เรียนถามอาจารย์พี่ดอกแก้ว และ ศิษย์รุ่นพี่ทุกท่านครับ

---

/ “ ปภสฺสรมิทํ ภิกฺขเว จิตฺตํ , ตญฺจ โข อาคนฺตุเกหิ อุปกฺกิเลเสหิ วิปฺปมุตฺติ “ ความว่า “ ภิกษุทั้งหลาย จิตนี้ ประภัสสร ก็จิตนั้นแล หลุดพ้นแล้วจากอุปกิเลสทั้งหลายที่จรมา “ ในเอกนิบาตอังคุตตรนิกาย อรรถกถา ภาค ๑ หน้า ๔๕ ข้อ ๕๐ ท่านแก้ว่า จิตก็คือ ภวังคจิตนั่นเอง พระดำรัสที่ว่า “หลุดพ้นแล้ว” หมายถึง เป็นจิตที่หลุดพ้นจากอุปกิเลสทั้งหลายที่จรมา ซึ่งเกิดขึ้นด้วยอำนาจของกุศลที่สัมปยุตด้วยญาณมีเหตุ ๓ เป็นต้น(กุศลเหตุ ๓ ได้แก่ อโลภเหตุ, อโทสเหตุ, อโมหเหตุ) ได้รับการสรรเสริญ มีชื่อเสียง สืบเนื่องมาจากบุตรเป็นต้น ซึ่งเป็นผู้มีศีลสมบูรณ์ด้วยอาจาระ ก็เพราะเหตุที่บุตรเป็นต้นของจนเหล่านั้นนั่นแหละ เป็นคนดีงาม ด้วยเหตุที่ได้รับการศึกษาได้รับโอวาทและคำพร่ำสอน ฉันใด ภวังคจิตดวงนี้ที่พระมหามุณีตรัสว่า “ หลุดพ้นแล้วจากอุปกิเลสที่จรมา “ ก็ด้วยอำนาจแห่งกุศลจิต ซึ่งเกิดขึ้นในขณะของชวนะฉันนั้น ฯ

โดย JaY [30 มิ.ย. 2547 , 00:08:10 น.] ( IP = 202.44.8.98 : : 10.21.2.85 )

สลักธรรม 1 คำถามของผมมีดังนี้ครับ ข้อ๑ แสดงว่าจิตเดิมประภัสสรนี่ ต้องเป็นเฉพาะแค่นี้ใช่มั๊ยครับ คือ -มหาวิปากจิตญาณสัมปยุตจิต๔ (เพราะกอรปด้วย อโล อโท อโม) -รูปวจารวิปากจิต๕ -อรูปวจรวิปากจิต๔ เพราะจิตทั้ง๑๓ดวงนี้ทำหน้าที่ ภวังค์จิต ใช่หรือไม่ อย่างไรครับ? ========= ข้อ๒ อันที่จริงแล้ววีถีแรกนับจริงๆก็คือ ภวังค์ อดีตภวังค์ ภวังคจนะ ภวังคุปัจเฉททะ แม้ในรูปที่ผมโพสส์ด้านบนจะเริ่มต้นที่ "อดีตภวังค์"เลย แต่ที่จริงแล้วต้องมี "ภวังค์" อยู่ตอนต้นสุด อันที่จริงแล้วไม่ว่า ภวังค์ อดีตภวังค์ ภวังคจนะ ภวังคุปัจเฉททะ ก็เป็นจิตดวงเดียวกัน แต่เพียงมีอาการต่างกัน อยากทราบว่า จิตเดิมประภัสสรนี่ หมายเอาอันไหนหรอครับ เอาวิปากจิตที่ทำหน้าที่ภวังค์ เท่านั้น หรือเอา เอาวิปากจิตที่ทำหน้าที่อดีตภวังค์ เท่านั้น หรือเอา เอาวิปากจิตที่ทำหน้าที่ภวังคจนะ เท่านั้น หรือเอา เอาวิปากจิตที่ทำหน้าที่ ภวังคุปัจเฉททะ หรือว่า รวมนับเอาด้วยทั้งหมดเลยทั้ง ภวังค์ อดีตภวังค์ ภวังคจนะ ภวังคุปัจเฉททะ เป็นจิตประภัสสรทั้งหมด

โดย JaY [30 มิ.ย. 2547 , 00:11:19 น.] ( IP = 202.44.8.98 : : 10.21.2.85 )

สลักธรรม 2 ข้อ๓ ในกามวิถีจิตนั้น แล้วใน ภวังค์หลัง ที่เกิดขึ้นต่อจาก ตทารัมมณะจบแล้วนั้นเป็นจัดอยู่เป็นจิตประภัสสรหรือไม่ อย่างไรบ้างครับ ขอขอบคุณล่วงหน้าสำหรับทั้ง๓ คำตอบเลยครับ ^_^

โดย JaY [30 มิ.ย. 2547 , 00:12:25 น.] ( IP = 202.44.8.98 : : 10.21.2.85 )

สลักธรรม 3 อนุโมทนาในความเพียรและกุศลเจตนาที่คุณ Jay ได้เพียรพยามศึกษาเล่าเรียนค่ะ ก่อนอื่นขอทำความเข้าใจคำว่า ปภสฺสรํ ก่อนนะคะ ปภสฺสรํ แปลว่าผ่องใส พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงเทศนาคำนี้ ใช้โวหารไปในทางพระสูตร หมายความว่า เมื่อกิเลสในส่วนหยาบเช่น ความโลภ ความโกรธ ยังมิได้เกิดขึ้น จิตก็ย่อมผ่องใส ถ้าความโลภ ความโกรธเกิดขึ้นเมื่อใด จิตก็ขุ่นมัวเศร้าหมอง คำว่า ผ่องใส ในที่นี้มิได้หมายความว่าจิตบริสุทธิ์จริง ๆ เพียงแต่ไม่มีกิเลสหยาบเข้ามาเท่านั้น แต่อนุสัยกิเลส คือ กิเลสขั้นละเอียดยังคงสิงประจำอยู่เสมอ นอกจากจะเป็นพระอรหันต์เท่านั้น และถ้าถือว่าจิตผ่องใสไม่มีกิเลสเลยแล้ว เราจะเกิดขึ้นมาได้อย่างไร เรื่องนี้ถ้าจะเปรียบกับน้ำ ก็เหมือนที่แกว่งสารส้มเอาไว้ แล้วยังมิได้มีใครไปกวนเข้า เราก็เห็นใสอยู่

โดย น้องฟู [30 มิ.ย. 2547 , 11:03:59 น.] ( IP = 202.47.247.146 : : 202.6.107.20 )

สลักธรรม 4 ๑. จิตประภัสสร ประกอบด้วยภวังคจิตทั้ง ๑๙ ดวง คือ อุเบกขาอกุศลวิปากจิต ๑ อุเบกขอเหตุกุสลวิปากจิต ๑ มหาวิปากจิต ๘ รูปาวจรวิบากจิต ๕ อรูปาวจรวิบากจิต ๔ ๒. ภวังค์ อดีตภวังค์ ภวังคจลนะ ภวังคุปัจเฉททะ นั้นมิใช่จิตดวงเดียวกันค่ะ ถ้าเป็นจิตดวงเดียวก็เป็นสัตตทิฏฐิ (จิตเที่ยง) ภวังคจิต คือการรักษาองค์แห่งภพ เป็นชื่อเดียวกัน แต่เป็นจิตคนละดวงกันค่ะ เมื่ออดีตภวังค์ดับแล้ว จึงเกิดภวังคจลนะ และเมื่อภวังคจลนะดับแล้ว ภวังคุปัจเฉทะจึงเกิดขึ้นต่อค่ะ จิตเดิมประภัสสร หมายเอา ภวังคจิตทั้ง ๑๙ ดวง เพราะเป็นจิตที่รับอดีตอารมณ์ ๓ อย่าง คือ คตินิมิต กรรมนิมิต กรรมอารมณ์ค่ะ ซึ่งยังไม่ได้รับอารมณ์ใหม่จากทวารทั้ง ๖ นะคะ ๓. ประภัสสร ในกามวิถีจิตนั้น ภวังค์หลังที่เกิดขึ้นต่อจาก ตทารัมมณะจบแล้วนั้น จัดเป็นจิตประภัสสรค่ะ เพราะเมื่อจิตหมดวิถีแล้วก็เป็นภวังค์ค่ะ ภวังคจิตของปุถุชน ผ่องใสโดยไม่มีกิเลสอย่างหยาบ ส่วนภวังคจิตของพระอรหันต์ ผ่องใสโดยปราศจากกิเลสค่ะ

