เสริมสร้างปัญญา...ตอนที่ ๑๗

---

http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=6109 เสริมสร้างปัญญา...ตอนที่ ๑๗ เรียนผ่านมาแล้วนะคะ กามาวจรจิต ๕๔ รูปวาจรจิต ๑๕ อรูปาวจรจิต ๑๒ รวมเป็นโลกียจิต ๘๑

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:27:32 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 โลกียจิต ๘๑ เป็นจิตที่ทำให้สัตวโลกทั้งหลายท่องเที่ยวเวียนเกิดอยู่ใน กามโลก รูปโลก และอรูปโลก หรือในกามภูมิ รูปภูมิ และอรูปภูมิ รวม ๓๑ ภูมิ อย่าลืมนะคะ แค่เรียนผ่านเท่านั้น แต่ยังไม่สามารถข้ามพ้นจากโลกทั้ง ๓ ซึ่งเป็นโลกแห่งการเสพอารมณ์ต่างๆ ตามที่ต้องการได้ มีจิตอีกกลุ่มหนึ่งที่เมื่อเกิดขึ้นแล้ว สามารถทำให้พ้นจากโลกทั้ง ๓ ได้ นั่นก็คือ . โลกุตตรจิต โลกุตตรจิต เมื่อแยกศัพท์แล้ว มาจาก โลก + อุตฺตร + จิตฺต โลก มีความหมายเป็นหลายนัย - หมายถึง โลกทั้ง ๓ คือ กามโลก (กามภูมิ) รูปโลก (รูปภูมิ) และอรูปโลก (อรูปภูมิ) - หมายถึง สิ่งที่ต้องเกิดดับพินาศสูญสิ้นไปเป็นธรรมดา อุตฺตร หมายถึง พ้น หรือ เหนือ เมื่อรวมแล้ว โลกุตตรจิต จึงหมายถึง จิตที่เหนือโลกทั้ง ๓ หรือ พ้นจากการท่องเที่ยวไปในโลกทั้ง ๓ แต่อย่าเพิ่งเข้าใจผิดนะคะว่า โลกุตตรจิต เป็นจิตที่หลุดลอยไปจากโลก และพ้นจากอำนาจการเปลี่ยนแปลงผันแปร เพียงแต่หมายถึงว่า โลกุตตรจิต เป็นจิตที่มีนิพพานเป็นอารมณ์ แม้นิพพานจะไม่มีการเกิดดับ เป็นธรรมที่พ้นจากการปรุงแต่ง หรือ อสังขตธรรม แต่โลกุตตรจิต ก็ยังคงมีการเกิดดับตามสภาพของจิต

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:30:06 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 2 โลกุตตรจิต ๘ หรือ ๔๐ มีเพียง ๒ ชาติ เท่านั้น คือ กุศลชาติ ได้แก่ โลกุตตรกุศล หมายถึง มรรคจิต ๔ หรือ ๒๐ คือ โสดาปัตติมรรคจิต ๑ หรือ ๕ สกทาคามิมรรคจิต ๑ หรือ ๕ อนาคามิมรรคจิต ๑ หรือ ๕ อรหัตตมรรคจิต ๑ หรือ ๕ วิปากชาติ ได้แก่ โลกุตตรวิบาก หมายถึง ผลจิต ๔ หรือ ๒๐ โสดาปัตติผลจิต ๑ หรือ ๕ สกทาคามิผลจิต ๑ หรือ ๕ อนาคามิผลจิต ๑ หรือ ๕ อรหัตตผลจิต ๑ หรือ ๕ !!!! ข้อที่น่าสังเกตคือ โลกุตตรจิต ไม่มี กิริยาชาติ เหมือนในโลกียจิต ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า โลกียกุศล ๑๗ ซึ่งได้แก่ มหากุศล ๘ และ มหัคคตกุศล ๙ นั้น หากเกิดขึ้นในสันดานของพระอรหันต์ จะเรียกชื่อว่า มหากิริยา หรือมหัคคตกิริยา ซึ่งย่อมสามารถเกิดขึ้นได้บ่อยครั้ง ส่วนมรรคจิต จะเกิดขึ้นได้เพียงมรรคละครั้งเท่านั้น เพื่อทำหน้าที่ประหาณกิเลสเป็นสมุจเฉทประหาณ และเมื่อบรรลุเป็นพระอรหันต์ ไม่มีกิเลสเหลืออีกแล้ว จึงไม่ต้องมีมรรคจิตเพื่อประหาณกิเลสอีก ฉะนั้น โลกุตตรกิริยาจึงไม่มี

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:39:21 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 3 โลกุตตรจิต ๘ เป็นการนับจิต โดยย่อ ได้แก่ มรรคจิต ๔ และผลจิต ๔ หมายถึง โลกุตตรจิตที่ไม่ได้ประกอบกับอารัมณูปนิชฌาน เกิดกับผู้ที่เจริญวิปัสสนาภาวนาล้วนๆ โดยพิจารณาสังขารธรรมโดยอาศัยรูปนาม เป็นอารมณ์ จนสำเร็จเป็นพระอรหันต์ ที่ไม่มีฌาน เรียกว่าสุกขวิปัสสกพระอรหันต์ หรือ ปัญญาวิมุตติ แต่อนุโลมนับรวมอยู่ในปฐมฌาน เพราะเมื่อมรรคจิตตุปปาทเกิด เจตสิกที่เป็นองค์ของปฐมฌานประกอบอยู่ครบ

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:43:17 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 4 ส่วนโลกุตตรจิต ๔๐ นั้น เป็นการนับจิตโดยพิสดาร ได้แก่ มรรคจิต ๒๐ และผลจิต ๒๐ หมายถึง โลกุตตรจิตที่ประกอบกับอารัมณูปนิชฌาน ซึ่งหมายถึง ฌานลาภีบุคคล หรือบุคคลที่ได้โลกียฌานสมบัติมาแล้ว แล้วจึงเจริญวิปัสสนาภาวนาพิจารณาองค์ฌานโดยความเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เมื่อมรรคจิตุปปาทเกิดขึ้นจึงประกอบด้วยองค์ของ ปฐมฌาน ทุติยฌาน ตติยฌาน จตุตถฌาน และ ปัญจมฌาน โลกุตตรจิต ๘ จึงเปลี่ยนสภาพเป็นโลกุตตรฌานจิต ๘ x ๕ = ๔๐ ดวง ซึ่งได้แก่ มรรคจิต ๔ x ๕ =๒๐ ดวง และ ผลจิต ๔ x ๕ = ๒๐ ดวง การเรียกชื่อของโลกกุตตรจิต โดยพิสดาร คงจะจำกันได้นะคะ เคยกล่าวไว้แล้ว ว่าเรียกชื่อตามองค์ฌาน เช่น โสดาปัตติมรรคจิต ๕ ดวง เรียกชื่อดังนี้ วิตกฺก วิจาร ปีติ สุเขกคฺคตา สหิตํ ปฐมชฺฌาน โสดาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ปฐมฌานโสดาปัตติมรรคจิต ที่เกิดพร้อมด้วย วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา .. วิจาร ปีติ สุเขกคฺคตา สหิตํ ทุติยชฺฌาน โสดาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ทุติยฌานโสดาปัตติมรรคจิต ที่เกิดพร้อมด้วย วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา .. . ปีติ สุเขกคฺคตา สหิตํ ตติยชฺฌาน โสดาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ตติยฌานโสดาปัตติมรรคจิต ที่เกิดพร้อมด้วย ปีติ สุข เอกัคคตา .. .. สุเขกคฺคตา สหิตํ จตุตถชฺฌาน โสดาปตฺติมคฺคจิตฺตํ จตุตถฌานโสดาปัตติมรรคจิต ที่เกิดพร้อมด้วย สุข เอกัคคตา .. .. สุเขกคฺคตา สหิตํ จตุตถชฺฌาน โสดาปตฺติมคฺคจิตฺตํ ปัญจมฌานโสดาปัตติมรรคจิต ที่เกิดพร้อมด้วย อุเบกขา เอกัคคตา สกทาคามิมรรคจิต ๕ อนาคามิมรรคจิต ๕ อรหัตตมรรคจิต ๕ ก็เป็นไปทำนองเดียวกัน ส่วนผลจิต ๒๐ ก็เป็นไปในทำนองเดียวกันค่ะ เพียงแต่เปลี่ยนลงท้ายเป็นผลจิตตํ

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:45:32 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 5 โลกุตตรกุศล นั้น มีความหมายหลายนัย ดังนี้ นัยที่ ๑. โลกุตตรกุศล หมายความถึงกุศลที่ทำให้ข้ามพ้นจากโลกทั้ง ๓ คือ ..กามโลก ได้แก่ กามภูมิ ๑๑ คือ อบายภูมิ ๔ กามสุคติภูมิ ๗ (หมายถึง มนุษย์ภูมิ ๑ เทวภูมิ ๖) ..รูปโลก ได้แก่ รูปภูมิ ๑๖ ..อรูปโลก ได้แก่ อรูปภูมิ ๔ ต้องทำความเข้าใจความหมายของ คำว่าข้ามพ้นโลกให้ดีนะคะ กล่าวคือ .โสดาปัตติมรรคจิต และสกทาคามิมรรคจิต ทำให้ข้ามพ้นจากกามโลกได้เพียง ๔ ภูมิ คืออบายภูมิ ๔ .อนาคามิมรรคจิต ทำให้ข้ามพ้นจากกามโลกได้ทั้ง ๑๑ ภูมิ .อรหัตตมรรคจิต ทำให้ข้ามพ้นจากโลกทั้ง ๓ โดยเด็ดขาด ไม่ต้องเกิดอีกต่อไป

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:47:38 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 6 นัยที่ ๒. โลกุตตรกุศล หมายความถึงกุศลที่ทำให้ข้ามพ้นจากความเป็นปุถุชน สู่ อริยบุคคล คือ โสดาปัตติมรรคจิต ทำให้เป็น โสดาปัตติมรรคบุคคล สกทาคามิมรรคจิต ทำให้เป็น สกทาคามิมรรคบุคคล อนาคามิมรรคจิต ทำให้เป็น อนาคามิมรรคบุคคล อรหัตมรรคจิต ทำให้เป็น อรหัตมิมรรคบุคคล นัยที่ ๓. โลกุตตรกุศล หมายความถึงจิตที่เกิดขึ้นรับโลกุตตรธรรมคือ พระนิพพาน ซึ่งเป็นอสังขตธรรม เป็นอารมณ์ ต้องแยก โลกุตตรธรรม กับ โลกุตตรจิต ให้ออกนะคะ .โลกุตตรธรรม หมายถึง มรรค ๔ ผล ๔ นิพพาน ๑ .โลกุตตรจิต หมายถึง มรรค ๔ ผล ๔ ซึ่งยังคงเป็นสังขตธรรม

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:49:56 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 7 นัยที่ ๔. โลกุตตรกุศล หมายความถึงกุศลจิตที่มีอำนาจดับอกุศล หรือ ประหาณกิเลสได้โดยเด็ดขาดเป็นสมุจเฉทปหาน โสดาปัตติมรรคจิต สามารถประหาณ ทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต ๔ และวิจิกิจฉาสัมปยุตตจิต ๑ ได้โดยเด็ดขาด อนาคามิมรรคจิต สามารถประหาณ โทสมูลจิต ๒ ได้โดยเด็ดขาด อรหัตตมรรคจิต สามารถประหาณ อกุศลจิตที่เหลืออีก ๕ ดวง คือ ทิฏฐิคตวิปปยุตตจิต ๔ อุทธัจจสัมปยุตตจิต ๑ สิ่งที่ควรทราบคือ พระโสดาบัน - หมายถึง โสดาปัตติผลบุคคล - ประหาณ ทิฏฐิคตสัมปยุตตจิต ๔ และวิจิกิจฉาสัมปยุตตจิต ๑ เป็นสมุจเฉทปหาน - ยังคงเป็นเสกขบุคคล เพราะยังต้องศึกษาเพื่อและปฏิบัติอีกต่อไปเพื่อให้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ - เมื่อจุติแล้ว จะไม่ไปปฏิสนธิในอบายภูมิอีก - จะต้องปฏิสนธิอีกอย่างมาก ๗ ชาติ ยกเว้นบุคคลที่มีกำลังแห่งความปรารถนาอันยิ่งใหญ่ อธิษฐานจิตตั้งมั่น ยินดีพอใจในวัฏฏะต่อไปอีก เรียกว่า วัฏฏภิรตโสดาบัน อาจถือปฏิสนธิได้มากกว่า ๗ ชาติ เช่น ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี นางวิสาขามหาอุบาสิกา เป็นต้น พระสกทาคามี - หมายถึง สกทาคามิผลบุคคล - ไม่มีสมุจเฉทปหาน - หากจะต้องกลับมาปฏิสนธิในมนุษย์ภูมิ จะกลับมาปฏิสนธิในมนุษย์ภูมิอีกเพียงครั้งเดียวเท่านั้น - ยังคงเป็นเสกขบุคคล เพราะยังต้องศึกษาเพื่อและปฏิบัติอีกต่อไปเพื่อให้สำเร็จเป็นพระอรหันต์ พระอนาคามี - หมายถึง อนาคามิผลบุคคล - โทสมูลจิต ๒ และ โลภะที่เกี่ยวกับกามราคะถูกประหาณโดยเด็ดขาด (สมุจเฉทปหาน) - เมื่อจุติแล้ว จะไม่ไปปฏิสนธิในกามภูมิอีก จะไปปฏิสนธิในพรหมภูมิ ตามสมควรแก่การเจริญภาวนา พระอรหันต์ - หมายถึง อรหัตผลบุคคล - อกุศลจิต ๑๒ ถูกประหาณโดยเด็ดขาด (สมุจเฉทปหาน) - เมื่อปรินิพพานแล้ว ไม่ต้องไปปฏิสนธิอีก

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 00:51:22 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 8 สรุปจิตทั้งหมด กับ อารมณ์ที่รับรู้ค่ะ หวังว่าทุกท่านคงจะมีความสุขกับการเรียนเรื่องจิตปรมัตถ์ และได้รับความรู้ไปบ้างไม่มากก็น้อยนะคะ เรื่องเสริมสร้างปัญญานี้ขออนุญาตหยุดพักไว้เพียงเท่านี้เป็นการชั่วคราวก่อนนะคะ ขอน้อมถวายกุศลที่เกิดขึ้นจากธรรมทานนี้ แด่ ท่านพระอาจารย์บุญมี เมธางกูร ผู้ก่อตั้งมูลนิธิอภิธรรมมูลนิธิแห่งนี้ ซึ่งเป็นสถานที่แห่งแรก ที่ทำให้ข้าพเจ้าได้มีโอกาส รู้จัก และศึกษาเล่าเรียนพระอภิธรรม และ ปรับเปลี่ยนความคิดเห็นต่างๆ ไปในทางที่ถูกที่ควร พร้อมกับรู้สึกว่าเป็นคนใหม่ที่เริ่มรู้จักพุทธศาสนา และขอน้อมกราบครูบาอาจารย์ทุกท่าน ด้วยความความสำนึกในพระคุณอย่างสูงค่ะ แล้วพบกันใหม่ ด้วยความปรารถนาดีค่ะ พี่ดา

โดย พี่ดา [22 ต.ค. 2547 , 01:07:39 น.] ( IP = 61.90.68.152 : : )

สลักธรรม 9 อนุโมทนากับงานกุศลที่พี่ดาได้เพียรกระทำ โดยนำความรู้จากการศึกษาพระอภิธรรมมาเผยแผ่

โดย เซิ่น [22 ต.ค. 2547 , 22:02:41 น.] ( IP = 61.90.23.150 : : )

สลักธรรม 10 แอบเข้าไปย้ายกระทู้ให้พี่ดาแล้ว... รวมฮิตหลายปริจเฉทเลยนะคะพี่ดา ใครมาอ่านก็คงจะได้กำไรกลับไปเพียบ.. อธิบายธรรมดาซะที่ไหน... ขอบพระคุณ..อนุโมทนาค่ะพี่ดาคนขยั๊ย..ขยัน

โดย น้องกิ๊ฟ [22 ต.ค. 2547 , 22:56:35 น.] ( IP = 202.183.162.208 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด