สร้างเสริมปัญญา…ตอนที่๗

---

http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=5915 สร้างเสริมปัญญา ตอนที่๗ ต่อไปจะการแสดงการจำแนกจิต ๙ เภทนัยโดยใช้ผังจิตค่ะ ๑. ชา = ชา ติเภทนัย ๒. ภู = ภูมิเภทนัย ๓. โส = โสภณเภทนัย ๔. โล = โลกเภทนัย ๕. เห = เหตุเภทนัย ๖. ฌา = ฌานเภทนัย ๗. เว = เวทนาเภทนัย ๘. สัม = สัมปโยคเภทนัย ๙. สัง = สัง ขารเภทนัย

โดย พี่ดา [15 ก.ย. 2547 , 08:51:02 น.] ( IP = 203.150.217.112 : : 203.113.33.11 )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 11 ละเอียด ดูง่าย ชัดเจน สาธุ สาธุ สาธุ

โดย ทรงธรรม [15 ก.ย. 2547 , 12:15:00 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 12 มีภาพประกอบ ทำให้แยกแต่ละประเภทได้ง่าย อนุโมทนากับพี่ดาค่ะ

โดย เซิ่น [15 ก.ย. 2547 , 12:51:46 น.] ( IP = 203.150.206.9 : : )

สลักธรรม 13 ขอบคุณค่ะพี่ดา ที่ทำให้ย้ำเตือนสภาพของจิตให้ชัดเจนขึ้น และขอช่วยอธิบายเพิ่มเติม หน่อยนะคะ ข้อที่ 1 ท เมื่อกล่าวจิตโดยชาติเภทนัย ที่กล่าวถึง กิริยาชาติ ๒๐ ....ไม่ได้อาศัยอกุศลหรือกุศลเป็นมูล และก็ไม่ต้องอาศัยผลของอกุศล หรือกุศลเป็นมูล หากแต่เกิดเป็นกรณีอันควรแก่การเกิดขึ้น เมื่อมาสังเกต แล้ว ในบรรดากิริยาจิต 20 ดวงนั้น แม้ว่าอเหตุกกิริยาจิต 3 ดวง นั้นจะไม่ประกอบด้วยเหตุหรือมูลก็ตาม แต่ กิริยาจิต 17 ดวงที่เหลือ แม้ว่าจะ....ไม่ได้อาศัยอกุศลหรือกุศลเป็นมูล แต่ ยังต้องอาศัยเหตุ หรือมูลที่เรียกว่า อัพยากตมุล ซึ่งจะใช่ที่กล่าวถึงกรณีอันควรแก่การเกิดขึ้น ตามที่พี่ดากล่าวใช่หรือไม่ ดังบาลีว่า อเหตุกํ อพฺยากตํ อพฺพยากตมูลเลน น เอกมูลํ , สเหตุกํ อพฺพยากตมูลเลน เอกมูลํ แปลว่า อัพยากตธรรมที่เป็นอเหตุกะ ไม่มีมูลเป็นอันเดียวกันกับอัพยากตมูล อัพยากตธรรมที่เป็นสเหตุกะ มีมูลเป็นอันเดียวกันกับอัพยากตมูล ข้อที่ 2 ท เมื่อกล่าวถึงจิตโดยประเภทฌาณ เพราะเหตุใด ในโลกุตตรจิตจึงจัดเป็นอฌาณจิต ดูขณะที่อ่าน โลกุตตรจิต ดวงที่๑. อ่านว่า วิตกฺก วิจาร ปีติ สุเข กคฺคตา สหิตํ ปฐมฺชฺฌาน โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ก็มีชื่อ ปฐมฌาณอยู่ร่วมด้วย ยังไงช่วยอธิบายเพิ่มเติมหน่อยนะคะ หรือไม่เรียกว่าฌาณจิตเพราะอะไร

โดย น้องอุ๊ [15 ก.ย. 2547 , 21:27:41 น.] ( IP = 203.150.217.111 : : 203.113.39.7 )

สลักธรรม 14 น้องอุ๊ค่ะ กิริยาชาติประกอบด้วยอพยากตมูล ไม่เป็นบุญ เป็นบาป และก็ไม่ใช่ผลของบุญของบาป หากแต่เกิดเป็นกรณีอันควรแก่การเกิดขึ้น ก็หมายความว่า อเหตุกกิริยาจิต ๒ ดวง คือ ปัญจทวารวัชชนจิต ซึ่งทำหน้าที่เปิดทวารรับอารมณ์๕ที่มาปรากฏทางทวารใดทวารหนึ่ง เท่านั้น และมโนทวาราวัชชนจิต ก็ทำหน้าที่เปิดรับอารมณ์ทางมโนทวาร และตัดสินอารมณ์ทางปัญจทวารวิถี ซึ่งเป็นเพียงจิตที่เกิดขึ้นมาเพื่อช่วยให้วิถีจิตดำเนินไปจนครบถ้วนขบวนการเท่านั้น ส่วนหสิตุปปาทจิต และกิริยาจิตที่เหลือก็เป็นของพระอรหันต์ จิตที่เกิดขึ้น จึงมิได้มีกิเลสหนุนหลัง จึงกล่าวว่า...เกิดเป็นกรณีอันควรแก่การเกิดขึ้นค่ะ...

โดย พี่ดา [17 ก.ย. 2547 , 08:49:51 น.] ( IP = 203.150.217.112 : : 203.113.32.6 )

สลักธรรม 15 ส่วนในการจำแนกโดยฌานเภทนัยนั้น เพราะเหตุใด ในโลกุตตรจิตจึงจัดเป็นอฌาณจิต เพราะกรณีนี้เจาะจงหมายถึงโลกุตตรจิตของพระโยคาวจรผู้เจริญวิปัสสนาล้วนๆ ซึ่งมีลักขณูปนิชฌานเป็นอารมณ์ พิจารณารูป นาม โดยความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เมื่อสำเร็จพระอรหันต์ก็จัดเป็นสุกขวิปัสสกพระอรหันต์ ไม่ได้ปฏิบัติสมถภาวนาเลย เมื่อมรรคผลเกิดขึ้นจึงไม่มีอารัมณูปนิชฌานเกิดขึ้นด้วย จึงจัดโลกุตตรจิตเป็นอฌานจิต แต่ก็อย่างที่อุ๊ดู ขณะที่อ่าน โลกุตตรจิต ดวงที่๑. อ่านว่า วิตกฺก วิจาร ปีติ สุเข กคฺคตา สหิตํ ปฐมฺชฺฌาน โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ก็มีชื่อ ปฐมฌาณอยู่ร่วมด้วย จะเห็นว่ามีชื่อองค์ฌานทั้ง๕ ครบคือ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าที่เรียกว่าองค์ฌานนั้น จะหมายถึงว่ามีองค์ฌาน ๕ เป็นประธานนะคะ แต่ในโลกุตตรจิต นั้น แม้มีองค์ฌานประกอบด้วยแต่เป็นองค์มรรคสมังคีค่ะ และด้วยเหตุที่ว่ามีองค์ฌานครบ จึงจัดโลกุตตรจิตว่าเป็นฌานจิตได้เช่นกัน แต่ต้องไม่ลืมว่าแม้ผู้ที่ปฏิบัติวิปัสสนาอย่างเดียว เมื่อสำเร็จแล้วบางท่านก็อาจจะเกิดองค์ฌานได้พร้อมกันด้วย ทั้งนี้เนื่องจากในอดีตชาติเคยปฏิบัติสมถกรรมฐานมาอย่างโชกโชน ...พร้อมทั้งอธิษฐานจิตว่า หากมีบุญบารมีพอ ขอให้สำเร็จซึ่งมรรคผลนิพพานพร้อมกับฌานเกิดขึ้นด้วย ซึ่งจัดเป็นมรรคสิทธิฌาน อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [17 ก.ย. 2547 , 09:25:23 น.] ( IP = 203.150.217.112 : : 203.113.32.6 )

สลักธรรม 16 ขออภัยนะคะ พิมพ์ผิดพลาดไปค่ะ พระโยคาวจรผู้เจริญวิปัสสนาล้วนๆ ไม่ได้มีลักขณูปนิชฌานค่ะ แต่ลักขณูปนิชฌาน จะเกิดกับพวกหลังนะคะ ที่ได้ฌานพร้อมมรรค ผลค่ะ

โดย พี่ดา [17 ก.ย. 2547 , 16:33:45 น.] ( IP = 203.150.217.117 : : 203.113.32.11 )

สลักธรรม 17 ขอบคุณค่ะพี่ดา ขออภัยมาตอบช้าไป เนื่องจากมีกิจแยะ

โดย น้องอุ๊ [20 ก.ย. 2547 , 14:54:40 น.] ( IP = 202.28.179.1 : : unknown )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด