บาลี

---

ทราบได้อย่างไรว่า บาลีที่เรียนเป็นภาษาที่สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าใช้จริง โดยไม่มีการผิดเพี้ยนไปจากเดิม

โดย พระใหม่ - [23 มิ.ย. 2547 , 03:24:41 น.] ( IP = 203.113.86.116 : : 203.113.41.41 )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 ภาษาบาลี (Pali Language) เป็นภาษาที่พระพุทธเจ้าทรงใช้เป็นสื่อในการประกาศพระศาสนาของพระองค์ และเป็นภาษาที่ใช้บันทึกคำสอนในทางพระพุทธศาสนาเถรเวทหรือหีนยาน เปรียบเหมือนศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชน เพราะเป็นภาษาที่จารึกคำสอนไว้มากมาย เช่น พุทธปรัชญา ภาษาศาสตร์ จริยศาสตร์ เป็นต้น ภาษาบาลีนั้น จัดเป็น ตันติภาษา ภาษามีระเบียบแบบแผนคือประกอบด้วยหลักไวยากรณ์เป็นต้น ฉะนั้น ผู้เล่าเรียนบาลีจำต้องศึกษาไวยากรณ์บาลีให้เข้าใจถ่องแท้ จึงจะเข้าใจพระพุทธวจนะได้อย่างถูกต้อง พระพุทธวจนะนั้น แบ่งได้ ๓ ปิฎก เรียกว่าพระไตรปิฎก คือพระวินัยปิฎก ประมวลพระพุทธวจนะส่วนวินัย พระสุตตันตปิฎก ประมวลพระพุทธวจนะส่วนพระสูตร และพระอภิธรรมปิฎก ประมวลพระพุทธวจนะส่วนพระปรมัตถ์ ทั้ง ๓ ปิฎกนี้ ถือว่าเป็นคัมภีร์ที่เป็นหลักฐานสำคัญชั้นที่หนึ่ง นอกจากนี้แล้ว ก็ยังมีคัมภีร์สำคัญชั้นรองลงมาซึ่งถูกรจนาขึ้นเพื่ออธิบายความในพระไตรปิฎกอีก เช่น อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา เป็นต้น การที่จะศึกษาคัมภีร์เหล่านี้ให้เข้าใจได้ดีนั้น จำต้องศึกษาคัมภีร์สัททาวิเสส เป็นเบื้องต้น

โดย เทพธรรม [23 มิ.ย. 2547 , 07:21:19 น.] ( IP = 169.210.5.209 : : )

สลักธรรม 2 คัมภีร์สัททาวิเสส นั้น จัดเป็นคัมภีร์พื้นฐานพระไตรปิฎก และเป็นกุญแจดอกสำคัญที่จะไขความไปสู่คัมภีร์ภาษาบาลีทั้งหลาย เป็นคัมภีร์เกี่ยวกับภาษาศาสตร์ มีชื่อเรียกหลายอย่าง เช่น คัมภีร์สัตถศาสตร์ ลัททลักษณะ นิรุตติศาสตร์ เป็นต้น จำแนกเป็น ๔ คัมภีร์ด้วยกันคือ ๑. สัททสัตถะ หรือ ศัพทศาสตร์ เป็นคัมภีร์ที่แสดงหลักไวยากรณ์บาลี มีมากมายหลายร้อยคัมภีร์ แต่เมื่อกล่าวให้รวบรัดลง ก็มีอยู่ ๓ สายหรือ ๓ คัมภีร์หลัก คือคัมภีร์กัจจายนะ เป็นคัมภีร์ไวยากรณ์ที่เก่าแก่ที่สุด คัมภีร์โมคคัลลานะ และคัมภีร์สัททนีติ การศึกษาคัมภีร์สัททาวิเสสประเภทไวยากรณ์นี้ จะต้องใช้เวลาและความเพียรเป็นอย่างมากจึงจะสำเร็จได้ ต้องท่องสูตรไวยากรณ์ให้ได้คล่องปาก ขึ้นใจ แต่เมื่อศึกษาสำเร็จแล้ว จะเป็นผู้มีความรู้แตกฉานในหลักภาษาบาลีเป็นเลิศ สิ้นความเคลือบเคลืองสงสัย สามารถวิเคราะห์วินิจฉัยศัพท์ต่างๆได้อย่างมีหลักมีเกณฑ์ เช่น มนุสฺส, ติรจฺฉาน, สามีจิ, สกฺกจฺจํ, ปริยตฺติ, โลก, สุริย, ปิสาจ, วิปลฺลาส เป็นต้น ถ้าไม่ได้ศึกษามาก็จะเกิดความอึดอัดติดขัดไปหมด ไม่รู้ว่าสำเร็จมาจากธาตุ ปัจจัยอะไร มีวิธีทำตัวอย่างไร อาจโมเมเหมาเอาว่าเป็นศัพท์นิยมบ้าง ศัพท์เฉพาะบ้าง อันการเรียนเพียงเพื่อให้รู้ว่าศัพท์นั้นๆเป็นนามประเภทนั้น แปลว่าอย่างนั้น นับว่ายังไม่เพียงพอและได้ประโยชน์น้อย แต่การสามารถวิเคราะห์ศัพท์ แยกธาตุ ปัจจัยเป็นต้น ที่ประกอบเป็นคำได้ จัดเป็นภูมิชั้นสูงของภาษาทีเดียว ...

โดย เทพธรรม [23 มิ.ย. 2547 , 07:22:22 น.] ( IP = 169.210.5.209 : : )

สลักธรรม 3 ฉะนั้น คัมภีร์สัททาวิเสสประเภทไวยากรณ์จึงนับว่ามีประโยชน์มากมายมหาศาลต่อนักศึกษาภาษาบาลี ท่านกล่าวถึงผู้ที่ไม่ศึกษาคัมภีร์ไวยากรณ์ให้แตกฉานไว้เตือนใจว่า โย นิรุตฺตึ น สิกฺเขยฺย สิกฺขนฺโต ปิฏกตฺตยํ ปเท ปเท วิกงฺเขยฺย วเน อนฺธคโช ยถา. ผู้ใดไม่ศึกษาคัมภีร์ไวยากรณ์แตกฉาน ผู้นั้น เมื่อศึกษาพระไตรปิฎกพึงสงสัยไปเสียทุกบท ดุจคชสารจักษุบอดเที่ยวสะเปะสะปะไปในป่า ฉะนั้น ๒. อภิธานสัตถะ หรือ นิฆัณฑุศาสตร์ เป็นคัมภีร์พจนานุกรมภาษาบาลี เป็นคลังศัพท์ภาษาบาลี มีคัมภีร์หลักคือคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา แต่งเป็นคาถาประมวลคำศัพท์ต่างๆเกี่ยวกับคน สัตว์ สิ่งของ สถานที่ ธรรมชาติ ยกตัวอย่าง เช่น ในคาถาที่ ๖๕๓ - ๖๕๔ ท่านแสดงศัพท์ที่หมายถึง งู ไว้ถึง ๑๘ ศัพท์ คือ อาสีวิส, ภุชงฺค, อหิ, ภุชค, ภุชงฺคม, สิรึสป, ผณี, สปฺป, อลคทฺท, โภคี, ปนฺนค, ทฺวิชิวฺห, อุรค, วาฬ, ทีฆ, ทีฆปิฏ???ก, ปาทูทร, และ วิสธร ต่อมา ก็มีคัมภีร์ที่แต่งขึ้นเพื่ออธิบาย หรือแสดงวิเคราะห์ศัพท์ต่างๆ ในคัมภีร์อภิธานัป-ปทีปิกาอีก หลายเล่ม เช่น คัมภีร์อภิธานัปปทีปิกาฎีกา, คัมภีร์อภิธานัปปทีปิกาสูจิ เช่นจากศัพท์ข้างต้นนั้น อหิ ท่านแสดงวิเคราะห์ไว้ว่า นิปฺปาโทปิ สมาโน อํหติ คจฺฉติ คนฺตุ? สกฺโกตีติ อหิ (สูจิ.หน้า ๒๕๔) (สัตว์ที่แม้ไม่มีเท้าก็ไปได้) (อํหฺ ธาตุ ในความไป, อิ ปัจจัย (นามกิตก์), ลบนิคคหิต) เป็นต้น ๓. ฉันทสัตถะ หรือ ฉันทศาสตร์ เป็นคัมภีร์ที่แสดงหลักการแต่งฉันท์(ร้อยกรอง)ภาษาบาลี มีคัมภีร์หลักคือคัมภีร์วุตโตทัย และมีคัมภีร์อื่นๆ อีก ซึ่งจะช่วยให้ผู้ศึกษาเข้าใจหลักการ และสามารถแต่งฉันท์ภาษาบาลีได้ ทั้งช่วยให้สามารถคัดลอกคาถาในพระไตรปิฎกเป็นต้นได้ถูกต้อง ไม่สับสนในเรื่องครุลหุ และไม่หลงเขียนร้อยกรองเป็นร้อยแก้ว วินิจฉัยถูกผิดเกี่ยวกับฉันท์ได้

โดย เทพธรรม [23 มิ.ย. 2547 , 07:23:37 น.] ( IP = 169.210.5.209 : : )

สลักธรรม 4 ๔. อลังการสัตถะ หรือ เกฏุภะ เป็นคัมภีร์ที่แสดงถึงการแต่งหนังสือทั้งร้อยแก้ว(คัชชะ) และร้อยกรอง(ปัชชะ) มีคัมภีร์หลักคือ สุโพธาลังการ หรือเรียกสั้นๆ ว่าอลังการ ถือว่าเป็นยอดแห่งการศึกษาคัมภีร์สัททาวิเสสทั้งหมดเพราะเป็นคัมภีร์ที่อธิบายถึงหลักการแต่งภาษาบาลี เช่นแสดงโทษแห่งการแต่ง การแต่งที่ปราศจากโทษ เล่นศัพท์ เล่นคำ และก่อให้เกิดความไพเราะสละสลวย ให้ผู้อ่านและผู้ฟังเกิดความซาบซึ้งในภาษา เกิดภาพพจน์ และจินตนาการไปตามเหตุการณ์ หรือเรื่องราวที่แต่งถึงนั้น ผู้ที่ศึกษาคัมภีร์สัททาวิเสสทั้ง ๔ ประเภทจบแล้ว จะเป็นผู้เชี่ยวชาญในหลักภาษาบาลี และมีความเข้าใจในพระพุทธวจน์ได้อย่างถูกต้อง ไม่เคลือบแคลงสงสัย จะเห็นว่าพระเถระในยุคก่อนๆที่ท่านสามารถแต่งหนังสือเป็นภาษาบาลีให้เราได้ศึกษากันนั้น ก็เพราะท่านมีความรู้ในคัมภีร์เหล่านี้เป็นอย่างดี เช่น พระพุทธโฆสาจารย์ พระอรรถกถาจารย์ที่มีชื่อเสียงและมีผลงานมากที่สุด ท่านได้ทำงานแปลอรรถกถาสิงหลเป็นภาษาบาลีไว้เป็นจำนวนมาก เช่น คัมภีร์ธัมมปทัฏฐกถาทั้ง ๘ ภาค, คัมภีร์สมันตปาสาทิกา อรรถกถาพระวินัยเป็นต้น ที่เราได้ใช้ศึกษากันในปัจจุบันนี้ ล้วนแต่เป็นผลงานของท่านทั้งสิ้น นอกจากนั้น ก็มีพระพุทธทัตตะ พระธรรมปาละ พระอุปเสนะ พระมหานามะ เป็นต้น ล้วนแล้วแต่เป็นพระอรรถกถาจารย์ที่มีชื่อเสียง และมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ ส่วนนักปราชญ์ชาวไทย เช่นพระสิริมังคลาจารย์ พระเถระชาวเชียงใหม่ ได้รจนาคัมภีร์ภาษาบาลีหลายเล่ม เช่น คัมภีร์มังคลัตถทีปนี ซึ่งคณะสงฆ์ไทยใช้เป็นหลักสูตรบาลีประโยค ป.ธ. ๔ และ ๕, พระญาณกิตติได้รจนาคัมภีร์อัตถโยชนาหลายเล่ม เช่น คัมภีร์อัตถโยชนาแห่งคัมภีร์ อภิธัมมัตถวิภาวินี ฎีกาแห่งอภิธัมมัตถสังคหะ ซึ่งคณะสงฆ์ไทยลุ่มน้ำเจ้าพระยาใช้เป็นหลักสูตรบาลีประโยค ป.ธ.๙, พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งได้รจนาแบบเรียนบาลีไวยากรณ์ให้เราได้ศึกษากัน ท่านเหล่านี้ล้วนมีความเชี่ยวชาญในภาษาบาลีเป็นอย่างดี ซึ่งความรู้ของท่านไม่อาจกำหนดเป็นประโยคได้

โดย เทพธรรม [23 มิ.ย. 2547 , 07:24:27 น.] ( IP = 169.210.5.209 : : )

สลักธรรม 5 ในสมัยก่อน คณะสงฆ์ไทยนิยมเรียนคัมภีร์กัจจายนมูล โดยนำเอาคัมภีร์กัจจายนะเดิมมาปรับเปลี่ยนโครงสร้างลำดับเนื้อหาใหม่ แต่เป็นที่น่าเสียดายว่าคัมภีร์กัจจายนมูลได้อันตรธานไปจากการศึกษาของคณะสงฆ์ไทยเป็นเวลานานแล้ว เนื่องจากมีเนื้อหาที่พิศดารกว้างขวาง ยากแก่การกำหนดจดจำ ทั้งเนิ่นช้า กว่าจะเรียนจบก็ต้องใช้เวลาหลายปี ทำให้นักศึกษาเกิดความท้อแท้ เบื่อหน่ายและละทิ้งไปเสียกลางคันในที่สุด แต่ถ้าศึกษาจบแล้วจะมีความรู้ในหลักภาษาบาลีเป็นอย่างดี สามารถสอบคราวเดียวได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค อย่างเช่น สมเด็จพระสังฆราช (สา ปุสฺสเทโว) องค์ที่ ๙ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตามประวัติว่าท่านสอบเปรียบธรรม ๙ ประโยคได้ถึง ๒ ครั้ง จึงเรียกกันว่า พระมหาสา ปุสฺสเทโว เปรียญธรรม ๑๘ ประโยค มาในยุคปัจจุบัน นักศึกษาภาษาบาลีได้ใช้หนังสือไวยากรณ์บาลีของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ซึ่งพระองค์ได้เรียบเรียงขึ้นเป็นภาษาไทยแบบกระทัดรัด เรียนเร็ว มีเนื้อหาง่าย จึงทำให้นักศึกษามีความรู้คับแคบ ไม่กว้างขวาง เรียนพอเป็นพื้นฐานหรือเพื่อสอบให้ได้เท่านั้น ไวยากรณ์ที่สำคัญๆเช่นกัจจายนะ โมคคัลลานะ สัททนีติ ปทรูปสิทธิ เป็นต้น แม้แต่หน้าตาก็ไม่เคยเห็น เคยแต่ได้เพียงชื่อเท่านั้น (บางท่านไม่เคยได้ยินชื่อด้วยซ้ำไป) จึงนับว่าน่าเสียดายของเก่าอยู่ คงมีเพียงไม่กี่สำนักที่ยังเปิดสอนแบบตันติโบราณอยู่ เช่น วัดท่ามะโอ จ.ลำปาง, สถาบันบาฬีศึกษาพุทธโฆส (ม.มจร.วิทยาเขตบาฬีศึกษาพุทธโมส) จ.นครปฐม, ชมรมนิรุตติศึกษา คณะ ๒๕ วัดมหาธาตุฯ กรุงเทพมหานคร เป็นต้น เมื่อบวชแล้วต้องค้นคว้าครับผม ไม่ใช่ไม่เชื่อเสียก่อนได้พิสูจน์ครับผม

โดย เทพธรรม [23 มิ.ย. 2547 , 07:27:03 น.] ( IP = 169.210.5.209 : : )

สลักธรรม 6 กระจ่างแจ่มแจ้งดีครับ สำหรับคัมภีร์มูลกัจจายนะผมเคยเห็นแต่ฉบับที่จารเป็นตัวอักษรธรรมอิสานในใบลานอ่านแล้วเข้าใจบ้างไม่เข้าใจบ้างก็เลยเลิก ตอนนี้ไม่ทราบว่าขณะนี้ตกไปอยู่กับใครแล้วน่าเสียดายจริงๆ

โดย หนอนหนังสือ [23 มิ.ย. 2547 , 08:49:11 น.] ( IP = 203.113.86.116 : : 203.113.61.132 )

สลักธรรม 7 สวัสดีค่ะคุณหนอนหนังสือ เรื่องพระบาลีนั้นยากมากๆนะคะ พี่ดอกแก้วเคยเรียนกับหลวงพ่อ อจ.พระมหาแสวง โชติปาโล ( พระครูศรีโขติญาณ ) ค่ะ โดยเฉพาะคัมภีร์มูลกัจจายนะ หลวงพ่อท่านเก่งมากๆเลยค่ะ หนังสือคงยังอยู่ที่กุฏิท่านละคะ เพราะเป็นเวลา 3 ปีเศษแล้วที่หลวงพ่อท่านมรณะภาพไป เชิญคุณหนอนหนังสือมาชม อ่าน เรื่องราวชีวิตของท่านที่นี้นะคะ http://www.abhidhamonline.org/sw.htm

โดย พี่ดอกแก้ว [23 มิ.ย. 2547 , 10:27:21 น.] ( IP = 210.86.188.3 : : )

สลักธรรม 8 ชีวิตและผลงานของหลวงพ่อท่านเป็นที่เคารพทั่วหน้าเลยคะ ตามดอกแก้วมาดูสิคะว่า ทั้งพระผู้ใหญ่มากมาย อีกลูกศิษย์ท่านนั้นเนืองแน่นไปหมดในงานพระราชทานเพลิงศพของหลวงพ่อท่านค่ะ http://abhidhamonline.org/swang1.htm

โดย พี่ดอกแก้ว [23 มิ.ย. 2547 , 10:31:22 น.] ( IP = 210.86.188.3 : : )

สลักธรรม 9 ได้ทราบความสำคัญและความเป็นมาอย่างชัดๆก็คราวนี้ โดยส่วนตัวแล้วชอบเรื่องภาษาศาสตร์ และก็เห็นว่าภาษาบาลีนี้น่าศึกษามาก แต่ก็ยากเกินกว่าจะศึกษาเองให้แตกฉาน ขอบพระคุณในคำตอบของท่านเทพธรรมมากค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [23 มิ.ย. 2547 , 14:13:04 น.] ( IP = 203.146.170.78 : : )

สลักธรรม 10 พระบาลีเป็นศาสตร์ทางภาษาที่น่าศึกษามาก ผู้ที่แตกฉานในพระบาลี เรียกว่าไม่ธรรมดาเลย ขอโอกาสว่าจะได้เรียนอย่างจริงจังสักครั้งหนึ่ง

โดย srman [24 มิ.ย. 2547 , 00:27:28 น.] ( IP = 203.149.37.220 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด