ปริญญา ๓ คืออะไรครับ

---

คำว่าปริญญา ๓ คือ อะไรครับ และ 1 - 2 - 3 นั้นต่างกันอย่างไรครับ

โดย นิพนธ์ หาญวันทา - [2 พ.ย. 2547 , 19:30:04 น.] ( IP = 61.91.76.237 : : )

สลักธรรม 1 พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ปริญญา 3 (การกำหนดรู้, การทำความรู้จัก, การทำความเข้าใจโดยครบถ้วน — full understanding; diagnosis)      1. ญาตปริญญา (กำหนดรู้ด้วยให้เป็นสิ่งอันรู้แล้ว, กำหนดรู้ขั้นรู้จัก, กำหนดรู้ตามสภาวลักษณะ คือ ทำความรู้จักจำเพาะตัวของสิ่งนั้นโดยตรง พอให้ชื่อว่าได้เป็นอันรู้จักสิ่งนั้นแล้ว เช่นว่ารู้ นี้คือเวทนา เวทนาคือสิ่งที่มีลักษณะเสวยอารมณ์ดังนี้เป็นต้น — full knowledge as the known; diagnosis as knowledge)      2. ตีรณปริญญา (กำหนดรู้ด้วยการพิจารณา, กำหนดรู้ขั้นพิจารณา, กำหนดรู้โดยสามัญลักษณะ คือ ทำความรู้จักสิ่งนั้นพิจารณาเห็นโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เช่นว่า เวทนาไม่เที่ยง มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดา ไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน ดังนี้เป็นต้น — full knowledge as investigating; diagnosis as judgment)      3. ปหานปริญญา (กำหนดรู้ด้วยการละ, กำหนดรู้ถึงขั้นละได้, กำหนดรู้โดยตัดทางมิให้ฉันทราคะเกิดมีในสิ่งนั้น คือรู้ว่าสิ่งนั้นเป็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา แล้ว ละนิจจสัญญาเป็นต้น ในสิ่งนั้น เสียได้ — full knowledge as abandoning; diagnosis as abandoning) ปริญญา 3 นี้ เป็นโลกียะ มีขันธ์ 5 เป็นอารมณ์ เป็นกิจในอริยสัจข้อที่ 1 คือ ทุกข์ ในทางปฏิบัติ จัดเข้าใน วิสุทธิข้อ 3 ถึง 6 คือ ตั้งแต่นามรูปปริเฉท ถึง ปัจจยปริคคหะ เป็นภูมิแห่งญาตปริญญา ตั้งแต่กลาปสัมมสนะ ถึง อุทยัพพยานุปัสสนา เป็นภูมิแห่งตีรณปริญญา ตั้งแต่ ภังคานุปัสสนาขึ้นไป เป็นภูมิแห่งปหานปริญญา ดู [198] กิจในอริยสัจ 4; [270] วิสุทธิ 7; [299] วิปัสสนาญาณ 9. Ndi 53; Vism.606 ขุ.ม. 29/62/60; วิสุทธิ. 3/230. ที่มา และแนะนำ :-      พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม      พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)      คำว่า “ ปริญญา 3 ” http://84000.org/tipitaka/dic/d_seek.php?text=ปริญญา_3      ขุ.ม. 29/62/60 http://84000.org/tipitaka/read/?29/62/60

โดย ฐานาฐานะ [2 พ.ย. 2547 , 20:11:01 น.] ( IP = 203.118.80.222 : : )

สลักธรรม 2 สวัสดีครับผม พี่เณรขอร่วมตอบกับคุณฐานาฐานะด้วยนะครับผม ญาตปริญญา ตีรณปริญญา และ ปหานปริญญา ในปริญญาทั้ง ๓ นั้น มีเหตุและผลที่ควรทำความเข้าใจดังนี้นะครับผม.. ปัญญาอันเป็นไปในการกำหนดลักษณะโดยเฉพาะ ๆ แห่งสภาวธรรมเหล่านั้น ๆ ด้วยการเห็นตามความจริงว่า.. รูปมีการแตกดับไปเป็นลักษณะ เวทนามีการเสวยอารมณ์เป็นลักษณะ ปัญญาที่เกิดขึ้นนั้นชื่อว่า ญาตปริญญา วิปัสสนาปัญญาอันมีลักษณะเป็นอารมณ์ หมายถึง.. ยกสามัญลักษณะแห่งสภาวธรรมเหล่านั้น ๆ ขึ้นเป็นไปโดยนัยเป็นต้นว่า.. รูป อนิจฺจา ทุกฺขา อนตฺตา รูปไม่เที่ยงเป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เวทนา อนิจฺจา ทุกฺขา อนตฺตา เวทนาไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาดังนี้ ชื่อว่า ตีรณปริญญา วิปัสสนาอันมีลักษณะเป็นอารมณ์.. เป็นไปด้วยสามารถแห่ง การละวิปลาสทั้งหลาย ..มีนิจสัญญาวิปลาสเป็นต้น ในธรรมทั้งหลายเหล่านั้นเสียได้นั่น ชื่อว่า ปหานปริญญา ครับผม

โดย พี่เณร [3 พ.ย. 2547 , 06:23:45 น.] ( IP = 61.90.12.115 : : )

สลักธรรม 3 บรรดาปริญญาทั้ง ๓ นั้น ตั้งต้นแต่สังขารปริจเฉทญาณ ญาณในการกำหนดสังขารธรรม จนถึงปัจจยปริคคหญาณ ญาณในการกำหนดสังขารธรรมโดยความเป็นปัจจัย เป็นภูมิของญาตปริญญา..เพราะในระหว่างนี้ ความเป็นอธิบดีย่อมมีแก่พระโยคีบุคคลผู้แทงตลอดลักษณะโดยเฉพาะ ๆ ของสภาวธรรมทั้งหลายได้ ตั้งแต่กลาปสัมมสนญาณ ญาณในการพิจารณาสังขารธรรมโดยกลาป..จนถึงอุทยัพพยานุปัสสนาญาณ ญาณในการเห็นอยู่เนือง ๆ ซึ่งการเกิดขึ้นและดับไปของสังขารธรรม เพราะในระหว่างนี้..ความเป็นอธิบดีย่อมมีแก่พระโยคีบุคคลผู้แทงตลอดสามัญลักษณะได้ ตั้งต้นแต่ภังคานุปัสสนาญาณ ญาณในการเห็นอยู่เนือง ๆ ซึ่งความดับไปแห่งสังขารธรรมขึ้นไป เป็นภูมิแห่งปหานปริญญา..ครับผม

โดย พี่เณร [3 พ.ย. 2547 , 06:29:07 น.] ( IP = 61.90.12.115 : : )

สลักธรรม 4 เข้ามาทำความเข้าใจความแตกต่างของ ปริญญาทั้ง ๓ ค่ะ ขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น [3 พ.ย. 2547 , 10:48:26 น.] ( IP = 203.150.206.9 : : )

สลักธรรม 5 ขอบพระคุณคุณฐานะฐานะและพี่เณรนะคะ ที่ร่วมกันวิสัชชนาให้ความรู้ ...อ่านแล้วก็ได้ความว่า เป็นปริญญาที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ...ในแต่ละลักษณะ ...และบังเอิญน้องกิ๊ฟอ่านพบสรุปย่อของ ญาณ ๑๖ เข้ากับวิสุทธิ ๗ ไว้เกี่ยวกับปริญญาทั้งสามนี้ ขออนุญาตคัดลอกมาไว้ว่า ... สีลวิสุทธิ และจิตตวิสุทธิ ยังไม่ถึงขั้นญาตปริญญา ทิฏฐิวิสุทธิ นามรูปปริจเฉทญาณ กำหนดแจ้งในรูปและนาม ละสักกายทิฏฐิ เห็นผิดว่าเป็นตัวเป็นตน เป็น ญาตปริญญา กังขาวิตรณวิสุทธิ ปัจจยปริคคหญาณ รู้แจ้งปัจจัยแห่งรูปและนาม ละ อเหตุกทิฏฐิ เห็นผิดว่าไม่มีเหตุ ละ วิสมเหตุกทิฏฐิ ยึดในเหตุที่ไม่เหมาะสม ละ กังขามลทิฏฐิ หม่นหมองเพราะสงสัย เป็น ญาตปริญญา มัคคามัคคญาณทัสสนวิสุทธิ สัมมสนญาณ เห็นความเกิดของรูปนาม ละสมูหัคคาหะ การยึดเรา ยึดเขา เป็น ญาตปริญญา ....ตรุณอุทยัพพยญาณ เห็นทั้งความเกิดและความดับของรูปนาม แต่ยังมีวิปัสสนูปกิเลสมารบกวนอยู่ ละอมัคเคมัคคสัญญา สัญญาที่เข้าใจผิด เป็น ตีรณปริญญา

โดย น้องกิ๊ฟ [3 พ.ย. 2547 , 13:01:50 น.] ( IP = 203.150.217.119 : : 203.113.67.36 )

สลักธรรม 6 ปฏิปทาญาณทัสสนวิสุทธิ พลวอุทยัพพยญาณ เห็นทั้งความเกิดและความดับของรูปและนาม โดยปราศจากวิปัสสนูปกิเลสแล้ว ละ อุจเฉททิฏฐิ เห็นผิดว่าตายแล้วสูญ เป็น ตีรณปริญญา ......ภังคญาณ เห็นแต่ความดับของรูปนาม ละ สัสสตทิฏฐิ เห็นผิดว่าเที่ยง เป็น ปหานปริญญา .....ภยญาณ เกิดปัญญารู้แจ้งว่า รูปและนามนี้เป็นภัย ละ สภเยอภยสัญญา สัญญาที่ไม่แจ้งในภัย เป็น ปหานปริญญา ....อาทีนวญาณ เกิดปัญญารู้แจ้งว่า รูปและนามนี้เป็นโทษ ละ อัสสาทสัญญา สัญญาที่ยินดี เป็น ปหานปริญญา ....นิพพิทาญาณ เกิดปัญญาเบื่อหน่ายในรูปนาม ละ อภิรติสัญญา สัญญาที่เพลิดเพลิน เป็น ปหานปริญญา .....มุญจิตุกมยตาญาณ อยากพ้นจากรูปนาม ละ อมุญจิตุกามภาวะ การข้องอยู่ในกาม เป็น ปหานปริญญา ....ปฏิสังขาญาณ หาอุบายที่จะให้พ้นจากรูปนาม ละ อปฏิสังขาน การยึดโดยไม่ไตร่ตรอง เป็น ปหานปริญญา ......สังขารุเบกขาญาณ วางเฉยต่อรูปนาม ละ อนุเปกขณะ การยึดโดยไม่วางเฉย เป็น ปหานปริญญา ..... อนุโลมญาณ คล้อยตามให้เห็นอริยสัจจ ละ สัจจปฏิโลมคาหะ การยึดโดยไม่คล้อยตามสัจจะ เป็น ปหานปริญญา

โดย น้องกิ๊ฟ [3 พ.ย. 2547 , 13:13:08 น.] ( IP = 203.150.217.119 : : 203.113.67.36 )

สลักธรรม 7 ปฏิปทาญาณทัสสนาวิสุทธิ(โดยปริยาย ) โคตรภูญาณ ปัญญาแจ้งในพระนิพพาน เป็น ปหานปริญญา ญาณทัสสนวิสุทธิ มัคคญาณ ปหานกิเลสเป็นสมุจเฉท เป็น ปหานปริญญา ...ผลญาณ เสวยอารมณ์พระนิพพานตามมัคค ปัจจเวกขณญาณ พิจารณามัคคผล นิพพาน และกิเลสที่ละแล้ว กิเลสที่ยังคงเหลือ ก็ยังไม่เข้าใจในสิ่งที่นำมานี้หรอกนะคะ ได้แต่เคยอ่านมาเท่านั้น...แต่พอย้อนกลับไปอ่านของพี่เณรแล้วก็พอจะเข้าใจภาพรวมของปริญญาทั้งสามนี้ ...อิอิ

โดย น้องกิ๊ฟ [3 พ.ย. 2547 , 13:24:53 น.] ( IP = 203.150.217.119 : : 203.113.67.36 )

สลักธรรม 8 ขอบคุณครับข้อมูลเพียบเลยครับ

โดย นิพนธ์ หาญวันทา [3 พ.ย. 2547 , 16:18:47 น.] ( IP = 61.90.12.149 : : )

สลักธรรม 9 อนุโมทนาและขอบคุณทั้งผู้ถามและผู้ตอบ ก็คงเหมือนน้องกิ๊ฟ คือว่า ... อ่านมาแล้วแต่ก็ยังไม่ค่อยเข้าใจหรอกค่ะ แต่พอมาอ่านของคุณฐานาฐานะ ที่เอามาจากพจนานุกรมพุทธศาสตร์ และคำอธิบายของพี่เณร ก็ทำให้เข้าใจและมองเห็นความแตกต่างของปริยยาทั้ง ๓ นี้ได้ค่ะ ขอบพระคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา [4 พ.ย. 2547 , 13:34:51 น.] ( IP = 61.91.68.159 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด