รวมปัญหาอเหตุกจิต

---

สรุปเรื่อง อเหตุกจิต มีนักศึกษาพระอภิธรรมหลายท่านเมื่อศึกษาถึง อเหตุกจิตแล้วมักจะสงสัยมากจึงประมวลคำถามตอบ เรื่องอเหตุกจิตเพื่อไขข้อข้องใจ ๑๘ ข้อ ๑. ถาม อเหตุกจิต นับจำนวนได้เท่าไร คืออะไรบ้าง? ตอบ อเหตุกจิต นับจำนวนได้ ๑๘ คือ อกุศลวิปากจิต ๗ อเหตุกกุศลวิบากจิต ๘ อเหตุกกิริยาจิต ๓ ๒. ถาม อกุศลวิบากจิต ๗ จงแสดงการนับสรุปโดยย่อมาให้ดู? ตอบ จักขุวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขา ๑ โสตวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขา ๑ ฆานวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขา ๑ ชิวหาวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ กายวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยทุกขเวทนา ๑ สัมปฏิจฉันนจิตที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ และสันตีรณจิตที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ รวมเป็นอกุศลวิปากจิต ๗

โดย ทรงธรรม [22 ก.ย. 2547 , 15:04:16 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 1 ๓. ถาม จงนับอเหตุกกุศลวิบากจิต ๘ โดยสรุปมาให้ดู? จักขุวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ โสตวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ ฆานวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ ชิวหาวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ กายวิญญาณที่เกิดพร้อมด้วยสุขเวทนา ๑ สัมปฏิจฉันนจิตที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ สันตีรณจิตที่เกิดพร้อมด้วยโสมนัสเวทนา ๑ และที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ รวมเป็นอเหตุกกุศลวิบากจิต ๘ ๔. ถามขอจงนับอเหตุกกิริยาจิต ๓ โดยสรุปมาให้ดู? ปัญจทวาราวัชชนจิตที่เกิดพร้อมด้วย อุเบกขาเวทนา ๑ มโนทวาราวัชชนจิตที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาเวทนา ๑ หสิตุปปาทจิตที่เกิดพร้อมด้วยโสมนัสเวทนา ๑ รวมเป็นอเหตุกกิริยาจิต ๓

โดย ทรงธรรม [22 ก.ย. 2547 , 15:11:16 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 2 ๕. ถาม จงกล่าวถึงอเหตุกจิตว่าเป็นจิตอะไรในสัมปยุตจิตและวิปปยุตจิต? ตอบ บางอาจารย์กล่าวว่าเป็นวิปปยุตจิตก็มี บางอาจารย์กล่าวว่าเป็นจิตที่นอกจากสัมปยุตและวิปปยุตจิตก็มี ๖. ถาม ในอสังขาริกและสสังขาริกจิต ท่านเรียกอเหตุกจิตว่าเป็นจิตชนิดไหน? ตอบ บางอาจารย์ก็เรียกว่าเป็นอสังขาริกจิตก็มี บางอาจารย์ก็เรียกว่า เป็นจิตที่พ้นจากสังขารทั้ง ๒ ก็มี เรียกเป็น ๒ ชนิด ๒ สถานะ ๗. ถาม ในอเหตุกกุศลวิบากจิตเพราะเหตุไร พระอนุรุทธาจารย์จึงกล่าวบทพิเศษว่า กุศลวิบากเข้าไปด้วย? ตอบ เมื่อกล่าวในลำดับของอกุศลจิตแล้วจึงกล่าวถึงบทพิเศษว่าเป็นกุศลวิบากเข้าไว้ ก็เพราะวิบากจิตซึ่งเป็นผลของอกุศลเป็นธรรมที่ปรากฏชัดอยู่แล้ว ๘. ถาม เพราะเหตุไร จักขุวิญญาณ ๒ โสตวิญญาณ ๒ ฆานวิญญาณ ๒ และชิวหา-วิญญาณ ๒ จึงกล่าวว่าเป็นอุเบกขา? ตอบ เท่าที่เป็นอุเบกขาก็เพราะการกระทบกันของอุปาทายรูปเบาเหมือนกับปุยนุ่นกับปุยนุ่น ๒ อย่างกระทบกันมีกำลังน้อยเช่นนั้น

โดย ทรงธรรม [22 ก.ย. 2547 , 15:13:38 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 3 ๙. ถาม เพราะเหตุไรกายวิญญาณ ๒ จึงเกิดพร้อมด้วยสุข และ ทุกข์? ตอบ ที่เกิดพร้อมด้วยสุขและทุกข์ก็เพราะมหาภูตรูปซึ่งเป็นที่อาศัยเกิดของกายปสาท และมหาภูตรูปที่เป็นโผฏฐัพพารมณ์ กระทบกันมีกำลังแรงเหมือนกับเอาฆ้อนเหล็กตีปุยนุ่นที่วางไว้บนทั่งเหล็ก ความแรงของฆ้อนย่อมเลยนุ่นไปกระทบกระทั่งเหล็กฉันนั้น ๑๐. ถาม เพราะเหตุไรอกุศลวิบากสันตีรณจิตจึงเป็นอุเบกขา? ตอบ ที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาก็เพราะรับเอาอนิฏฐมัชฌัตตารมณ์ คือ อารมณ์ที่ไม่น่าปรารถนาปานกลางเป็นอารมณ์นั่นเอง ๑๑. ถาม เพราะเหตุไร อเหตุกกุศลวิบากสันตีรณจิตจึงเกิดพร้อมด้วยโสมนัส? ตอบ เท่าที่เกิดพร้อมกับโสมนัสก็เพราะสันตีรณะที่เป็นอเหตุกกุศลวิบากรับเอาอารมณ์ที่น่าปรารถนาอย่างยิ่งโดยเฉพาะมาเป็นอารมณ์นั่นเอง ๑๒. ถาม เพราะเหตุไรอเหตุกกุศลวิบากสันตีรณจิต จึงเกิดพร้อมด้วยอุเบกขาได้ด้วย? ตอบ ที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาได้ก็เพราะอเหตุกกุศลวิบากสันตีรณจิตรับเอาอารมณ์ที่น่าปรารถนาปานกลางมาเป็นอารมณ์ได้นั่นเอง

โดย ทรงธรรม [22 ก.ย. 2547 , 15:15:34 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 4 ๑๓. ถาม เพราะเหตุไรท่านจึงเรียกสันตีรณจิตซึ่งเป็นผลของกุศลไว้ถึง ๒ ดวงเล่า? ตอบ เท่าที่กล่าวไว้เช่นนั้น ก็เพราะสันตีรณจิตซึ่งเป็นผลของอกุศล ๒ ดวง เหมาะกับเวทนาที่เกิดต่างกันด้วยอำนาจของอารมณ์ที่น่าปรารถนาอย่างยิ่งและน่าปรารถนาปานกลาง ๑๔. ถาม เพราะเหตุไรปัญจทวาราวัชชนจิตจึงเกิดพร้อมด้วยอุเบกขา? ตอบ เท่าที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาก็เพราะเกิดในอารมณ์ที่ไม่เคยรับได้เพียงครั้งเดียวเท่านั้นแล้วเสวยอารมณ์ ๑๕. ถาม เพราะเหตุไรมโนทวาราวัชชนจิตจึงเกิดพร้อมด้วยอุเบกขา? ตอบ เท่าที่เกิดพร้อมด้วยอุเบกขาก็เพราะมโนทวาราวัชชนจิตไม่มีการเสวยรสอารมณ์ได้ทั้งหมด และไม่มีความพยายามด้วยอำนาจที่ทำลำดับจิตหลังไม่เหมือนกับจิตดวงหน้าให้เกิดได้ ๑๖. ถาม เพราะเหตุไรหสิตุปปาทจิตจึงเกิดพร้อมกับโสมนัสจิต? ตอบ เท่าที่เกิดพร้อมกับโสมนัสเวทนาก็เพราะเกิดด้วยอาการที่มีได้แก่ พระอรหันตบุคคลในอารมณ์ที่ไม่หยาบจนเกินไป ๑๗. ถาม ในอเหตุกจิตว่าโดยโสมนัส อุเบกขา วิปปยุต และอสังขารมีทั้งหมดเท่าไร ตอบ มีโสมนัส ๒ อุเบกขา ๑๔ วิปปยุต ๑๘ และอสังขาริกจิต ๑๘ ๑๘. ถาม อโสภณนับทั้งหมดมีเท่าไรอะไรบ้าง? ตอบ นับทั้งหมดมี ๓๐ คือ อกุศลจิต ๑๒ และอเหตุกจิต ๑๘ รวมเป็น ๓๐

โดย ทรงธรรม [22 ก.ย. 2547 , 15:17:42 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 5 อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [24 ก.ย. 2547 , 12:02:12 น.] ( IP = 61.90.68.251 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด