๑๘. มารามิสโต เป็นเหยื่อแห่งมาร ๑๙. ชาติธมฺมโต เป็นสิ่งที่ให้เกิด ๒๐. ชราธมฺมโต เป็นสิ่งที่ทำให้แก่ ๒๑. พยาธิธมฺมโต เป็นสิ่งที่ทำให้เจ็บไข้ได้ป่วย ๒๒. โสกธมฺมโต เป็นสิ่งที่ทำให้เศร้าโศก ๒๓. ปริเทวธมฺมโต เป็นสิ่งที่ทำให้บ่นพร่ำรำพัน ๒๔. อุปายาสธมฺมโต เป็นสิ่งที่ทำให้คับแค้นใจ ๒๕. สงฺกิเลสิกธมฺมโต เป็นสิ่งที่เศร้าหมอง

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 20:37:42 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 3 จากความหมายของคำว่าสภาวทุกข์ กับลักษณะทุกข์ ที่ยกมานั้น ก็น่าจะพอทำความเข้าใจได้แล้วนะคะว่า สภาวทุกข์ เป็นส่วนของความทุกข์ที่เกิดขึ้นจากการเกิด แก่ ตาย ...ส่วนทุกขลักษณะเป็นการถึงอาการความเป็นไปของพระไตรลักษณ์ที่มีอยู่ประจำชีวิต แต่ถ้าเป็นคำว่า ทุกขสภาวะ กับทุกขลักษณะแล้วละก็..มีความหมายเหมือนกันค่ะ... รายละเอียดอ่านที่นี่นะคะ http://www.toursong.com/aphitham/p7/070.htm

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 20:48:42 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 4 สำหรับในทางวิปัสสนากรรมฐานมีการสรุปทุกข์ไว้ ๕ ประการ คือ ทุกขเวทนา สังขารทุกข์ สภาวะทุกข์ ทุกขลักษณะ และทุกขสัจจะ และคำว่า สภาวะทุกข์และทุกขลักษณะในหมวดวิปัสสนานั้น ก็ยังคงมีความหมายไม่ต่างจากที่นำมาข้างต้น กล่าวคือ สภาวะทุกข์ คือตัวขันธ์ ที่มีการเกิดดับ เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ส่วนทุกขลักษณะ คือ ทุกข์ในสามัญลักษณะนั่นเอง( อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา )

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 21:01:26 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 5 ที่มีใครบอกว่า คนเรามีทุกข์อยู่สองอย่างนั้น คือทุกข์ที่ร่างกายกับทุกข์ที่ใจ ...อันนี้ก็ยังไม่ทราบความประสงค์ของผู้กล่าวนะคะ ว่ากล่าวโดยนัยยะไหน แต่หากเป็นนัยยะของอริยสัจแล้วมีการแบ่งทุกข์ออกเป็นสองลักษณะก็คือ ๑. สภาวทุกข์ ...ทุกข์ประจำ เป็นความทุกข์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เป็นสภาพธรรมดาของสัตว์ซึ่งเมื่อเกิดแล้วต้องมี ( การเกิด การแก่ การตาย) ๒. ปกิณณกทุกข์ คือทุกข์จร เกิดกับแต่ละคนด้วยระดับที่ต่างกันไป ไม่แน่นอน เป็นความทุกข์ที่เกิดจากจิตใจหย่อนสมรรถภาพ ไม่อาจทนต่อเหตุการณ์ภายนอกที่มากระทบได้

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 21:11:17 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 6 แต่ถ้าจะให้วิเคราะห์แล้ว คำว่า ทุกข์กายทุกข์ใจนั้นก็คือ ความทุกข์ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของเวทนา เรียกว่า ทุกขเวทนาค่ะ เพราะในการแบ่งเวทนาออกเป็นสามหมวดใหญ่ที่จัดตามลักษณะของการเสวยอารมณ์ คือ จัดตามความรู้สึกนั้น มีชื่อเรียกว่า อารัมมณานุภวนนัย หรือ อารัมมณานุภวนลักขณนัย จำแนก เวทนาออกเป็น ๓ คือ ๑. สุขเวทนา การเสวยอารมณ์เป็นสุข (หมายถึงความสุขกายและสุขใจ) ๒. ทุกขเวทนา การเสวยอารมณ์ที่เป็นทุกข์ (หมายถึง ความทุกข์กาย และความทุกข์ใจ) ๓. อทุกขมสุขเวทนา การเสวยอารมณ์เป็นกลาง คือ ไม่สุข ไม่ทุกข์ ได้แก่เฉย ๆ (หมายถึงไม่ทุกข์และไม่สุข ก็คือ อุเบกขานั่นเอง) แต่ถ้าจัดตามประเภทแห่งความเป็นใหญ่ในการเสวยอารมณ์ ที่มีชื่อเรียกว่าอินทริยเภทนัย ตามนัยนี้จำแนกเวทนาออกเป็น ๕ คือ ๑. สุขเวทนา รู้สึกสบายกาย หมายเฉพาะความสุขกาย ๒. ทุกขเวทนา รู้สึกไม่สบายกาย หมายเฉพาะความทุกข์กาย ๓. โสมนัสเวทนา รู้สึกสบายใจ หมายเฉพาะความสุขใจ ดีใจ ๔. โทมนัสเวทนา รู้สึกไม่สบายใจ หมายเฉพาะความทุกข์ใจ เสียใจ ๕. อุเบกขาเวทนา รู้สึกเฉย ๆ หมายถึงความไม่ทุกข์ไม่สุข เป็นกลาง ๆ

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 21:17:57 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 7 อ่านคำอธิบายมาถึงตรงนี้แล้ว ลองจัดดูก่อนนะคะว่า ในทุกข์ทั้ง ๑๐ ประการนั้น ข้อใดควรเป็นทุกข์กาย และข้อใดควรเป็นความทุกข์ใจ เอ้า!...คิด ..คิด..คิด...ติ๊กต่อก ..ติ๊กต่อก..ติ๊กต่อก

โดย น้องกิ๊ฟ [19 ม.ค. 2547 , 21:21:53 น.] ( IP = 202.129.46.97 : : )

สลักธรรม 8        กระทู้ลักษณะนี้ ได้เคยตอบไว้แล้ว  แนะนำให้ศึกษาจากกระทู้        หมายเลข 9019 หัวข้อ ไตรลักษณ์        ความคิดเห็นที่ 8 และ 16 ฐานาฐานะ) และลิงค์ที่ทำไว้ให้ http://larndham.net/cgi-bin/kratoo.pl/009019.htm?8

โดย ฐานาฐานะ [20 ม.ค. 2547 , 01:25:30 น.] ( IP = 203.118.80.139 : : )

สลักธรรม 9 โอโห..น้องกิ้ฟมีทั้งตอบและถามเลย เก่งจริงๆนะนี่ พี่เณรขออนุโมทนาสาธุด้วยครับผม

โดย พี่เณร [20 ม.ค. 2547 , 12:56:01 น.] ( IP = 203.107.207.29 : : )

สลักธรรม 10 ขอบคุณ คุณน้องกิ๊ฟ และคุณฐานาฐานะค่ะ เริ่มสนุกแล้วสิคะ และขอฝากตัวเป็นลูกศิษย์ด้วยคนนะคะคุณพี่เณร

โดย ศินีย์ [20 ม.ค. 2547 , 14:03:35 น.] ( IP = 202.183.178.190 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด