"นิพพาน" และ "พระอรหันต์"สัมพันธ์กันอย่างไร

---

"นิพพาน" และ "พระอรหันต์" ในพรหมนิมันตนิกสูตร (ในลำดับที่ ๔๙ ของมัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์) มีข้อความว่าด้วย พระนิพพาน แต่ใช้ศัพท์แปลก ๆ คือ ไม่ใช้คำว่า "นิพฺพานํ" แต่ใช้คำว่า "วิญญาณํ" ดังนี้ :- "วิญฺญาณํ อนิทสฺสนํ อนนฺตํ สพฺพโต ปภํ" แปลว่า "นิพพาน ที่จะพึงรู้แจ้ง เป็นอนิทัสสนะ เป็นอนันตะ มีรัศมีกว่าสรรพสิ่ง" (ม.มู. ๑๒/๕๐๔/๔๔๖) ในพระสูตรของมัชฌิมนิกาย เล่มกลาง ได้กล่าวยืนยันว่า "พระนิพพานเป็นบรมสุข" (นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ, ม.ม. ๑๓/๒๑๕/๑๙๐) เป็นการแสดงถึงสภาวะ หรือ ธรรมชาติที่แท้จริงของพระนิพพานว่า แม้จะไม่เกี่ยวข้องด้วยเหยื่อ (กาม) ไม่มีเงื่อนไข ปัจจัยปรุงแต่งใด ๆ ก็มีความสุขอย่างสงบประณีต สุขเหนือสุขอื่นใดทั้งหมด จนถึงขนาดว่า "ปรมํ สุขํ" บรมสุข สุขอย่างยวดยิ่ง. เรื่องพระนิพพานยังไม่สิ้นสุดเพียงนี้ เมื่อท่านวัจฉโคตต์ ได้ทูลถามถึงชะตากรรมของ พระอรหันต์ หลังจากดับทั้งกิเลสขันธ์และสังขารขันธ์แล้วว่า เป็นอย่างไร ไปไหน อยู่แห่งใดกัน ตรงนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตอบเชิงอุปมาอุปไมยว่า "สเจ ปน ตํ วจฺฉ เอวํ ปุจฺเฉยฺย. โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโต โส อคฺคิ อิโต กตมํ ทิสํ คโต ปุรตฺถิมํ วา ปจฺฉิมํ วา ทกฺขิณํ วา อุตฺตรํ วาติ ..........น อุเปติ โภ โคตม...." แปลว่า "วัจฉะ ก็ถ้าว่า มีผู้ถามท่านว่า ไฟที่ดับลงตรงหน้าท่านไปสู่ทิศทางใด ทิศตะวันออก, ทิศตะวันตก, ทิศใต้, หรือทิศเหนือ วัจฉะ เมื่อท่านถูกถามดังนี้จะตอบอย่างไร ?" "พระโคดมผู้เจริญ ไม่ควรกล่าวดังนั้น ไฟอาศัยเชื้อเพลิง คือ หญ้าและฟืนลุกโพลงอยู่ เพราะเมื่อเชื้อไฟนั้นหมด เชื้อเป็นอาหารอื่นมาแทนที่ก็ไม่มีแล้ว ก็ต้องพูดว่า "ไฟดับแล้ว" "วัจฉะ ก็เหมือนกันฉันนั้น เขาสมมติบัญญัติว่า ' ตถาคต ' ด้วยรูปใด รูปนั้นเราตถาคตละแล้ว ตัดรากเหง้าแล้ว ทำให้เป็นเหมือนต้นตาลไร้ราก ทำให้ไม่มี เป็นการไม่เกิดขึ้นเป็นธรรมดา ตถาคตพ้นแล้วจากการปรุงแต่งคือรูป มีสภาวะลึกซึ้งประมาณมิได้ หยั่งรู้ชัดได้ยาก เหมือนมหาสมุทร ไม่ควรกล่าวว่า ' เกิดขึ้น ' ไม่เกิดขึ้น ฯ"

โดย ทรงธรรม [24 มิ.ย. 2547 , 13:05:50 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

สลักธรรม 1 สรุปได้ว่าข้อนี้แสดงว่า สภาวะนิพพานของเถรวาทนั้น คือสภาวะสงบเย็น เป็นสุขเพราะหลุดพ้นจากราคะ โทสะ โมหะ (ราคกฺขโย, โทสกฺขโย, โมหกฺขโย) แม้จะแบ่งนิพพานออกเป็น ๒ ประเภท คือ (๑) ดับกิเลสสังขารยังอยู่ (สอุปาทิเสส) (๒) ดับกิเลสพร้อมกับดับสังขาร (อนุปาทิเสส) ก็ตาม แต่ก็ไม่มีการอธิบายต่อไปว่า ไฟดับแล้วมีอยู่ ? อยู่ที่ไหน ? ด้วยเหตุนี้มีอาจารย์บางสำนัก บางวัด พยายามแสดงความมีอยู่อย่างเป็นรูปธรรม มีสถานที่อยู่ เรียกชื่อต่าง ๆ ว่า "แดนสุขาวดี" บ้าง เรียกว่า "อายตนนิพพาน" บ้าง นั่นเป็นความเห็นส่วนตัวของเจ้าสำนัก หรือของปัจเจกบุคคล เป็นการแสดงคำสอนนอกพระธรรมวินัย นอกพระไตรปิฎก มิใช่คำสอนแบบเถรวาทอย่างแน่นอน บทว่าด้วยนิพพาน

โดย ทรงธรรม [24 มิ.ย. 2547 , 13:35:20 น.] ( IP = 203.144.228.200 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด