ไขข้อข้องใจในวิปัสสนา (๑๒)

---

ไขข้อข้องใจในวิปัสสนา คำถาม-คำตอบเรื่องวิปัสสนา (ต่อ) คำถาม : ถ้าเกิดทุกขเวทนาขึ้น เช่น ปวดท้อง เวลาเรากำหนด จะกำหนดว่ารูปหรือนามจึงถูก เพราะบางอาจารย์บอกว่าต้องกำหนดรูป ว่ารูปเป็นทุกข์ คำตอบ :นามทุกข์ รูปเป็นที่อาศัยให้ทุกข์เกิด แต่นามเป็นตัวรู้ รูปเป็นหลายรูป เป็นรูปที่อาศัยรูปอื่นเกิดใช่ไหม เรียนมาอย่างนี้ มหาภูตรูปเป็นที่อิงอาศัยให้รูปอื่นเกิด รูปคือที่อาศัยให้ทุกข์ต่างๆ เข้ามา แล้วถ้าไม่มีจิตรู้ไม่ได้ ฉะนั้น ความสำคัญอยู่ที่มันคิดว่าเราเจ็บ มันไม่ได้อยู่ที่ต้องเป็นความทุกข์แต่เราเป็นผู้เจ็บ เราไม่พอใจ นามมันรู้ แต่ถ้าไปกำหนดที่ท้อง รูปเจ็บ แต่เราไม่ชอบเลย กิเลสก็ยังอยู่ ใช่ไหม รูปมันเจ็บแต่เราไม่ชอบ กำหนดรูปได้ แต่ “เรา” ยังอยู่

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:18:17 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 1 คำถาม :กำหนดรูปนั่งเกิดถีนะมิทธะก็กำหนดนามง่วง แล้วเปลี่ยนเลยได้หรือไม่ คำตอบ :ได้ เรากำลังเดินจากที่นี่ กำหนดรูปเดินอยู่ คราวนี้รูปเดินเป็นทุกข์ กำหนดนามทุกข์ไปนั่ง พอนั่งปุ๊บ ยังไม่ทันเมื่อย เขาห้ามเปลี่ยน ไม่จำเป็นไม่ต้องเปลี่ยน พอนั่งปุ๊บกลิ่นมูลสุนัขเข้ามากำหนดรูปเหม็น เปลี่ยนได้เลย เพราะทุกข์มันเกิดขึ้นที่รูปก็ได้ ที่นามก็ได้ นามมันทุกข์แล้วต้องไปที่อื่น รูปกับนามมันห่างกันไม่ได้ เมื่อนามมันทุกข์ นามมันก็บังคับบัญชารูปต่อไป โยนิโสให้ถูกเท่านั้นเอง

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:18:46 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 2 คำถาม :ขอเรียนถามว่ากำลังป่วย เศร้าโศก หรือดีใจ จะกำหนดตัวไหนเป็นตัวรู้ และตัวถูกรู้ คำตอบ :ไม่ได้สอนให้ไปกำหนดตัวรู้ และตัวถูกรู้ การกำหนดนั้นกำหนดเพื่อทำลายอภิชฌาและโทมนัส เมื่อกำหนดได้ในปัจจุบัน ตัวถูกรู้จะปรากฏขึ้นเอง ต้องเข้าใจหลักนี้ก่อนนะ กำลังปวดหลัง การปวดหลังมากๆนี่ไม่ใช่เราปวด นามปวด ถ้าจะถามว่านามเป็นผู้รู้อาการปวด แล้วตัวปวดนั้นเป็นตัวถูกรู้อีกทีหนึ่ง ใช่ไหม การป่วยจะกำหนดอย่างไร จึงจะถูกต้อง ก็กำหนดนามทุกข์ ทุกขเวทนาเกิด แล้วทำอย่างไรต่อ ไม่ใช่นอน เช่น มีดบาดปุ๊บรู้ นามเจ็บ จะไปหาตัวถูกรู้ ตอนนี้ไม่ใช่หน้าที่ มีแต่มีสติ เข้าไปรักษาพยาบาล ห้ามเลือดไม่ให้ไหลต่อ ไปหาหมอ เพราะตอนนี้ทุกข์เกิดขึ้นมาแล้ว ต้องแก้ไข ไม่ใช่ไปหาตัวถูกรู้ การหาตัวถูกรู้ไม่ใช่หน้าที่ของรูป หน้าที่ของปัญญา

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:19:04 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 3 ฉะนั้น กำลังป่วย ปวดหัว หรือมีคนมาว่าปุ๊ป มึนหัว “เรา” ปวดหัวจังเลย ถ้าเผื่อมี “เรา” ปวดหลัง “เรา” ก็จะต้องมีความกระตือรือร้นว่าเขาเป็นผู้ทำให้ “เรา” ปวด ก็ยิ่งสร้างอำนาจโทสะขึ้นมา เมื่อปวดหัวปุ๊บ กำหนดนามปวด เพื่อเอา “เรา” ออก เมื่อเอาเราออกแล้วตอนนี้จำเป็นต้องใช้สติในการแก้ไข กินยา กินแก้ทุกข์ไม่ใช่กินแก้อยาก อันนี้เอาสัมมาอาชีวะใส่เลย มีความจำเป็นต้องกิน นอนพักเพราะความทุกข์มากแล้ว ต้องแก้ไข แล้วถ้าเผื่อนอนอยู่ยังไม่หลับก็กำหนดไป รูปนอน ปวดอีกก็กำหนดนามปวด มีหน้าที่ของจิตคือรู้อารมณ์ เรามีหน้าที่ใช้สติดูอารมณ์ อารมณ์นั้นคือรูปและนามเท่านั้น

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:19:23 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 4 คำถาม :การเห็นไม่รู้ว่าเป็นอะไรก็กำหนดนามเห็น ใช่หรือไม่ และถ้ารู้จะกำหนดอย่างไร คำตอบ :ก็กำหนดแบบนั้น ขณะที่เห็นคือนามเห็น พอรู้ว่าเป็นอะไร เราไม่ต้องกำหนดต่อไปว่านามเห็น พอสีปรากฏขึ้น นามมันรู้ ให้เป็นหน้าที่ของนามตลอด เอา “เรา” ออกเสียก่อนด่านแรก รื้อสัญญาออกว่าเป็นเรา คราวนี้เมื่อเกิดความชำนาญ เราไปแล้ว เราจะได้ไม่เป็นผู้มาติดสิน ตอนนี้ปัญญามาตัดสิน นี่นามเป็นผู้เห็น นามเป็นผู้รู้ พอสีมาปุ๊ป นี่มันสัญญา นามอีกตัวหนึ่ง นามมันปรากฏอยู่ตลอดเวลา แล้วนามนี่ มันมาทีละหนึ่งๆๆ คราวนี้เมื่อจิตไวขึ้นมันก็เท่าทัน เห็น รู้ เห็นๆ ดับรู้ เกิดรู้ ดับ เกิดเห็น เกิดดับ มันจะเห็นการเปลี่ยนแปลง ตอนนี้มันเป็นการเปลี่ยนแปลงของความจริง นี่แหละไม่เที่ยง มันปรากฏขึ้นมาด้วยความเข้าใจว่านี่แหละมันผ่านไป เราเห็นผ่านไปเหมือนกับเราเห็นคนยืนกับคนวิ่ง รู้เลยลักษณะของคนเดิน คนวิ่ง ไม่ต้องมาบอกหรอกว่า ลักษณะนี่เขาเรียกว่าวิ่ง มันเป็นอนิจจัง แต่เข้าใจเดี๋ยวนั้นเลย ที่ปรากฏขึ้นมาเข้าใจทันทีว่านี่แหละไม่เที่ยง บรรลุได้ หรือไม่พอนามเห็น-ดับ นามรู้-เกิดชื่นชมอารมณ์ไม่ได้ รู้ทันทีเลย บรรลุได้เพราะทุกขัง หรือไม่พอผ่านมานี่ไม่ใช่คนหรือสัตว์ นามก็ยังบังคับบัญชาไม่ได้ เป็นอนัตตา บรรลุได้ ความเข้าใจในอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่งในลักษณะทั้ง ๓ บรรลุญาณปัญญาได้ จบไหมอย่างนี้ เห็นไม่รู้อะไร อะไรไม่รู้ ใครเห็น นี่แหละ ในการปฏิบัติเป็นลักษณะนี้ แต่อย่าไปท่องอีกล่ะ เดี๋ยวบอกหลวงพ่อสอนวิปัสสนา “เห็นไม่รู้อะไร อะไรไม่รู้ใครเห็น” นักปริยัติเขาแห่กันมาแน่ นี่สอนให้เกิดความเข้าใจเท่านั้น

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:19:45 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 5 คำถาม :การกำหนดนามรูปที่จะไม่แช่อารมณ์จะทำอย่างไร คำตอบ :เราต้องรู้ว่าปัจจุบันธรรมกับปัจจุบันอารมณ์ต่างกันอย่างไร ปัจจุบันธรรมคือธรรมที่มีอยู่ต่อเนื่องกัน โดยไม่ขาดสาย ไม่ว่าจะเป็นอดีต อนาคต อันนี้ก็จะต้องมีอยู่ เช่น การเห็น คลื่นแสงวิ่งมาโดยไม่ขาดสาย ที่เราเห็นกำแพงนี่ การเห็นนี่เป็นปัจจุบันธรรม เพราะอะไร เพราะจิตทำงานโดยไม่ขาดสาย เกิดดับๆ ของจิต เกิดดับๆ ของรูปมากระทบกันโดยไม่ขาดสาย เขาเรียกปัจจุบันธรรม แต่การกำหนด คือนามเห็น เช่น เราเห็นต้นไม้ ต้นไม้เป็นอารมณ์ใช่ไหม อารมณ์คืออะไร อารมณ์คือสิ่งที่จิตรู้ รู้อะไร รู้ว่านี่เป็นต้นไม้ ต้นไม้เป็นอารมณ์ การรู้โดยไม่ขาดสายจึงเห็นว่าต้นไม้มีอยู่แล้ว ต้นไม้เป็นอารมณ์โดยไม่ขาดสาย ทุกอย่างเหตุปัจจัยต้องสอดคล้องกัน แต่การที่เราเห็นต้นไม้นี่และต้นไม้สืบต่อกันไปโดยไม่ขาดสาย วิ่งมาโดยไม่ขาดสาย ไม่เป็นหน้ากระดาน มีแค่ซ้อนกัน ทุกอย่างเป็นภาพซ้อนทั้งสิ้น จิตที่เราเห็นนิ้วเป็นพืดเป็นอันนี่ ที่จริงไม่มี เราจะต้องกระทบจุดนี้ จุดนี้ทีละจุด แต่ความไวของจิตจึงทำให้เห็นว่ามันติดกันมันเห็นทีละจุด เช่นเดียวกับต้นไม้ที่เราเห็นยังเป็นต้นไม้อยู่ สีเขียวใบสด เพราะอะไร อารมณ์นั้นวิ่งต่อเนื่องกับการกระทำของจิตโดยไม่ขาดสาย เหตุปัจจัยวิ่งต่อกัน อันนี้วิ่งออก อันนี้วิ่งเข้า ต่อไปไม่ขาดสาย จิตมันทำงานรับรู้โดยไม่ขาดสาย รูปวิ่งมาโดยไม่ขาดสาย นี่คือปัจจุบันธรรม

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:20:17 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 6 ปัจจุบันอารมณ์หมายถึงอะไร ต้นไม้ที่เราเห็นอยู่นี่บางทีเราไม่เข้าใจ เราก็ฝึก ขณะใดที่เรากำหนดได้นามเห็น ขณะนั้นเราได้อารมณ์ปัจจุบัน และวิธีการไม่แช่อารมณ์จะทำอย่างไร การจะไม่แช่อารมณ์เราจะต้องเป็นผู้รู้จักว่า การตามดู คืออดีต แต่การดูตามคือความจริง ๒ คำนี่แยกให้เป็น ตามดูหมายถึงสิ่งที่ผ่านไปแล้วเราตามไป ทุกอย่างมันผ่านมาแล้วก็ผ่านไป แล้วเราไปรู้ทีหลัง จะยกคำใดดี มีคนบอกว่า “ไปหาหลวงพ่อเสือกัน” เราไม่รู้ก็คิดว่าประโยคเดียวก็รู้เลย แท้ที่จริง ไป-หา-หลวง-พ่อ-เสือ-กัน กำหนดนามได้ยิน เท่ากับเรานี่ สันตติมันขาดด้วย ใช่ไหม ตรงนั้นแหละอารมณ์ปัจจุบัน แต่ไป-หา-หลวง-พ่อ-เสือ-กัน มันเกิดขึ้นสืบต่อกันโดยไม่ขาดสายเป็นปัจจุบันธรรม ตรงที่เรารู้ว่านามได้ยินเป็นอารมณ์ปัจจุบัน แล้วเราอย่าไปจดจ่อว่าทำเพื่ออะไร

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:20:59 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 7 ทางโลกให้พิจารณาอยู่เสมอว่าทำไปเพื่ออะไร แต่ทางธรรมอย่าไปทำเพื่ออะไร ให้ดูเฉยๆ หยุดอยู่กับที่ไม่หนีและไม่สู้ ดูเฉยๆ ด้วยการสงบ รู้เฉยๆ แล้วต้องรู้ว่าอะไรคือความฟุ้งซ่าน ฟุ้งซ่านคือการที่จิตระลึกนึกไปในสิ่งที่ผ่านมาแล้วและยังไม่เกิดขึ้น ไม่ใช่เกิดขึ้นในสมาธิอย่างเดียว เมื่อฟุ้งซ่านเกิดขึ้นขณะปฏิบัติวิปัสสนา เราก็สามารถแก้ความฟุ้งได้ ให้ฟุ้งนั้นหายไปได้ด้วยการกำหนดรู้ว่านามฟุ้ง รู้อย่างหนึ่งอีกอย่างหนึ่งก็ไม่เข้ามา ขณะใดที่เรากำหนดนามฟุ้ง ฟุ้งช่วงนั้นหายไปแล้วแต่เราไม่เข้าใจ เพราะมันยังฟุ้งต่อ มีปัจจุบันธรรม เราไปแก้ไขปัจจุบันธรรมไม่ได้ เช่นเดียวกับเราไม่สามารถทำลายสมมุติสัจจะได้ ไม่ได้สอนให้ใครทำลายสมมุติสัจจะ แต่อย่าไปผูกกับสมมุติสัจจะ อย่าเอาชีวิตไปผูกกับสมมุติสัจจะ สีเขียว สีเหลือง สีแดง สีฟ้า ไม่ได้สอนเลยว่าการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐานต้องไม่มีสีฟ้า นี่คือสัจจะอย่างหนึ่ง สมมุติขึ้นมา เพราะถ้าลูกไปทำลายสีฟ้า คนอื่นเขายังมีอยู่ถ้าไปบอกสีอื่น เขาก็ไม่หยิบให้ เท่ากับเราไม่สามารถแก้ไขอะไรได้ สีฟ้าก็มี

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:21:22 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 8 แต่ตรงไหนล่ะที่ทำให้เรานั้นเกิดอภิชฌาและโทมนัส เพราะเรายึดในสีฟ้า ใช่ไหม เพราะความยึดในสีฟ้า เพราะมีสัญญาสีฟ้า เพียงแต่รู้ว่าเมื่อเรายึดแล้ว เราชอบ ตัวยึดนี้เป็นสิ่งที่ทำให้เรานั้นเกิดอภิชฌาหรือโทมนัส เราไม่มีหน้าที่ไปแก้ไขสีฟ้าให้หายไป เพียงแต่แก้ไขเอาคำว่า “เรา” ออก ทำอย่างไร “เรา” จะออก ก็ “นามเห็น” ใช่ไหม นามมันเห็น ไม่ใช่เราเห็น การเห็นครั้งหนึ่ง ขันธ์ ๕ ทำงาน คือ มีรูปมากระทบ เวทนาเจตสิกเสวย สัญญาเจตสิก สังขาร มีจิตรู้ ฉะนั้น เมื่อเห็นสีฟ้า ก็ยังเป็นสีฟ้าอยู่เขาเรียกว่า แช่อารมณ์ แล้วทำอย่างไร สีฟ้าคืออะไร ต้องรู้จัก สีฟ้าคือสิ่งที่เราจำไว้ในสัญญา เพราะสัญญาเจตสิกเข้ามาจึงมีสีฟ้าก็กำหนด นามฟุ้ง สี่ฟ้าหาย จะไม่เป็นการแช่อารมณ์ แล้วทำงานไปทุกขณะจิตโดยไม่ห่วงว่ามันเป็นเพราะอะไร ไม่ห่วงว่าทำไมมันเป็นอย่างนี้ เดินหน้าเรื่อยไป “เดินหน้า ไม่ว่าของเก่า ไม่เล่าอดีต” เราจะไม่แช่อารมณ์ หกล้มแล้วไม่ต้องหันไปดูว่ามันสะดุดอะไร เพียงแต่ลุกขึ้นรีบเดินใหม่ ของเก่าจะไม่ยุ่งเอง เพราะการแช่คือเรื่องเของเก่าทั้งสิ้น (โปรดติดตามตอนต่อไปค่ะ)

โดย สุกัญญา นำมาฝากค่ะ [22 พ.ค. 2547 , 21:21:47 น.] ( IP = 203.209.110.239 : : )

สลักธรรม 9 ขอบคุณมากค่ะ แล้วจะติดตามอ่านต่อไปค่ะ

โดย เซิ่น [23 พ.ค. 2547 , 20:14:59 น.] ( IP = 203.156.27.176 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด