มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

Moonlanithi Vipassana
Meditation
OnlineStudy
thai    english
Article สำนักวิปัสสนา
อ้อมน้อย
กิจกรรม About Us

[ Home ] [ ลานถาม-ตอบปัญหาธรรมะ ] [ ลานกวีธรรม ] [ ลานคิด เล่า เขียน ] [ ลานกลิ่นดอกแก้ว ] [ ค้นหากระทู้ ] [ สมัครสมาชิก ] [ login เข้าระบบ ]


จักขุปสาทรูป





ปสาทรูปคือรูปที่มีความใส
รูปด้านบนนี้ท่านจะได้เห็น
ถึงโครงสร้างส่วนรูปธรรมที่จัดว่าเป็นธาตุรับ


จักขุปสาทรูป..คือ ดวงตาของมนุษย์และสัตว์ทั้งหลายนั่นเอง เรียกว่า มังสจักขุ ซึ่งแบ่งออกเป็น ๒ ส่วน ได้แก่...

๑. สสมฺภารจกฺขุ คือ ส่วนต่าง ๆ ที่ประชุมกันอยู่ทั้งหมดเรียกว่า “ดวงตา” ซึ่งมีทั้งตาขาวและตาดำ มีก้อนเนื้อเป็นฐานรองรับปสาทจักขุไว้

๒. ปสาทจักขุ หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “จักขุปสาท” คือ ความใสของมหา ภูตรูปอันเกิดจากกรรม ที่ตั้งอยู่บนกลางตาดำ

โดย เทพธรรม - [24 ก.ค. 2547 , 13:55:54 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : ) เก็บกระทู้นี้ไว้ใน Bookmarkส่งกระทู้นี้ให้เพื่อนของคุณ
[ 1 ] [ 2 ]


  สลักธรรม 1


ดวงตาทั้งหมดไม่ชื่อว่า จักขุปสาท

ที่เรียกว่าจักขุปสาทนั้นก็คือ ธรรมชาติ ที่เป็นรูปชนิดหนึ่ง เกิดจากกรรม... มีความใสดุจเงากระจก เป็นเครื่องรับรูปารมณ์ ตั้งอยู่ระหว่างตาดำมีหลักฐานแสดงไว้ชัดว่า เป็นเยื่อบางๆ ซับซ้อนกันอยู่ถึง ๗ ชั้น
ประดุจปุยนุ่นที่ชุ่มด้วยน้ำมันงา ชุ่มอยู่ทั้ง ๗ ชั้น
โตประมาณเท่าศีรษะของเหา มีหน้าที่ให้สำเร็จกิจ ๒ อย่าง คือ


(๑) เป็นที่อาศัยเกิดของจักขุวิญญาณจิต ๒

(๒) เป็นทวาร คือ ทางแห่งการรับรู้อารมณ์ ของจักขุทวารวิถีจิตในปัญจทวารวิถี

จักขุปสาทรูป มีลักขณาทิจตุกะ ดังนี้

รูปาภิฆาตารหภูตปฺปสาท ลกฺขณํ
(มีความใสของมหาภูตรูปที่กระทบ
รูปารมณ์ เป็นลักษณะ)

รูเปสุ อาวิญฺฉน รสํ
(มีการชักดึงมาซึ่งรูปารมณ์ เป็นกิจ)

จกฺขุวิญฺญาณสฺส อาธารภาว ปจฺจุปฏฺฐานํ
(มีการรองรับซึ่งจักขุวิญาณเป็นผล)

ทฏฺฐกามตานิทานกมฺมชภูต ปทฏฺฐานํ
(มีมหาภูตรูปอันเกิดจากกรรม(รูปตัณหา)
มีความใคร่ที่จะเห็นรูปารมณ์เป็นเหตุใกล้)

โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 14:11:27 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 2

ภาพนี้ได้ขยายให้ท่านได้เห็น Retina .ให้ท่านได้เห็นชัดๆ ก็เพื่อประกอบกับการศึกษาพระอภิธรรมว่าด้วยเรื่องการเห็น และตำแหน่งที่จักขุวิญญาณเกิดนั่นเองครับ.

โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 14:15:23 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 3

ธรรมชาติของจักขุปสาทนี้ มีการเกิดขึ้นรับรูปารมณ์ คือสี แล้วก็ดับไปอยู่เสมอ และก็มีกรรมเป็นปัจจัยให้เกิดขึ้นใหม่ แล้วก็แตกทำลายไปพร้อมๆกับรูปารมณ์ที่มากระทบทุกๆขณะ

จะเห็นได้ว่า จักขุปสาทรูปนี้ไม่ใช่คน สัตว์ บุคคล ตัวตน เราเขาเลย (ท่านมองกลับไปที่รูปด้านบนอีกครั้งซิครับ) เป็นเพียงรูปธรรม เป็นรูปขันธ์ เป็นจักขายนะ เป็นจักขุธาตุ เป็นทุกขสัจจ์

มีความเกิดขึ้นแล้วก็แตกดับไปเป็นของธรรมดา เป็นอนิจจังไม่เที่ยง เป็นทุกขังทนอยู่ไม่ได้ เป็นอนัตตาบังคับบัญชาไม่ได้

โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 14:40:52 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 4

การพิจรณาเห็นความจริงด้วยการปฎิบัติวิปัสสนากรรมฐานได้อย่างนี้ ก็เป็นการถอนกิเลสตัณหาอุปาทานที่ยึดมั่นถือมั่นว่า...ตาของเราเป็นผู้เห็น ก็เป็นปัจจัยให้ถึงความสิ้นอาสวกิเลส และบรรลุอริยมัคค์ อริยผลในที่สุดได้

ด้วยเหตุนี้ท่านสาธุชนทั้งหลายที่นับถือ การศึกษาพระธรรมคำสอนของพระผู้มีพระภาคเจ้า จึงเป็นเรื่องที่สำคัญยิ่ง และเป็นเรื่องที่วิเศษที่สุดในโลกครับ ก็เพราะว่าผู้ศึกษาจะสามารถค้นพบทุกสิ่งทุกอย่างในชีวิตของท่านเองได้อย่างแจ่มแจ้ง โดยที่ไม่ต้องร้องถามใคร หรือรอให้ใครมาเป็นผู้บอกกล่าวเท็จบ้างจริงบ้าง ท่านเองนั่นแหละจะเป็นผู้มีความสามารถชำระปัญหาต่างๆในชีวิตได้ดีที่สุด และถูกต้องที่สุด และท่านเองนั่นแหละจะเป็นผู้เดินไปจากความทุกข์ทั้งหลายได้พ้น ด้วยตัวของท่านเองครับ

โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 14:51:51 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 5

และเพราะเหตุใดเราจำเป็นต้องศึกษาเรื่องรูป (รูปธรรม )กันด้วยเล่า ก็ต้องขอตอบว่า..

ชีวิตต้องมีทั้ง กายและ จิต กายเป็นสภาพที่มองเห็นได้ สัมผัสได้ มีความเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาทั้งแบบค่อยเป็นค่อยไป และแบบเฉียบพลัน .

เช่น จากผิวเด็กที่เต่งตึง แปรสภาพไปสู่ความเหี่ยวย่นเมื่อถึงวัยชราเป็นความเปลี่ยนแปลงที่ไม่รู้ตัวค่อย ๆ เปลี่ยนไป แต่ถ้าถูกน้ำร้อน หรือถูกไฟไหม้หรือถูกแสงแดดมากเกินไป ก็จะเห็นความเสื่อมสลายได้ในทันที

กายอย่างเดียวเป็นสิ่งที่รับรู้ความดี ความชั่ว ความสุข ความเจ็บปวดทรมานไม่ได้... เช่น คนตาย กายไม่มีการเคลื่อนไหว ถึงจะถูกน้ำร้อน หรือไฟไหม้ ก็ไม่มีความรู้สึกสะทกสะท้านแต่อย่างใด กายในภาษาธรรมเรียกว่า รูป= อาการของกาย ก็คือ อาการของรูป กายนั่ง จึงหมายถึง รูปนั่ง รูปเป็นธรรมชาติที่ย่อมแตกสลายไปด้วยอำนาจของความร้อนและเย็น และรูปเป็นสิ่งที่รับรู้อารมณ์ใด ๆ ไม่ได้นั่นเอง

โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 15:08:02 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 6

ในขณะที่ความรู้ทางกายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยา

ศึกษาถึงส่วนประกอบตามระบบต่าง ๆ ของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นระบบเนื้อเยื่อ ระบบผิวหนัง ระบบหายใจ ระบบกล้ามเนื้อ หรือระบบประสาท โดยศึกษาว่าแต่ละระบบมีส่วนประกอบสำคัญอะไรบ้าง แต่ละส่วนมีหน้าที่พิเศษอย่างไร ในการรักษาสมดุลของร่างกาย


การศึกษาเรื่อง รูปในทางพุทธศาสนาก็ศึกษาถึง ส่วนประกอบหน้าที่การทำงานและความสัมพันธ์ของแต่ละส่วน ..เช่นกัน โดยวิเคราะห์ไปถึง เหตุ ปัจจัย ที่ทำให้แต่ละส่วนสามารถรักษาโครงสร้างของตนเองอยู่ได้ แต่ศึกษาในลักษณะที่เป็นสภาวะของรูปปรมัตถ์ซึ่งมีความละเอียดเล็กมาก รูปปรมัตถ์ทางพระพุทธศาสนามีทั้งหมด ๒๘ รูป
ดังแผนผังเรื่องรูปด้านล่างนี้


โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 15:15:49 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 7



ภาพแผนผัง จิต เจตสิก รูป เหล่านี้ท่านพระมหาแสวง โชติปาโล
ท่านได้เป็นผู้นำมาสอนถ่ายทอดไว้ให้แกศิษย์มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ ได้ไว้ประกอบการจำในการสอนของท่านครับ ขอกราบบูชาจารึกจดจำพระคุณ ไว้ด้วยความเคารพยิ่ง

โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 15:21:51 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 8

ขอให้กุศลผลบุญนี้
จงเป็นพลวะปัจจัยส่งผลมายังทุกๆท่าน
ให้เป็นผู้เจริญในธรรม
ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสอนไว้ได้ทั่วกัน


และจงเป็นส่วนกุศลที่มีกำลังเพียงพอที่จะเบียดเบียนวิบากอกุศลที่ครอบครัวสุวรรณอินทร์ต้องได้รับอยู่นั้น จงเบาบางด้วยเทอญ.

แหละด้วยเมตตากรุณาจิตที่เกิดขึ้นประกอบกับกุศลกรรมที่ข้าพเจ้าทำแล้วนั้น ข้าพเจ้าขอน้อมนำมาเป็นเครื่องบูชาพระคุณ ท่านพระครูศรีโชติญาณ แหละท่านพระอาจารย์บุญมี เมธางกูร ท่านผู้ประสาทวิชาให้ข้าพเจ้ามีทางเดินเช่นทุกวันนี้ด้วยความเคารพสักการะเหนือเศียรเกล้า.



โดย เทพธรรม [24 ก.ค. 2547 , 15:39:21 น.] ( IP = 210.86.188.6 : : )


  สลักธรรม 9

กราบขอบพระคุณอาจารย์ทุกท่านค่ะ
ที่ได้นำพระธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
มาถ่ายทอดให้มีความเห็นที่ถูกต้อง เกี่ยวกับชีวิต

โดย เซิ่น [24 ก.ค. 2547 , 16:54:22 น.] ( IP = 202.57.179.209 : : )


  สลักธรรม 10

จากภาพที่ท่านเทพธรรมนำมานี้
ทำให้เข้าใจเรื่องของชีวิตและกรรมชรูปได้ชัดเจนขึ้น
เรื่องของดวงตาและจักขุปสาทรูป
ความหมายที่ทางโลกเข้าใจ
และความหมายที่แท้จริงของสภาวะ
ถูกอธิบายด้วยภาพและข้อความที่ท่านเทพธรรมนำมาอย่างเข้าใจง่าย
และเชื่อมโยงกับการรับอารมณ์..
ความสัมพันธ์ของกายและจิต
และการจำลองภาพชีวิตตามลำดับ
ประกอบกับภาพสัญลักษณ์ของรูปปรมัตถ์ทั้ง ๒๘
ทำให้ทราบหมวดหมู่ของรูปได้ง่ายขึ้น

นึกถึงเมื่อครั้งที่เริ่มศึกษาพระอภิธรรมใหม่ๆ
ภาพสัญลักษณ์ที่หลวงพ่อแสวงนำมาสอนนี้
เป็นเสมือนแม่แบบที่ทำให้เกิดความจำ
และความเข้าใจอันเป็นแกนหลักได้ชัดเจน
จนกระทั่งสามารถเชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างกันได้
และในวันนี้แผนผังดังกล่าวก็ยังติดอยู่ในความทรงจำ
และให้ประโยชน์ในการเทียบเคียงเพื่อเกิดความเข้าใจได้อย่างรวดเร็ว

ขอบพระคุณท่านเทพธรรมค่ะ
ที่นำเรื่องของรูปปรมัตถ์มาอธิบายให้ทราบเม้จะเป็นเพียงรูปเดียวก็ตาม
และกราบขอบพระคุณในน้ำใจที่แบ่งปันกุศลมาให้ด้วยนะคะ

โดย น้องกิ๊ฟ [24 ก.ค. 2547 , 20:10:03 น.] ( IP = 202.183.167.213 : : )
[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น
จาก : *
Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *
อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง
รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB
รายละเอียด :
Icon Toy
Special command

* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว.... 

คำเตือน
  • การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
  • หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด

ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล

[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ]

ลานภาพ

อบรมวิปัสสนา

ค้นหา

ค้นหา-GooGle

สร้างสรรค์โดย a2.gif (164 bytes) http://www.abhidhamonline.org