วิทยานิพนธ์ : การศึกษาวิเคราะห์กระบวนการของการพัฒนาตนตามแนวคำสอนในมงคลสูตร
ชื่อผู้วิจัย : ประโยชน์ ส่งกลิ่น
อาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ :
รศ.ดร.สมภาร พรมทา
บทคัดย่อ
วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์กระบวนการของการพัฒนาตนตามแนวคำสอนในมงคลสูตร โดยมีวัตถุประสงค์หลักอยู่ ๒ ประการ คือ
(๑) เพื่อศึกษาวิเคราะห์เนื้อหาคำสอนในมงคลสูตรแต่ละข้อ และ
(๒) เพื่อศึกษาวิเคราะห์กระบวนการของการพัฒนาตนบนพื้นฐานคำสอนในมงคลสูตรทั้งหมด
จากการศึกษาวิเคราะห์คำสอนแต่ละข้อ พบว่าคำสอนแต่ละข้อต่างแสดงถึงวิธีการของการพัฒนาตน โดยเรียงลำดับจากง่ายไปหายาก จากขั้นพื้นฐานไปจนถึงขั้นสูงสุด จากระดับโลกียะไปจนถึงระดับโลกุตตระ บุคคลผู้ปฏิบัติตามหลักคำสอนในมงคลสูตรได้อย่างสมบูรณ์แล้ว ย่อมได้ชื่อว่าเป้นผู้พัฒนาตน
ในส่วนของการศึกษาวิเคราะห์แนวคิดการพัฒนาตนในเชิงกระบวนการ พบว่าคำสอนในมงคลสูตรแบ่งออกได้เป็น ๒ ระดับ คือ
ระดับของการพัฒนาชีวิตเพื่อให้เป็นคนดีของสังคม (มงคลที่ ๑-๑๘)
และระดับของการพัฒนาจิตเพื่อความสิ้นกิเลส (มงคลที่ ๑๙-๓๘) โดยในระดับของการพัฒนาชีวิตเพื่อให้คนดีของสังคมนั้นประกอบด้วย ๕ ขั้นตอน คือ
การสร้างมาตรฐานกฎเกณฑ์ทางความคิดเห็นที่ถูกต้อง (มงคลที่ ๑-๓)
การเตรียมปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นในการสร้างชีวิต (มงคลที่ ๑๑-๑๔)
และการบำเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม (มงคลที่ ๑๕-๑๘)
ส่วนในระดับของการพัฒนาจิตเพื่อความสิ้นกิเลสนั้นประกอบด้วย ๕ ขั้นตอน คือ
การเตรียมความพร้อมสำหรับการฝึกฝนอบรมจิต (มงคลที่ ๑๙-๒๑)
การอบรมคุณธรรมและแสวงหาธรรมเบื้องต้น (มงคลที่ ๒๒-๒๖)
การอบรมคุณธรรมและแสวงหาธรรมเบื้องสูง (มงคลที่ ๒๗-๓๐)
การฝึกอบรมตนภาคปฏิบัติเพื่อกำจัดกิเลสให้สิ้นไป (มงคลที่ ๓๑-๓๔)
และผลที่เกิดจากการปฏิบัติธรรมจนหมดกิเลส (มงคลที่ ๓๕-๓๘)