โดย น้องฟู [30 มิ.ย. 2547 , 11:13:30 น.] ( IP = 202.47.247.146 : : 202.6.107.20 )

สลักธรรม 5 ขอบคุณครับ พี่น้องฟู กล่าวว่า ๒. ภวังค์ อดีตภวังค์ ภวังคจลนะ ภวังคุปัจเฉททะ นั้นมิใช่จิตดวงเดียวกันค่ะ คือผมใช้คำผิดอ่ะครับ ต้องเป็น ภวังค์ อดีตภวังค์ ภวังคจลนะ ภวังคุปัจเฉททะ เป็นจิตชนิดเดียวกันตามปฎิสนธิจิต ผมเข้าใจถูกหรือผิดครับ? สววัสดีครับ

โดย JaY [30 มิ.ย. 2547 , 13:48:43 น.] ( IP = 202.44.8.98 : : 10.21.2.68 )

สลักธรรม 6 คาดว่าพี่น้องฟูคงกำลังใกล้จะมาตอบแล้ว แต่เพื่อร่วมนำแง่มุมและคำวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องจิตประภัสสรมาขยายความเข้าใจไว้ ณ ที่นี้ด้วย ขอเชิญคุณ JaY ติดตามอ่านที่ลิ้งค์ด้านล่างนะคะ http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=3632

โดย น้องกิ๊ฟ [30 มิ.ย. 2547 , 21:27:28 น.] ( IP = 203.172.117.63 : : )

สลักธรรม 7 สวัสดีอีกครั้งค่ะคุณ Jay ขออภัยนะคะที่มาตอบช้า ขอขยายความเพิ่มเติมนะคะว่า อุเบกขาอกุศลวิปากจิต ๑ อุเบกขอเหตุกุสลวิปากจิต ๑ มหาวิปากจิต ๘ รูปาวจรวิบากจิต ๕ อรูปาวจรวิบากจิต ๔ (จิตทั้ง ๑๙ ดวงนี้เมื่อทำหน้าที่ปฏิสนธิ ภวังค์ จุติ ก็เป็นวิถีมุตตจิต เมื่อทำหน้าที่อื่น ๆ ก็เป็นวิถีจิต ) เมื่อปฏิสนธิจิตเกิดขึ้นเป็นครั้งแรก ตั้งต้นชีวิตแก่สัตว์ใดแล้วปฏิสนธิจิตนั้นก็ดับลงตามสภาวะ ภวังคจิตก็เกิดขึ้นในทันใดรับช่วงต่อการปฏิสนธิจิต รักษาภพชาติที่เกิดขึ้นนั้นไว้สืบต่อไปตลอดชาติหนี่ง จนกว่าสัตว์นั้นถึงแก่ความตายคือจุติ

โดย น้องฟู [1 ก.ค. 2547 , 07:19:40 น.] ( IP = 202.47.247.146 : : 202.6.107.15 )

สลักธรรม 8 ขอบคุณพี่น้องฟูทั้ง๒รอบ ครับ ขอบคุณพี่กิ๊ฟที่สนับสนุนครับ ครับผมศึกษาชั้นมัช-ตรี เรือ่งวิถีจิตอยู่พอดี พอดีเจอเรื่อง จิตประภัสสร ก็เลยเขียนมาเพื่อศึกษาเรียนรู้เพิ่มพูนปัญญาครับ ขอบคุณครับ

โดย JaY [1 ก.ค. 2547 , 15:07:39 น.] ( IP = 203.146.251.150 : : )

สลักธรรม 9 เข้ามาช้า ก็เลยได้แต่ร่วมอนุโมทนาในกุศลค่ะ

โดย พี่ดา [2 ก.ค. 2547 , 09:45:34 น.] ( IP = 203.113.33.9 : : )

สลักธรรม 10 แนะนำได้ครับ พี่ดา ผมติดตามอยู่ครับ

โดย JaY [2 ก.ค. 2547 , 16:30:58 น.] ( IP = 202.28.6.18 : : 10.21.3.238 )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด