ถามตอบในพระไตรปิฎกเล่ม ๑๔ ข้อ ๕๔๙ - ๕๖๐

---

๓. มหากัจจานภัทเทกรัตตสูตร (๑๓๓) . http://202.44.204.76/cgi-bin/stshow.pl?book=14&lstart=7173&lend=7443 [๕๔๙] เทวดากล่าวกะท่านพระสมิทธิว่า ท่านทรงจำอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญได้ไหม? .           -ส. ( ท่านพระสมิทธิ ) เราทรงจำไม่ได้ . ส. ก็ท่านทรงจำได้หรือ? .           -เท. แม้ข้าพเจ้าก็ทรงจำไม่ได้ . ท. และท่านทรงจำคาถา ( อุเทศ ) แสดงราตรีหนึ่งเจริญได้ไหม? .           -ส. เราทรงจำไม่ได้ . ส. ก็ท่านทรงจำได้หรือ? .           -เท. แม้ข้าพเจ้าก็ทรงจำไม่ได้ ขอท่านจงเรียน . (อุคฺคณฺหาหิ ) . ร่ำ . ( ปริยาปุณาหิ ) . และทรงจำ . ( ธาเรหิ ) . อุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญเถิด เพราะประกอบด้วยประโยชน์เป็นเบื้องต้นแห่งพรหมจรรย์ .

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:22:49 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 1 อรรถกถาอธิบายว่า . ๑. ผู้นิ่ง นั่ง ฟัง ชื่อว่า เรียน . ( อุคฺคณฺหาติ = เรียน ; ถือเอาขึ้น ; ยกขึ้น ) . ๒. เมื่อกระทำการสาธยายด้วยวาจา ชื่อว่า เล่าเรียน . ( ปริยาปุณาติ = ถึงรอบ ( เล่าเรียน ) ; เล่าเรียน ) . ๓. เมื่อบอกแก่บุคคลเหล่าอื่น ชื่อว่า ทรงจำ . ( ธาเรติ = ทรงไว้ ( รู้, เข้าใจ ) ; รับรอง ) . ( อรรถกถา เล่ม ๒๓ หน้า ๒๔๙ ) . ๔. “เป็นเบื้องต้นแห่งมรรคพรหมจรรย์” .           คือ เป็นข้อปฏิบัติในส่วนเบื้องต้น . ( อรรถกถา เล่ม ๒๓ หน้า ๒๔๐ ) .

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:24:38 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 2 [๕๕๐] ท่านพระสมิทธิจึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคกราบทูลว่า . ขอพระผู้มีพระภาคได้โปรดแสดงอุเทศและวิภังค์ของบุคคลผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ แก่ข้าพระองค์เถิด .           -พ. ถ้าเช่นนั้น เธอจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าวต่อไป .           พระผู้มีพระภาคทรงแสดงอุเทศโดยย่อว่า บุคคลไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ฯลฯ..ผู้มีราตรีหนึ่งเจริญ แล้วจึงทรงลุกจากอาสนะ เสด็จเข้าไปยังพระวิหาร . [๕๕๒] ครั้นพระผู้มีพระภาคเสด็จหลีกไปแล้วไม่นาน ภิกษุเหล่านั้นจึงปรึกษากันว่า . ใครหนอแลจะพึงจำแนกเนื้อความแห่งอุเทศที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงโดยย่อนี้ให้พิสดารได้? .           -ครั้งนั้นแล ภิกษุเหล่านั้นได้มีความคิดว่า ท่านพระมหากัจจานะนี้แล . [๕๕๖] ท่านพระมหากัจจานะกล่าวว่า . ก็บุคคลย่อมคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้วอย่างไร? .           -ก. คือ มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะ . ( ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ วิญฺญาณํ ) . ในจักษุและรูปว่า จักษุของเราได้เป็นดังนี้ รูปได้เป็นดังนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว เพราะความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะ จึงเพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อเพลิดเพลิน จึงชื่อว่าคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว . ( โสตและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ) .

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:26:03 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 3 หมายเหตุ .           คำว่า “ความรู้สึก” นี้แปลมาจากภาษาบาลีว่า “วิญฺญาณํ” อรรถกถาอธิบายว่าได้แก่นิกนฺติวิญฺญาณํ . ( วิญญาณอันเป็นที่อาศัย ; นิกนฺติ = ความใคร่โดยไม่เหลือ ; ตัณหา ; ปรารถนา ) . ( อรรถกถา เล่ม ๖๖ หน้า ๗๑ ) . อรรถกถาอธิบายว่า . คำว่า “สิ่ง” .           ในสูตรนี้ “สิ่ง” ได้แก่ อายตนะ ๑๒ .           คือพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงตั้งมาติกา ด้วยอำนาจแห่งอายตนะ ๑๒ ในสูตรนี้ .           ทรงกระทำมาติกาด้วยอำนาจแห่งขันธ์ห้าในสามสูตร . ( คือ ภัทเทกรัตตสูตร อานันทภัทเทกรัตตสูตร โลมสกังคิยภัทเทกรัตตสูตร ) . “เพลิดเพลิน” .           คือเพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น ด้วยอำนาจแห่งตัณหาและทิฐิ .           คำว่า “เพลิดเพลิน” นี้ แปลมาจากบาลีว่า “ตทภินนฺทติ” .           ตทา = ในกาลนั้น .           อภินนฺทติ ( อภิ + นนฺทฺ ) = เพลิน ; ยินดี ; ชื่นชม .           นนฺทิ = ความยินดี ; ความเพลิดเพลิน ; ชื่นชม .

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:27:17 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 4 “คำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว” .           คือคำนึงไปด้วยตัณหาและทิฐิทั้งหลาย . บทว่า มโน .           ได้แก่ ภวังคจิต ( มโน ในบทว่า เราได้มีจิตใจดังนี้ มีธรรมารมณ์ดังนี้ เป็นภวังคจิต ) . ( อรรถกถา เล่ม ๖๖ หน้า ๗๑ ) . บทว่า ธมฺมา .           ได้แก่ ธัมมารมณ์อันเป็นไปในภูมิสาม . ( ๑. กามาวจรภูมิ ๒. รูปาวจรภูมิ ๓. อรูปาวจรภูมิ ) . [๕๕๗] ก. ก็บุคคลจะไม่คำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้วอย่างไร? .           -ก. คือ มีความรู้สึกไม่เนื่องด้วยฉันทราคะในจักษุและรูปว่า จักษุของเราได้เป็นดังนี้ รูปได้เป็นดังนี้ในกาลที่ล่วงแล้ว เพราะความรู้สึกไม่เนื่องด้วยฉันทราคะจึงไม่เพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อไม่เพลิดเพลินจึงชื่อว่าไม่คำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว . ( โสตและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ) .

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:28:31 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 5 [๕๕๘] ก. ก็บุคคลย่อมมุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึงอย่างไร? .           -ก. คือ บุคคลตั้งจิตเพื่อจะได้สิ่งที่ตนยังไม่ได้ว่า ขอจักษุของเราพึงเป็นดังนี้ ขอรูปพึงเป็นดังนี้ในกาลอนาคต เพราะความตั้งใจเป็นปัจจัย จึงเพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อพลิดเพลิน จึงชื่อว่ามุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง . ( โสตและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ) . อรรถกถาอธิบายว่า . “ตั้งจิต” .           คือ ตั้งไว้ด้วยอำนาจแห่งความปรารถนา . “ตั้งใจ” .           คือ ตั้งความปรารถนาไว้ . ( อรรถกถา เล่ม ๒๓ หน้า ๒๔๑ ) . [๕๕๙] ก. ก็บุคคลจะไม่มุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึงอย่างไร? .           -ก. คือ บุคคลไม่ตั้งจิตเพื่อจะได้สิ่งที่ตนยังไม่ได้ว่า ขอจักษุของเราพึงเป็นดังนี้ ขอรูปพึงเป็นดังนี้ในกาลอนาคต เพราะความไม่ตั้งใจเป็นปัจจัย จึงไม่เพลิดเพลินจักษุ และรูปนั้น เมื่อไม่เพลิดเพลิน จึงชื่อว่าไม่มุ่งหวังสิ่งที่ยังไม่มาถึง . ( โสตและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ) .

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:29:58 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 6 [๕๖๐] ก. ก็บุคคลย่อมง่อนแง่นในธรรมปัจจุบันอย่างไร? .           -ก. คือ มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในจักษุและรูปทั้ง ๒ อย่างที่เป็นปัจจุบันด้วยกันนั้นแล เพราะความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะ จึงเพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อเพลิดเพลิน จึงชื่อว่าง่อนแง่นในธรรมปัจจุบัน . ( โสตและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ) . [๕๖๑] ก. ก็บุคคลย่อมไม่ง่อนแง่นในธรรมปัจจุบันอย่างไร? .           -ก. คือ มีความรู้สึกไม่เนื่องด้วยฉันทราคะในจักษุและรูปทั้ง ๒ อย่างที่เป็นปัจจุบันด้วยกันนั้นแล เพราะความรู้สึกไม่เนื่องด้วยฉันทราคะ จึงไม่เพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อไม่เพลิดเพลิน จึงชื่อว่าไม่ง่อนแง่นในธรรมปัจจุบัน . ( โสตและเสียง ฆานะและกลิ่น ชิวหาและรส กายและโผฏฐัพพะ มโนและธรรมารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ) . จบ มหากัจจานภัทเทกรัตตสูตร ที่ ๓ . ขอบคุณที่สนใจอ่านครับ.

โดย แววตะวัน [1 มี.ค. 2547 , 23:31:09 น.] ( IP = 169.210.0.111 : : )

สลักธรรม 7 .

โดย วิ [2 มี.ค. 2547 , 16:31:12 น.] ( IP = 203.107.203.117 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด