เสริมสร้างปัญญา...ตอนที่ ๑๔

---

http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=6045 เสริมสร้างปัญญา...ตอนที่ ๑๔ อกุศลจิต เกิดขึ้นได้ เนื่องจากมีโมหะอวิชชา ความโง่ ความหลง ที่ไม่รู้เท่าทันอารมณ์ตามสภาพความเป็นจริง เป็นเสมือนม่านดำปิดบังไว้ จึงยินดีติดใจในอารมณ์ที่มากระทบนั้น เกิดเป็นโลภะ หรือไม่พอใจในอารมณ์นั้น เกิดเป็นโทสะ

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:34:40 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 แล้วโมหะ อวิชชา เกิดขึ้นที่ไหนค่ะ ?? ก็เกิดขึ้นต่อหน้าต่อตาเรานั่นเอง เกิดขึ้นเป็นประจำเมื่อมีอารมณ์มากระทบทางทวารทั้ง ๖ (ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ) และมิได้หยุดเพียงเท่านี้ แต่สานต่อก่อให้เกิดตัณหา เป็นความยินดีติดใจ อยากได้ในอารมณ์นั้น เกิดอภิชฌา หรือไม่ชอบใจในอารมณ์นั้น ก็เกิดความโทมนัส เสียใจ แล้วดิ้นรนหาอารมณ์ใหม่ที่ชอบ ฉะนั้น โมหะอวิชชา เป็นสิ่งที่น่ากลัวมากๆๆๆๆ ซึ่งมีวิธีเดียวเท่านั้นที่จะกำจัดได้ คือ การเจริญวิปัสสนา อารมณ์ คือสิ่งที่จิตรู้ สิ่งใดที่จิตเข้าไปรู้ สิ่งนั้นเรียกว่าอารมณ์ อารมณ์ที่เกิดขึ้นทางทวารต่าง ๆ มี 6 คือ 1. รูปารมณ์ ได้แก่ วัณณะรูป คือสิ่งต่าง ๆ หรือสีต่าง ๆ ที่กำลังเป็นอารมณ์ของจักขุวิญญาณหรือนามเห็น 2. สัททารมณ์ ได้แก่ เสียงที่กำลังเป็นอารมณ์ของโสตวิญญาณหรือนามได้ยิน 3. คันธารมณ์ ได้แก่ กลิ่นที่กำลังเป็นอารมณ์ของฆานวิญญาณหรือนามรู้กลิ่น 4. รสารมณ์ ได้แก่ รสที่กำลังเป็นอารมณ์ของชิวหาวิญญาณหรือนามรู้รส 5. โผฎฐัพพารมณ์ ได้แก่ ความเย็น, ร้อน, อ่อน, แข็ง,หย่อน, ตึงที่กำลังเป็นอารมณ์ของกายวิญญาณ หรือนามรู้กระทบ 6. ธัมมารมณ์ ได้แก่ ความรู้สึกนึกคิด, ชอบ, ไม่ชอบ, ดีใจ,เสียใจ, เฉย ๆ ฯลฯ ต่าง ๆ เหล่านี้ที่กำลังเป็นอารมณ์ของมโนวิญญาณหรือนามรู้ทางใจ

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:37:38 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 2 รูปที่จะนำมาเป็นอารมณ์ทางวิปัสสนานั้นมี 6 คือ ๑. รูปทางตา คือรูปารมณ์ ได้แก่วัณณะรูปที่เห็นเป็นสีต่าง ๆ ๒. รูปทางหู คือสัททารมณ์ ได้แก่เสียงต่าง ๆ ๓. รูปทางจมูก คือคันธารมณ์ ได้แก่กลิ่นต่าง ๆ ๔. รูปทางลิ้น คือรสารมณ์ ได้แก่ รสต่าง ๆ ๕. รูปทางกาย คือโผฎฐัพพารมณ์ ได้แก่ เย็น, ร้อน, อ่อน,แข็ง,หย่อน, ตึงที่ปรากฏทางกาย ๖. รูปทางใจ คือ อิริยาบถใหญ่ทั้ง 4 ได้แก่ รูปที่อยู่ในท่านั่ง, รูปที่อยู่ในท่านอน, รูปที่อยู่ในท่ายืน, และรูปที่อยู่ในท่าเดินคือ รูปที่กำลังก้าวไปรวมถึงรูปที่อยู่ในอิริยาบถย่อยเช่นเหยียด, คู้, ก้ม, เงย, เหลียวซ้าย, แลขวา นามที่จะนำมาเป็นอารมณ์ของวิปัสสนามี 6 คือ ๑. นามเห็น เกิดทางตา มีชื่อเรียกว่า จักขุวิญญาณ ๒.นามได้ยิน เกิดทางหู มีชื่อเรียกว่า โสตวิญญาณ ๓.นามรู้กลิ่น เกิดทางจมูก มีชื่อเรียกว่า ฆานวิญญาณ ๔.นามรู้รส เกิดทางลิ้น มีชื่อเรียกว่า ชิวหาวิญญาณ ๕. นามรู้สัมผัส เกิดทางกาย มีชื่อเรียกว่า กายวิญญาณ ๖.นามรู้สึก,นึกคิด เกิดทางใจ มีชื่อเรียกว่า มโนวิญญาณ รูป-นามทางทวารทั้ง ๖ ๑. ทางตา อะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม - สิ่งที่เห็นเป็นรูป "รู้สึกเห็น" เป็นนาม ๒. ทางหู อะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม - เสียงที่เป็นรูป "รู้สึกได้ยิน" เป็นนาม ๓.ทางจมูก อะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม - กลิ่นเป็นรูป "รู้สึกต่อกลิ่น" เป็นนาม ๔.ทางลิ้น อะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม - รสเป็นรูป "รู้สึกต่อรส" เป็นนาม ๕. ทางกาย อะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม - เย็น, ร้อน, อ่อน, แข็ง, เคร่ง, ตึง เป็นรูป "รู้ว่าเย็น, ร้อน, อ่อน, แข็ง, เคร่ง, ตึง" เป็นนาม ๖.ทางใจ อะไรเป็นรูป อะไรเป็นนาม - อาการของรูปกายที่อยู่ในท่านั่ง,ท่านอน,ท่าเดิน เป็นรูป "รู้ว่ารูปนั่ง, นอน, ยืน, เดิน" เป็นนาม

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:45:25 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 3 ในการกำหนดรูป นามต่างๆ นั้นต้องรู้เหตุผลในการกำหนด สิ่งสำคัญอยู่ที่ว่า เราสำคัญผิดตรงไหน ก็ให้กำหนดตรงนั้น คือ.....

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:48:14 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 4 ทางตา - สิ่งที่เห็นเป็น....รูป - สำคัญผิดว่า.... เราเห็น - แท้จริง จักขุวิญญาณ (เป็นนาม) ทำหน้าที่.... เห็น ... ไม่ใช่ ตัวเรา ตัวฉัน - จึงต้องกำหนดว่า....นามเห็น

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:50:37 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 5 ทางหู - เสียงต่างๆ เป็น....รูป - สำคัญผิดว่า.... เราได้ยิน - แท้จริง โสตวิญญาณ (เป็นนาม) ทำหน้าที่.... ได้ยิน ... ไม่ใช่ ตัวเรา ตัวฉัน - จึงต้องกำหนดว่า....นามได้ยิน

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:52:14 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 6 ทางจมูก - กลิ่นต่างๆ เป็น....รูป - สำคัญผิดว่า.... เราเหม็น เราหอม - แท้จริง สิ่งที่หอม ที่เหม็น....คือ รูป ... ไม่ใช่ ตัวเรา ตัวฉัน - จึงต้องกำหนดว่า....รูปเหม็น รูปหอม

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:53:26 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 7 ทางลิ้น - รสต่างๆ เป็น....รูป - สำคัญผิดว่า....เราเปรี้ยว เราหวาน เราเค็ม - แท้จริง สิ่งที่เปรี้ยว ที่หวาน ที่เค็ม....คือ รูป ... ไม่ใช่ ตัวเรา ตัวฉัน - จึงต้องกำหนดว่า....รูปเปรี้ยว รูปหวาน รูปเค็ม

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:54:52 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 8 ทางกาย - สิ่งที่มาสัมผัสต่างๆ เช่น เย็น, ร้อน, อ่อน, แข็ง เป็น....รูป - สำคัญผิดว่า.... เราเย็น เราร้อน เราแข็ง - แท้จริง สิ่งที่เย็น ที่ร้อน ที่แข็ง....คือ รูป ... ไม่ใช่ ตัวเรา ตัวฉัน - จึงต้องกำหนดว่า....รูปเย็น รูปร้อน รูปแข็ง

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:56:14 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 9 ทางใจ - อาการของรูปกายที่อยู่ในท่านั่ง,ท่านอน,ท่าเดิน.... เป็นรูป - เราสำคัญผิดว่า.... เรานั่ง เรานอน เราเดิน - แท้จริงสิ่งที่นั่ง ที่นอน ที่เดิน....คือ รูป ... ไม่ใช่ ตัวเรา ตัวฉัน - จึงต้องกำหนดว่า...รูปนั่ง, รูปนอน, รูปเดิน - คิดนึกเรื่องราวต่างๆ .เป็นนาม - สำคัญผิดว่า.... เราฟุ้ง - จึงต้องกำหนดว่า...นามฟุ้ง

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 16:57:59 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

สลักธรรม 10 ขอกล่าวเพียงสั้นๆ เท่านี้ก่อนนะคะเพื่อชี้ให้เห็นว่าเป็นสิ่งที่เรียนรู้มาแล้วทั้งนั้นใน กามาวจรจิต โมหะอวิชชา ที่อยู่กับเราตลอดเวลา เป็นรากเหง้าก่อให้เกิดอกุศลจิต การเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การรู้รส รู้สัมผัส คิดนึก ได้นั้น ก็มาจากอเหตุกจิต การเห็น การได้ยิน การได้กลิ่น การรู้รส รู้สัมผัส คิดนึก และรับอารมณ์ที่ดี หรือไม่ดี นั้น ก็เป็นวิบากคือผลของกรรมที่เรากระทำไว้เอง การเจริญวิปัสสนา ก็เกิดมหากุศลจิตชนิด ญาณสัมปยุตต และที่สำคัญเป็น วิวัฏฏกรรม ด้วยค่ะ การศึกษาเรียนรู้พระอภิธรรมนั้น ไม่จำเป็นต้องท่องจำ หรือ ต้องจำให้ได้ทั้งหมด แต่ขอให้ใส่ใจ ทำความเข้าใจ และรู้จักนำมาใช้ เข้าใจอย่างไร.....เช่น เข้าว่าอย่างไรเรียกว่า โลภะ เข้าว่าอย่างไรเรียกว่า โทสะ เข้าว่าอย่างไรเรียกว่า โมหะ เข้าใจว่าอย่างไรเรียกว่ากุศล (ญาณสัมปยุต/ญาณวิปยุต) รู้จักนำมาใช้อย่างไร....เช่น เมื่อโลภ โกรธ หลง เกิดขึ้น ก็ทราบว่าสภาพจิตที่ขณะนั้นเป็น อกุศลจิต ซึ่งเป็นจิตฝ่ายไม่ดี แต่ขณะที่เราทราบว่าอกุศลจิตเกิดขึ้น ขณะนั้นแหละค่ะ มหากุศลญาณสัมปยุตตจิตก็เกิดขึ้น หวังว่าทุกท่าน คงจะสนุกกับการเรียนพระอภิธรรมแล้วนะคะ อนุโมนาในกุศลญาณสัมปยุตตจิตที่เกิดขึ้นค่ะ สัปดาห์หน้าก็จะเป็นเรื่องของรูปาวจรจิตค่ะ ด้วยความปรารถนาดีค่ะ พี่ดา

โดย พี่ดา [6 ต.ค. 2547 , 17:02:52 น.] ( IP = 61.91.68.182 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด