วิริยเจตสิกเป็นสัมมัปปธาน ทุกดวงหรือไม่

---

ไม่ทุกดวง ตามสัมปโยคนัย วิริยเจตสิกประกอบกับจิตได้ ๗๓ หรือ ๑๐๕ ดวง (เว้นอวิริยจิต ๑๖) วิริยเจตสิกที่เป็นสัมมัปปธานได้ เฉพาะที่ประกอบกับกุสลญาณสัมปยุตต จิต ๑๗ เท่านั้น คือ มหากุสลญาณ สัมปยุตตจิต ๔, มหัคคตกุสล ๙, มัคคจิต ๔ ส่วนวิริยเจตสิกที่ในอกุสลจิต ๑๒, ที่ในอเหตุกจิต ๒ คือ มโนทวารา วัชชนจิต ๑ หสิตุปปาทจิต ๑ ที่ในมหากุสลญาณวิปปยุตตจิต ๔, ที่ในมหาวิบาก จิต ๘, ที่ในมหากิริยาจิต ๘, ที่ในมหัคคตวิบากจิต ๙, ที่ในมหัคคตกิริยาจิต ๙ และที่ในผลจิต ๔ รวม ๕๖ ดวงนี้ ไม่นับเป็นสัมมัปปธาน

โดย ทรงธรรม [27 ก.พ. 2547 , 17:05:45 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

สลักธรรม 1 วิริยเจตสิกที่ในอกุสลจิต ๑๒ เป็นสัมมัปปธานไม่ได้ เพราะสัมมัปปธาน หมายความว่า การเพียรพยายามโดยชอบเกิดกับ กุศลจิตเท่านั้น วิริยเจตสิกที่ในอกุสลจิต ๑๒ จึงเรียกได้ว่าเป็น มิจฉาปธาน

โดย ทรงธรรม [27 ก.พ. 2547 , 17:17:05 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

สลักธรรม 2 วิริยเจตสิกที่ในมโนทวาราวัชชนจิต ๑ เป็นสัมมัปปธานไม่ได้ เพราะ มโนทวาราวัชชนจิตไม่มีหน้าที่ ชวนกิจประการหนึ่ง และเป็นจิตที่ไม่มีสัมปยุตตเหตุเลย อีกประการหนึ่ง ความเพียรพยายามนั้นจึงมีกำลังอ่อน ไม่เรียกว่าเป็นความพยายามที่มีกำลัง ดังนั้น จึงไม่จัดอยู่ในสัมมัปปธาน ๔

โดย ทรงธรรม [27 ก.พ. 2547 , 17:24:11 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

สลักธรรม 3 วิริยเจตสิกที่ในหสิตุปปาทจิต วิริยเจตสิกที่ในมหากุสลญาณวิปปยุตต ๔ วิริยเจตสิกที่ในมหาวิบากจิต ๘ วิริยเจตสิกที่ในมหากิริยาจิต ๘ วิริยเจตสิกที่ในมหัคคตวิบากจิต ๙ วิริยเจตสิกที่ในมหัคคตกิริยาจิต ๙ วิริยเจตสิกที่ในผลจิต ๔ หรือ ๒๐ ถามว่าวิริยเจตสิกที่กล่าวนี้เป็น เป็นสัมมัปปธานไม่ได้ เพราะเหตุใด

โดย ทรงธรรม [27 ก.พ. 2547 , 17:32:58 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

สลักธรรม 4 ขอโทษนะครับ น้องจุกจำได้ว่า..... สัมมัปปธาน เป็นชื่อของธรรมที่เป็นความเพียรต่อกุศลธรรมอย่างแรงกล้า ซึ่งองค์ธรรมได้แก่ วิริยเจตสิก ที่ประกอบกับกุศลจิต (กุศลชวนะเท่านั้น) ๒๑เท่านั้น (คือมหากุศลจิต ๘ มหัคคตกุศลจิต ๙ และ มรรคจิต ๔) ความเพียรในสัมมัปปธานนั้น มี ๔ ประการ คือ ๑. เพียรละ..บาปอกุศลที่เคยเกิดมาแล้ว ๒. เพียรระวัง..ไม่ให้บาปอกุศลที่ยังไม่เกิดนั้นเกิดขึ้น ๓. เพียรสร้าง..กุศลที่ยังไม่เกิด ๔. เพียรรักษา..กุศลที่เกิดแล้วให้เจริญและตั้งมั่นยิ่งขึ้น ส่วนวิริยะที่ประกอบในกิริยาชวนะหรือผลจิตของพระอริยบุคคลนั้น ไม่จัดเป็นสัมมัปปธาน เพราะวิริยะในกริยาชวนะนั้นไม่จำเป็นต้องเพียรละอกุศล หรือเพียรสร้างกุศลอีกต่อไปแล้ว ส่วนวิริยะในผลจิตนั้น ก็ไม่เกี่ยวข้องกับการละหรือการปหาณอกุศล ส่วนวิริยะในวิปากจิตนั้น ก็ไม่เกี่ยวข้องกับความเพียรทั้ง ๔ นั้น วิปากจิตทำหน้าที่ภวังคกิจ จุติ และปฏิสนธิ หสิตุปปาทจิต ........เป็นกิริยาจิต มหากิริยาจิต ๘........เป็นกิริยาจิต มหัคคตกิริยาจิต ๙ ........เป็นกิริยาจิต มหาวิบากจิต ๘ ........เป็นวิปากจิต มหัคคตวิบากจิต ๙ ........เป็นวิปากจิต

โดย น้องจุก [28 ก.พ. 2547 , 14:07:35 น.] ( IP = 158.108.2.2 : : 158.108.12.195 )

สลักธรรม 5 สาธุ สาธุ สาธุ เหตุที่แสดงไว้ว่า วิริยเจตสิกที่ในมหากุสลญาณวิปปยุตต ๔ เป็นจิตเมื่อไม่ประกอบด้วยปัญญาแล้วไซร้ ก็ไม่สามารถที่จะรู้ อริยสัจจ ๔ ได้ ดังนั้นจึงเป็นสัมมัปปธานไม่ได้ องค์แห่งสัมมัปปธาน ๔ อยู่ในองค์คุณแห่ง โพธิปักขิยธรรม ๓๗ และที่ท่านแสดงไว้ว่า สัมมัปปธาน เป็นชื่อของธรรมที่เป็นความเพียรต่อกุศลธรรมอย่างแรงกล้า สัมมัปปธาน จึงเป็นธรรมที่มีกำลัง มุ่งสู่ความตรัสรู้ พระเถราจารย์จึงแสดงไว้ว่า วิริยเจตสิกที่ในมหากุสลญาณวิปปยุตต ๔ เป็นสัมมัปปธานไม่ได้

โดย ทรงธรรม [1 มี.ค. 2547 , 13:59:09 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด