ดับไม่เหลือ

---

คำว่า “ดับไม่เหลือ” ในภาษาไทยนั้น เท่าที่ผมค้นได้มีคำบาลีอยู่ ๓ คำครับ คือ .           ๑. อเสสํ นิรุทฺธํ ๒. อเสสํ อุปรุชฺฌติ ๓. อนุปาทาปรินิพฺพานํ . มีสิ่งควรรู้ดังนี้ครับ . ๑. อเสสํ นิรุทฺธํ .           อเสสํ แปลว่า ไม่เหลือเลย ( อรรถกถา เล่ม ๗๓ หน้า ๔๔๙ ) .           นิรุทฺธํ ความว่า ไม่ล่วงเลยส่วนอื่นดับคือเข้าไปสงบในที่นั้นเอง. ( อรรถกถา เล่ม ๒๗ หน้า ๑๔๖ ) .           มีตัวอย่างประโยคดังนี้ครับ .           ๑. “เพราะนามรูปในภพก่อนดับไม่เหลือ (อเสสํ นิรุทฺธํ ). ในภพนี้นามรูปอื่นเกิด.” ( อรรถกถา เล่ม ๖๘ หน้า ๑๐๐๒ ) .           ๒. “บทว่า ยํ ทุกฺขํ นิรุทฺธํ ความว่า สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นแลดับ (นิรุทฺธํ ) ไปแล้ว ไม่มีสัตว์ที่จะชื่อว่าดับต่างหาก ข้าพเจ้าพึงพยากรณ์อย่างนี้.”( อรรถกถา เล่ม ๒๗ หน้า ๒๖๔ ) .

โดย แววตะวัน [26 ส.ค. 2547 , 00:33:41 น.] ( IP = 203.113.36.13 : : )

สลักธรรม 1 ๒. อเสสํ อุปรุชฺฌติ .           อุปรุชฺฌติ แปลว่าย่อมดับไป. ( อรรถกถา เล่ม ๑๒ หน้า ๒๔๒ ) คือ ย่อมสงบ ย่อมถึงความตั้งอยู่ไม่ได้ ย่อมระงับ ( พระไตรปิฎกเล่ม ๓๐ หน้า ๘๔ ) มีตัวอย่างประโยคดังนี้ครับ .           “บทว่า ชีวิตํ อุปรุชฺฌติ ความว่า ก็ชีวิตทรีย์ ย่อมดับด้วยสามารถแห่งการดับไปทุก ๆ ขณะ”( อรรถกถา เล่ม ๕๑ หน้า ๖๑ ) .           คำว่า อเสสํ อุปรุชฺฌติ ( ดับไม่เหลือ ) มีตัวอย่างประโยคดังนี้ครับ .           ๑. “นามและรูปดับไปไม่มีส่วนเหลือ ( อเสสํ อุปรุชฺฌติ ) ณ ที่ใด นามรูปนั้นก็ดับ ( อุปรุชฺฌตีติ ) ณ ที่นั้น เพราะความดับ ( นิโรเธน ) แห่งวิญญาณ.” ( พระไตรปิฎก เล่ม ๓๐ หน้า ๘๕ ) .           ๒. นามก็ดี รูปก็ดี ปฏิฆสัญญาและรูปสัญญาก็ดี ย่อมดับไม่เหลือ ( อเสสํ อุปรุชฺฌติ )ในที่ใด ตัณหาเป็นเครื่องยุ่งนั้น ย่อมขาดไปในที่นั้น. ( อรรถกถา เล่ม ๒๔ หน้า ๑๓๒ ) .           ๓. “นามและรูปดับไม่เหลือ ( อเสสํ อุปรุชฺฌติ ) ในธรรมใด ท่านเหล่านั้นได้รู้ธรรมนั้นในพระศาสนานี้ จึงตัดเครื่องผูกคือภพเสียได้” ( พระไตรปิฎก เล่ม ๑๕ ข้อ ๑๕๔ ) .

โดย แววตะวัน [26 ส.ค. 2547 , 00:35:49 น.] ( IP = 203.113.36.13 : : )

สลักธรรม 2 ๓. อนุปาทาปรินิพฺพานํ .           มีตัวอย่างประโยคดังนี้ครับ .           “ภิกษุย่อมประพฤติพรหมจรรย์ ในพระผู้มีพระภาคเจ้าเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน (ดับไม่เหลือ) แล.” ( อรรถกถา เล่ม ๗๘ หน้า ๓๔๘) .

โดย แววตะวัน [26 ส.ค. 2547 , 00:36:55 น.] ( IP = 203.113.36.13 : : )

สลักธรรม 3 อนุโมทนาค่ะที่ให้ความรู้ในเรื่อง.."ดับไม่เหลือ" อ่านแล้วดูเหมือนจะเข้าใจก็ไม่ใช่ ไม่เข้าใจก็ไม่เชิงนะคะ รบกวนช่วยอธิบายเพิ่มเป็นภาษาคำบอกเล่าอธิบายเปรียบเทียบความหมายที่ ๑ และที่๒ หน่อยนะคะ ขอบคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา [26 ส.ค. 2547 , 09:14:08 น.] ( IP = 203.113.33.11 : : )

สลักธรรม 4 สวัสดีค่ะคุณแววตะวัน ความหมายของดับไม่เหลือนี้อย่างไรก็ไม่พ้นเรื่องการดับของรูปและนาม แต่หากมีคำอธิบายเพิ่มเติมตามคำขอของพี่ดาแล้วละก็..จะเป็นความกรุณายิ่งเลยค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [26 ส.ค. 2547 , 17:52:35 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

สลักธรรม 5 ไปอ่านที่กระทู้เดิมมาค่ะ http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=5776&page=2

โดย น้องกิ๊ฟ [27 ส.ค. 2547 , 01:27:37 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

สลักธรรม 6 สวัสดีครับคุณพี่ดา คุณน้องกิ๊ฟ.           ผมต้องขออภัยที่ไม่สามารถอธิบายเพิ่มได้ครับ เพราะไม่มีความรู้พอครับ .           ผมมีข้อมูลเล็กน้อยที่จะขอเพิ่มเติม คิดว่าจะพอช่วยได้ดังนี้ครับ . อุปรุชฺฌติ .           คือคำว่า “อุปรุชฺฌติ” นั้นมีการแปลว่า ดับ, ดับสนิท, ย่อมดับไป .           ที่พระพุทธองค์ตรัสว่า “นามและรูปดับไปไม่มีส่วนเหลือ ( อเสสํ อุปรุชฺฌติ ) ณ ที่ใด”นั้น “พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงชี้แจงคำถามว่า ควรจะถามอย่างนี้ว่า นามและรูปนั้นอาศัยอะไรจึงเป็นไปไม่ได้อย่างไม่มีเหลือ” ( อรรถกถา เล่ม ๑๒ หน้า ๒๔๒ ) . นิโรธ นิโรธ คือนิพพาน, คือดับตัณหาไม่มีเหลือ, คือไม่เกิดขึ้น นิโรธ แปลว่า ความดับ คือความไม่เกิดขึ้นแห่งสังขารทั้งหลาย, ความไม่เป็นไป, การดับโดยไม่เกิดขึ้นอีก, ความไม่เกิดขึ้น คือความไม่เป็นไปต่อไป, ความสงบระงับ, ความดับกิเลส, ธรรมเป็นที่สิ้นไปและเสื่อมไป, พระธรรมอันดับสนิท, เป็นปัจจัยแก่ความไม่เกิด คือความสดับสนิท

โดย แววตะวัน [27 ส.ค. 2547 , 22:38:56 น.] ( IP = 203.150.217.117 : : 203.113.37.8 )

สลักธรรม 7 ขอบคุณมากค่ะคุณแววตะวันที่กรุณาช่วยค้นหาเพิ่มเติมให้ พี่ไม่คุ้นกับภาษาในพระไตรปิฎกค่ะ อย่าโกรธนะคะ ถ้าพี่จะบอกว่าก็ยังไม่เคลียร์นักกับความหมายของ นิรุทฺธํ กับ อุปรุชฺฌติ ดีใจค่ะทีได้คุยด้วยเหมือนเจอเพื่อนเก่า..ฮิฮิ

โดย พี่ดา [29 ส.ค. 2547 , 13:46:52 น.] ( IP = 203.118.82.158 : : )

สลักธรรม 8 สวัสดีครับคุณพี่ดา .           ไม่โกรธหรอกครับที่คุณพี่ดายังไม่เคลีย์ เพราะผมเองยิ่งค้นหารายละเอียดของคำสองคำนี้ยิ่งงง .           แต่โดยปกติแล้วธรรมของพระพุทธองค์มักเป็นแบบนี้แหละครับ ตอนแรกก็นึกว่าเข้าใจแล้ว พอค้นไปๆ ก็รู้ว่าตัวเองนั้นรู้ผิด แล้วต่อมาก็งง เหมือนว่ายน้ำออกไปกลางมหาสมุทร หาทิศหาฝั่งไม่เจอ .           ผมยังไม่เจอธรรมไหนที่ผมไม่เจอภาวะนี้เลยครับ .           ท้อใจหลายหนมาก .           ก็ได้แต่เตือนตนเองว่าธรรมของพระพุทธองค์นั้นยากจริงๆ อะไรที่เป็นของดีแท้ก็ต้องยากอย่างนี้ ถ้าธรรมนั้นง่ายแล้วการกำเนิดชองพระพุทธเจ้าจะมีความหมายอะไร ธรรมที่ต้องใช้เวลาเป็นแสนกัปจึงจะค้นพบได้นั้นจะเข้าใจง่ายได้อย่างไร .           รู้สึกดีใจครับที่ได้สนทนากับคุณพี่ดา .

โดย แววตะวัน [30 ส.ค. 2547 , 23:15:05 น.] ( IP = 203.113.36.7 : : )

สลักธรรม 9 ขอบคุณมากค่ะ และขออนุโมทนาใความเพียรนะคะ แล้วคงได้คุยกันอีกนะคะ

โดย พี่ดา [31 ส.ค. 2547 , 21:23:11 น.] ( IP = 158.108.2.2 : : 158.108.211.129 )

สลักธรรม 10 ติดตามมาอ่านคำอธิบายของคุณแววตะวันต่อค่ะ ขอบคุณมากนะคะ ...แม้จะงงๆ อยู่เหมือนกัน

โดย น้องกิ๊ฟ [1 ก.ย. 2547 , 22:18:53 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด