สังเวชคือญาณประกอบด้วยโอตตัปปะ

---

ญาณประกอบด้วยโอตตัปปะ ชื่อว่าความสังเวช. ( อรรถกถา เล่ม ๔๘ หน้า ๔๑๑ ) ///// เกิดความสลดใจ คือเกิดญาณความรู้พร้อมทั้งความเกรงกลัวบาป ( อรรถกถา เล่ม ๕๒ หน้า ๑๕๓ ) ///// สํเวโค อุปปชชติ (ความสังเวชย่อมเกิดขึ้น ) คือ ความสังเวชในเพราะความปรวนแปรของสังขารย่อมเกิดขึ้นเพราะรู้แจ้งโทษของสังขารด้วยแสงสว่าง คือญาณ. ( อรรถกถา เล่ม ๖๙ หน้า ๓๑๑) จากที่ว่าสังเวชคือญาณประกอบด้วยโอตตัปปะนั้น ขอท่านผู้รู้ช่วยขยายความด้วยครับ เช่นขณะเจริญมรณสตินั้น การเกิดญาณประกอบด้วยโอตตัปปะเป็นอย่างไร?

โดย แววตะวัน [21 เม.ย. 2547 , 15:33:20 น.] ( IP = 203.113.37.12 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

สลักธรรม 1 พระพุทธองค์พร้อมอรหันตสาวกผู้เป็นเลิศในอภิญญาล่องหนจากราหูสถานสู่พรหมโลกอันลี้ แลแสดงอรหัตตฤทธิ์บนพรหมโลกนั้นทีละองค์ๆ จนหลายองค์อยู่พร้อมพระพักต์ ลอยอยู่เหนือพรหมอาสน์ ยังความสังเวชแก่คณะพรหมนั้นใด ผู้มีทิฏฐิเป็นมิจฉาแล้ว ให้เป็นสัมมา ฯ

โดย วิทยาธร ป่าหิมพานต์ [21 เม.ย. 2547 , 16:51:50 น.] ( IP = 202.12.74.9 : : unknown )

สลักธรรม 2 สวัสดีค่ะคุณแววตะวัน นานแล้วที่ไม่ได้พบกัน....ตอนแรกนึกว่าจะนำความรู้มาฝาก แต่มาถามอย่างนี้ ...ต้องรอท่านผู้รู้จริงในเรื่องนี้ก่อนนะคะ

โดย น้องกิ๊ฟ [21 เม.ย. 2547 , 19:35:03 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

สลักธรรม 3 สวัสดีค่ะคุณ แววตะวัน ที่นับถือ...คิดถึงนะคะ ยังระลึกถึงพระคุณอยู่เสมอที่คุณแววตะวันนำธรรมะมาลงเสมอๆคะ ส่วนคำถามที่คุณแววตะวันถามไว้นั้น...มีความว่า... การเกิดญาณประกอบด้วยโอตตัปปะเป็นอย่างไร? นั้น พี่ดอกแก้วต้องขอย้อนไปถึงเรื่องราวที่กล่าวไว้ในวิสุทธิมรรคนะคะ

โดย พี่ดอกแก้ว [21 เม.ย. 2547 , 23:02:59 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 4 สวัสดีค่ะคุณแววตะวัน..เช้านี้พี่มาอ่านคำตอบที่ตอบไปพี่เองยังงงเลย เอาเป็นว่าตอบใหม่นะคะ..ต้องอธิบายเรื่องญาณจิตด้วยค่ะจึงจะเข้าใจมากขึ้นนะคะ เรื่องของศีลนี้นั้น ผู้รู้พรรณนาไว้ว่า มีความสะอาดเป็นปัจจุปัฏฐาน โอตตัปปะและ หิรินั่นแล เป็นปทัฏฐาน..แห่งศีลนั้น ตรงกับประเด็นที่คุณแววตะวันถามมาด้วยนะคะ แท้จริงศีลนี้นั้นมีความสะอาดที่ตรัสไว้ว่า.. ความสะอาด ๓ คือ ความสะอาดทางกาย ความสะอาดทางวาจา ความสะอาดทางใจ " เป็นปัจจุปัฏฐาน ...หมายความว่า ศีลนั้นย่อมปรากฏ คือ ถึงความเป็นคุณที่ควรถือเอาโดยความเป็นธรรมชาติสะอาด ส่วนหิริและโอตตัปปะ นักปราชญ์ทั้งหลายพรรณนาว่าเป็นปทัฏฐาน อธิบายว่า เป็นอาสันนเหตุ ( เหตุใกล้ ) แห่งศีลนั้น เพราะเมื่อหิริและโอตตัปปะ..มีอยู่ ศีลจึงเกิดขึ้นและตั้งอยู่ได้ เมื่อหิริและโอตตัปปะไม่มี ศีลก็เกิดไม่ได้ ตั้งอยู่ไม่ได้ ลักษณะ รส ปัจจุปัฏฐาน และปทัฏฐานแห่งศีล สาธุชนพึงทราบ ด้วยประการดังพรรณนามาฉะนี้ เมื่อมีการกล่าวไว้เช่นนี้ ก่อนอื่นต้องมาดูว่า อานิสงส์ของศีลนั้นเป็นอย่างไรก่อนนะคะ

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 09:46:31 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 5 อานิสงส์ของศีล ข้อว่า ศีลมีอานิสงส์อย่างไร ? แก้ว่า มีอันได้รับคุณเป็นอเนก มีความไม่ต้องเดือดร้อนเป็นต้น เป็นอานิสงส์ สมคำ ที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ว่า " ดูกรอานนท์ ก็แลศีลเป็นกุศล มีความไม่ต้องเดือดร้อนใจเป็นผล มีความไม่ต้องเดือดร้อนใจเป็นอานิสงส์ " ( องฺ.ทสก.๒๔/๑ ) ดังนี้ ตรัสไว้อื่นอีกก็มีว่า " ดูกรคฤหบดีทั้งหลายอานิสงส์แห่งศีลสมบัติของผู้มีศีล ๕ ประการนี้ อานิสงส์ ๕ ประการเป็นไฉน ? ดูกรคฤหบดีทั้งหลาย บุคคลในโลกนี้เป็นผู้มีศีล ถึงพร้อมด้วยศีล ย่อมได้ประสบกองโภคะใหญ่ มีความไม่ประมาทเป็นเหตุ นี้เป็นอานิสงส์ที่ ๑ แห่งศีลสมบัติของผู้มีศีล ดูกรคฤหบดีทั้งหลายข้ออื่นยังมีอยู่อีก กิตติศัพท์อันงามของผู้มีศีล ผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ย่อมฟุ้งไป นี้เป็นอานิสงส์ที่ ๒ แห่งศีลสมบัติของผู้มีศีล ดูกรคฤหบดีทั้งหลาย ข้ออื่นยังมีอยู่อีก ผู้มีศีล ถึง พร้อมด้วยศีล จะเข้าไปสู่บริษัทใดๆ จะเป็นขัตติยบริษัทก็ตามพราหมณบริษัทก็ตาม คฤหบดีบริษัท ก็ตาม สมณบริษัทก็ตาม ย่อมเป็นผู้องอาจ ไม่เคอะเขินเข้าไป นี้เป็นอานิสงส์ที่ ๓ แห่งศีลสมบัติ ของ ผู้มีศีล ดูกรคฤหบดีทั้งหลาย ข้ออื่นยังมีอยู่อีก ผู้มีศีล ถึงพร้อมด้วยศีล เป็นผู้ไม่หลงทำกาลกิริยา นี้เป็นอานิสงส์ที่ ๔ แห่ง ศีลสมบัติของผู้มีศีล ดูกรคฤหบดีทั้งหลาย ข้ออื่นยังมีอยู่อีกผู้มีศีลถึง พร้อมด้วยศีล เบื้องหน้าแต่ตายเพราะกายแตก ย่อมเข้าถึงสุคติโลกสวรรค์ นี้เป็นอานิสงส์ที่ ๕ แห่งสมบัติของผู้มีศีล " ( ที.มหา.๑๐/๑๐๒ )

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 09:51:49 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 6 อานิสงส์ของศีลเป็นอเนกอื่นอีกเล่า มีความเป็นที่รักที่ชอบใจเป็นเบื้องต้น มีความสิ้นอาสวะเป็นที่สุด พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้โดยนัยว่า... " ดูกรภิกษุทั้งหลาย หากภิกษุพึงหวังว่า เราพึงเป็นที่รัก เป็นที่ชอบใจเป็นที่เคารพ เป็นที่ยกย่อง ของสหพรหมจารีทั้งหลาย ภิกษุนั้นพึงเป็นผู้กระทำให้บริบูรณ์ในศีลทั้งหลายเถิด " ( อากังเขยยสูตร ม.มุ.๑๒/๔๘ ) ศีลมีคุณเป็นอเนกมีความไม่ต้องเดือดร้อนใจเป็นต้นเป็นอานิสงส์ มีประการดังกล่าวมาฉะนี้ อีกนัยหนึ่ง เว้นศีลใดเสียแล้ว ที่พึ่ง ( อื่น ) ของกุลบุตรในพระศาสนาหามีไม่ ใครเล่าจะพึงกล่าวกำหนดอานิสงส์ของศีลนั้นได้ น้ำคือศีลย่อมชำระมลทินอันใดของสัตว์มีชีวิตในโลกนี้ได้ ...แม่น้ำใหญ่ทั้งหลาย คือแม่น้ำคงคาก็ดี ยมุนาก็ดี สรภูก็ดี สรัสวดีก็ดี แม่น้ำอจิรวดีก็ดี หาอาจชำระมลทินอันนั้นได้ไม่ .... ศีลที่บุคคลรักษาดีแล้วเป็นอริยศีลนี้ มีความเย็นอย่างยิ่งย่อมระงับความเร่าร้อนอันใด ของสัตว์ทั้งหลายโลกนี้ได้ ลมเจือฝนก็ระงับความเร่าร้อนอันนั้น ไม่ได้ และแม้แก่นจันทร์แดงก็ระงับไม่ได้ สร้อยมุกดาก็ไม่ได้ แก้วมณีก็ไม่ได้ รัศมีอ่อนๆ แห่ง จันทร์ก็ไม่ได้ กลิ่นที่เสมอด้วยกลิ่นศีล ซึ่งฟุ้งไปได้ทั้งในที่ตามลมและทวนลมเท่าๆ กัน จักมีแต่ที่ไหนสิ่งอื่นที่จะเป็นบันไดขึ้นสู่สวรรค์ หรือจะเป็นประตูในอันที่จะยังสัตว์ให้แจ้งพระนิพพาน อันเสมอด้วยศีล จักมีแต่ที่ไหน

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 09:55:34 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 7 วสี คือความชำนาญ ความแคล่วคล่องว่องไว ...ผู้ที่ได้ รูปาวจรฌาน ดังที่ได้กล่าวแล้ว จะเข้าฌานสมาบัติก็ดีจะเจริญสมถภาวนาต่อเพื่อให้ได้ทุติยฌานก็ดี จะต้องมี วสี ..ในปฐมฌานนั้นเสียก่อน ....คือต้องหมั่นเข้าปฐมฌานจนชำนาญ มีความแคล่วคล่องว่องไวถึง ๕ ประการ นะคะ ได้แก่ ... (๑) อาวชฺชนวสิตา ชำนาญในการนึกเข้าฌาน อีกนัยหนึ่งว่า ชำนาญในการกำหนดพิจารณาองค์ ฌานแต่ละองค์ โดยวิถีจิตที่ติดต่อกันไปตามลำดับ โดยมีภวังคจิตคั่นไม่มากนัก (๒) สมาปชฺชนวสิตา ชำนาญในการเข้าฌานได้โดยรวดเร็ว (๓) อธิฏฺฐานวสิตา ชำนาญในการหยุดอยู่ในฌานเป็นเวลาช้าเร็วกี่ชั่วโมง กี่วัน ก็จะอยู่ในฌานสมาบัติ ได้ตามกำหนดที่ได้ตั้งความปรารถนาอย่างแรงกล้าไว้นั้น (๔) วุฏฺฐานวสิตา ชำนาญในการออกจากฌานได้โดยว่องไว ไม่ให้เกินเวลาที่ตนได้อธิษฐานไว้ (๕) ปจฺจเวกฺขณวสิตาชำนาญในการพิจารณาองค์ฌานด้วยชวนจิตอันเกิดในลำดับแห่งมโนทวาราวัชชนะติดต่อกันเป็นลำดับไป โดยมีภวังคคั่นไม่มากนัก

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 09:59:59 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 8 เมื่อปฐมฌานลาภีบุคคล มีวสีในปฐมฌานแคล่วคล่องว่องไวเป็นอย่างดีแล้ว ก็สามารถจะเข้าฌานสมาบัติ หรือเจริญภาวนาต่อไปเพื่อให้ถึงทุติยฌานได้ ปฐมฌานลาภีบุคคล จะต้องเข้าปฐมฌานบ่อย ๆ จนชำนาญในวสีภาวะทั้ง ๕ ก็จะเห็นโทษของวิตก จึงประสงค์จะละวิตกอันเป็นสิ่งที่หยาบนั้นเสีย เพื่อให้ถึงทุติยฌานซึ่งประณีตกว่า ต้อง เริ่มเพ่งปฏิภาคนิมิต

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 10:02:47 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 9 . ปฐมฌานลาภีบุคคล จะต้องเข้าปฐมฌานบ่อย ๆ จนชำนาญในวสีภาวะทั้ง ๕ ก็จะเห็นโทษของวิตก จึงประสงค์จะละวิตกอันเป็นสิ่งที่หยาบนั้นเสีย เพื่อให้ถึงทุติยฌานซึ่งประณีตกว่า ต้อง เริ่มเพ่งปฏิภาคนิมิต . ฌานลาภีบุคคล ปรารถนาจะเจริญให้ถึง ตติยฌาน จตุตถฌาน และปัญจมฌาน ก็จะต้องปฏิบัติให้เป็น ไปในทำนองเดียวกันนี้ ตามลำดับแห่งฌาน จะข้ามไปลัดไม่ได้ . กสิณ ๑๐ นี้ใช้เป็นกัมมัฏฐานในการเจริญสมถภาวนาได้ตั้งแต่ ปฐมฌาน ตลอดไปตามลำดับจนถึง ปัญจมฌาน คือถึงรูปฌานได้ทั้ง ๕ ฌาน

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 10:06:44 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

สลักธรรม 10 วิสุทธิมรรคนี้ แม้ทรงแสดงโดยมุข คือศีลสมาธิและปัญญา อันประมวลไว้ซึ่งคุณเป็นอเนกอย่างนี้แล้ว ก็ยังนับว่าเป็นอันทรงแสดงโดยสังเขปอยู่นั่นเอง เพราะฉะนั้น จึงยังไม่เพียงพอที่จะช่วยเหลือแก่ชนทุกจำพวกได้ เพราะเหตุนั้น เพื่อจะแสดงความพิสดารแห่งวิสุทธิมรรคนั้น จึงมีปัญหากรรม ( การตั้งปัญหา ) นี้ ปรารภศีลก่อน คือ อะไรเป็นศีล ? ที่เรียกว่าศีล เพราะอรรถว่ากระไร ? อะไรเป็นลักษณะ เป็นรส เป็นปัจจุปัฏฐาน เป็นปทัฏฐานของศีลนั้น ? ศีลมีอานิสงส์อย่างไร ? ศีลนั้นมีกี่อย่าง ? อะไรเป็นความเศร้าหมอง และอะไรเป็นความผ่องแผ้วของศีลนั้น ? ( ต่อไป ) นี้เป็นคำแก้ในปัญหากรรมนั้น ปัญหาข้อว่า " อะไรเป็นศีล " แก้ว่า " ธรรมทั้งหลายมีเจตนาเป็นต้นของบุคคลผู้เว้นจากโทษมีปาณาติบาตเป็นต้นก็ดี ของบุคคลผู้บำเพ็ญข้อวัตรปฏิบัติก็ดี เป็นศีล " ข้อนี้ สมคำที่พระธรรมเสนาบดีสารีบุตรกล่าวไว้ ในปฏิสัมภิทาว่า " ถามว่า อะไรเป็นศีล ตอบว่า ..เจตนาเป็นศีล เจตสิกก็เป็นศีล สังวรก็เป็นศีล ความไม่ก้าวล่วงก็เป็นศีล "

โดย พี่ดอกแก้ว [22 เม.ย. 2547 , 10:11:31 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด