ถาม-ตอบอภิธรรม:กรรมฐาน:อภิธรรมออนไลน์:วิปัสสนา:จิต:พลังจิต:สติปัฏฐาน:สำนักปฏิบัติธรรม:พระพุทธศาสนา:

มูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิ

เสริมสร้างปัญญา...ตอนที่๒

http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=5856

เสริมสร้างปัญญา...ตอนที่ ๒

จิตจำแนกออกได้เป็น ๔ ประเภท คือ
๑. กามาวจรจิต ๕๔ ดวง..... รู้ในเรื่องกามอารมณ์ (รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส)
๒. รูปาวจรจิต ๑๕ ดวง......... รู้ในเรื่องรูปฌาน
๓. อรูปาวจรจิต ๑๒ ดวง...... รู้ในเรื่องอรูปฌาน
๔. โลกุตตรจิต ๘ หรือ ๔๐ ดวง...... รู้ในเรื่องของพระนิพพาน

โดย พี่ดา - [2 ก.ย. 2547 , 13:46:34 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

  สลักธรรม 1
กามาวจรจิต ๕๔ ดวง จำแนกได้เป็น ๓ ชนิด คือ
๑. อกุศลจิต ๑๒ ดวง
๒. อเหตุกจิต ๑๘ ดวง
๓. กามาวจรโสภณจิต ๒๔ ดวง

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 13:48:47 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 2

เริ่มเรียนรู้ประโยชน์ของผังจิตที่ใช้แทนด้วยเครื่องหมายเวทนาจากกลุ่มกามาวจรจิต ก่อนนะคะ
อกุศลจิต ๑๒ จำแนกได้เป็น ๓ ชนิด คือ
…โลภมูลจิต ๘ ดวง
…โทสมูลจิต ๒ ดวง
…โมหมูลจิต ๒ ดวง

การนับจำนวนจิต (ดูภาพจิตประกอบไปด้วย)
โลภมูลจิต ๘ ดวง
… เริ่มนับจาก โสมนัส (+) เป็นดวงที่ ๑, ๒, ๓, ๔ ตามลำดับ (แถวบนสอง แถวล่างสอง)
… และนับอุเบกขา (-) เป็นดวงที่ ๕, ๖, ๗, ๘ ตามลำดับ (แถวบนสอง แถวล่างสอง)
โทสมูลจิต ๒ ดวง (<)
… นับเรียงไปตามลำดับ ๑, ๒
โมหมูลจิต ๒ ดวง (-)
… นับเรียงไปตามลำดับ ๑, ๒

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 13:52:08 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 3

เมื่อมองดูภาพของอกุศลจิต ที่เขียนตามเครื่องหมายเวทนาแล้ว ในขั้นแรก
ที่ง่ายที่สุดที่จะทราบได้ทันทีโดยไม่ต้องคิดให้ปวดหัวก็คือ……..

ในอกุศลจิตนี้ มีจิตจำนวนเท่าไร

ตอบ.....๑๒ ดวง

จิตแต่ละดวง มีเวทนาอะไร
ตอบ.....โลภมูลจิตดวงที่ ๑, ๒, ๓, ๔ มีโสมนัสเวทนา ( + )
.............โลภมูลจิตดวงที่ ๕, ๖, ๗, ๘ มีอุเบกขาเวทนา ( - )
.............โทสมูลจิตทั้ง ๒ ดวง มีโทมนัสเวทนา ( < )
.............โมหมูลจิตทั้ง ๒ ดวง มีอุเบกขาเวทนา ( - )

…มีเวทนาเกิดขึ้นทั้งหมดกี่เวทนาและเวทนาละกี่ดวง
ตอบ.....มีเวทนาเกิดขึ้นทั้งหมด ๓ เวทนาคือ
โสมนัสเวทนา( + ) มี ๔ ดวง, โทมนัสเวทนา ( < )มี ๒ ดวง, อุเบกขาเวทนา( - ) มี ๖ ดวง

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 13:56:06 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 4

จากนี้ไปจะได้ชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ของการใช้เครื่องหมายของเวทนามาเขียนเป็นผังจิต
ในแง่มุมอื่นต่อไป คือเรื่อง สัมปยุต และสังขาร
สัมปยุต หมายถึง ประกอบด้วย
สังขาร หมายถึง ปรุงแต่ง (ในที่นี้เป็นการปรุงแต่งด้วยการชักชวน)

การสังเกตสัมปยุตตจิต/วิปยุตตจิตต้องดูภาพประกอบไปด้วยนะคะ
ในอกุศลจิตมีสัมปยุตตจิต ๔ ประเภท คือ
ทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต => กรอบสีส้ม => โลภมูลจิต แถวบน ๔ ดวง
ปฏิฆสัมปยุตตจิต => กรอบสีดำ => โทสมูลจิต ๒ ดวง
วิจิกิจฉาสัมปยุตตจิต => กรอบสีม่วง => โมหมูลจิตดวงที่ ๑
อุทธัจจสัมปยุตตจิต => กรอบสีเขียว => โมหมูลจิตดวงที่ ๒

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:00:35 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 5

ส่วนสังขาริกจิต ก็มี ๒ ประเภท คือ
อสังขาริก ๗ ดวง (จิตที่เกิดขึ้นโดยไม่มีการชักชวน) => กรอบสีเขียว
สสังขาริก ๕ ดวง (จิตที่เกิดขึ้นโดยมีการชักชวน) => กรอบสีม่วง

จากภาพจะเห็นว่าอสังขาริก และสสังขาริก จะสลับกันคนละช่องในแนวตั้ง โดยเริ่มจากอสังขาริกก่อน

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:04:42 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 6

หวังว่าคงจะเข้าใจประโยชน์ของผังอกุศลจิต ๑๒ นะคะ สรุปคือ
...แถวบน เป็นทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต
...แถวล่าง เป็นทิฏฐิคตวิปปยุตตจิต
...แนวตั้งช่องแรก เป็นอสังขาริกจิต
...แนวตั้งช่องสอง เป็นสสังขาริกจิต
...แนวตั้งช่องสาม เป็นอสังขาริกจิตรวมโทสดวงที่ ๑ และโมหทั้ง๒ ดวง
...แนวตั้งช่องสี่ เป็นอสังขาริกจิตรวมโทสดวงที่ ๒
...(คือแนวตั้งจะสลับกันระหว่างอสังขาริก และ สสังขาริก โดยเริ่มจากอสังขาริกก่อน)

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:06:52 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 7

จากภาพจะเห็นว่าในอกุศลจิตแต่ละดวง ประกอบด้วยธรรม ๓ ประการ(สังเกตในกรอบของแต่ละดวง) คือ เวทนา ---- สัมปยุต ---- สังขาร

คราวนี้ก็สะดวกในการเรียกชื่อจิตเพราะชื่อของจิตในกลุ่มกามาวจรจิตนั้นจะประกอบด้วย ๓ ส่วน คือเวทนา
---- สัมปยุต ---- สังขาร

.....มองเห็นความเหมือนไหมค่ะ?......

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:09:23 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 8
มาเริ่มเรียกชื่อกันนะคะ(ดูจากผังอกุศลจิต ๑๒)

โลภมูลจิตดวงที่ ๑
…โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดขึ้นพร้อมความยินดี ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยไม่มีการชักชวน

โลภมูลจิต ดวงที่ ๒
…โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตตํ สสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมความยินดี ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยมีการชักชวน
โลภมูลจิต ดวงที่ ๓
…โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมความยินดี ไม่ประกอบไปด้วยความเห็นผิด โดยไม่มีการชักชวน

โลภมูลจิต ดวงที่ ๔
…โสมนสฺสสหคตํ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตตํ สสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมความยินดี ไม่ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยมีการชักชวน

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:18:34 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 9

โลภมูลจิต ดวงที่ ๕
…อุเปกฺขาสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเฉยๆ ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยไม่มีการชักชวน

โลภมูลจิต ดวงที่ ๖
…อุเปกฺขาสหคตํ ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตตํ สสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเฉยๆ ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยมีการชักชวน

โลภมูลจิต ดวงที่ ๗
…อุเปกฺขาสหคตํ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเฉยๆ ไม่ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยไม่มีการชักชวน

โลภมูลจิต ดวงที่ ๘
…อุเปกฺขาสหคตํ ทิฏฺฐิคตวิปฺปยุตตํ สสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเฉยๆ ไม่ประกอบด้วยความเห็นผิด โดยมีการชักชวน

หมายเหตุ ความเห็นผิดที่ประกอบในโลภมูลจิตนั้น หมายถึงทิฏฐิทั้งหมด
ทั้งที่เป็นความเห็นผิดชนิดสามัญ คือสักกายทิฏฐิ
ทิฏฐิ ๖๒ นิยตมิจฉาทิฏฐิ

ดังนั้น ไม่มีใครหรอกนะคะที่จะไม่ประกอบไปด้วยความเห็นผิด
ยกเว้นพระอริยบุคคลตั้งแต่พระโสดาบันขึ้นไป

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:27:40 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

  สลักธรรม 10

โทสมูลจิต ดวงที่ ๑
…โทมนสฺสสหคตํ ปฏิฆสมฺปยุตตํ อสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเสียใจ ประกอบด้วยความโกรธ โดยไม่มีการชักชวน

โทสมูลจิต ดวงที่ ๒
…โทมนสฺสสหคตํ ปฏิฆสมฺปยุตตํ สสงฺขาริกํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเสียใจ <ประกอบด้วยความโกรธ โดยมีการชักชวน

โมหมูลจิต ดวงที่ ๑
…อุเปกฺขาสหคตํ วิจิกิจฺฉาสมฺปยุตตํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเฉยๆ ประกอบด้วยความสงสัย

โมหมูลจิต ดวงที่ ๒
…อุเปกฺขาสหคตํ อุทฺธจฺจสมฺปยุตตํ
จิตที่เกิดพร้อมด้วยความเฉยๆ ประกอบด้วยความฟุ้งซ่าน

โดย พี่ดา [2 ก.ย. 2547 , 14:33:16 น.] ( IP = 203.118.82.228 : : )

[ 1 ] [ 2 ][ 3 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : *

Code :
กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน *

อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง

รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB

รายละเอียด :
Icon Toy
Special command
* *
กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน

การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้

การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้

หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด