ถามเรื่องปัญญา

---

คำว่าปัญญาคืออะไรครับ และที่พูดกันว่าปัญญาทางโลกไม่ใช่ปัญญาแท้นั้นหมายความว่าอย่างไรครับ

โดย คมกฤช [4 พ.ย. 2547 , 17:36:18 น.] ( IP = 203.172.117.11 : : )

สลักธรรม 1 ขอนำคำตอบ ที่ อ.เทพธรรม ได้เคยอธิบายมาตอบค่ะ ปัญญา มีลักษณะอย่างไร เกิดขึ้นได้อย่างไร สภาพธรรมที่เป็นปัญญานั้น คือสภาพที่รู้และเข้าใจธรรมทั้งหลายถูกต้องตรงตามความเป็นจริงของลักษณะสภาพธรรมนั้นๆ สภาพธรรมแต่ละอย่างมีหลายระดับขั้น ปัญญาก็มีตั้งแต่ ขั้นฟัง ขั้นพิจารณาไตร่ตรอง และขั้นคมกล้าประจักษ์ชัดในลักษณะของสภาพธรรมที่กำลังปรากฏได้จริง ๆ แต่ปัญญาขั้นฟัง และขั้นพิจารณาเข้าใจสภาพธรรมนั้นเป็นปัญญาที่อ่อนมาก ยังดับกิเลสไม่ได้ เพราะ เป็นปัญญาขั้นละความไม่รู้ ละความสงสัยจากการที่ไม่เคยได้ยินได้ฟังเท่านั้นเอง ปัญญาจะเกิดขึ้นได้โดยอาศัยการฟังธรรม แล้วพิจารณาไตร่ตรอง สนทนาธรรมเพื่อเข้าใจสภาพธรรมเพิ่มขึ้น เมื่อความเข้าใจเพิ่มขึ้นปัญญาก็จะเจริญขึ้น เป็นปัจจัยอุปการะแก่การระลึกรู้ลักษณะของสภาพธรรม .

โดย เซิ่น [4 พ.ย. 2547 , 18:18:08 น.] ( IP = 203.150.206.9 : : )

สลักธรรม 2 ที่สำคัญจะต้องเข้าใจให้ถูกว่า ปัญญาที่จะดับกิเลสรู้อะไร ? และจะอบรมเจริญอย่างไร ปัญญา คือ ความเข้าใจถูกในสิ่งที่มีจริงๆในชีวิตประจำวัน กำลังเห็นขณะนี้เป็นสิ่งที่มีจริงใช่ไหมปัญญาสามารถรู้ความจริงขณะนี้ได้ แต่ต้องมีเหตุที่จะให้รู้ได้ซึ่งไม่ใช่ไปสงสัยเฉยๆ โดยที่ไม่เข้าใจอะไรเลย แต่การที่จะรู้ความจริงของการเห็นและสิ่งที่กำลังปรากฏทางตาในขณะที่ต้องอาศัยการฟังพระธรรม ถ้าฟังเรื่องของการเห็นเดี๋ยวนี้ ฟังเรื่องสิ่งที่มีจริงที่กำลังปรากฏทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ เรื่องสภาพธรรมต่าง ๆ ที่ไม่เคยฟังไม่เคยรู้ไม่เคยเข้าใจ จนกระทั้งค่อยๆ เข้าใจขึ้น ปัญญาที่เริ่มเข้าใจจะเป็นสิ่งที่ปรุงแต่ง ( สังขารขันธ์ ) ให้ปัญญาในกาลต่อไป เจริญขึ้น คมกล้าขึ้น แล้วจึงจะรู้ชัดได้และในที่สุด...สามารถที่จะดับกิเลสได้ เพราะฉะนั้น ปัญญาที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดง ให้อบรม ให้เจริญเพื่อที่จะดับกิเลสนั้นไม่ใช่รู้อย่างอื่น แต่ว่าต้องรู้ความจริงที่กำลังปรากฏทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย ทางใจ โดยความเป็นอนัตตาจริง ๆ.

โดย เซิ่น [4 พ.ย. 2547 , 18:19:52 น.] ( IP = 203.150.206.9 : : )

สลักธรรม 3 สรุป จะเห็นว่า ปัญญาที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดง และให้สัตวโลกดำเนินตามพระองค์นั้น มีทั้งขั้นฟัง ขั้นพิจารณาไตร่ตรอง และขั้นคมกล้า ที่สามารถ ดับกิเลส ได้ ทำให้ยุติการเกิด หมดทุกข์ ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป แต่ถ้าเป็นความรู้ทั่วๆไป หรือที่เรียกว่าปัญญาทางโลก แม้จะศึกษาจนเชียวชาญขนาดไหน ชีวิตก็ยังต้องวนเวียน เกิด-ตาย หาจุดจบให้กับชีวิตไม่ได้

โดย เซิ่น [4 พ.ย. 2547 , 18:33:42 น.] ( IP = 203.150.206.9 : : )

สลักธรรม 4 มาอ่านคำตอบด้วยครับ อนุโมทนาสาธุครับคุณเซิ่น

โดย ฮิเดชิ [4 พ.ย. 2547 , 19:06:50 น.] ( IP = 61.91.76.89 : : )

สลักธรรม 5 ขอบคุณครับคุณเซิ่นที่ให้คำตอบแก่ผม และผมขอถามต่อนะครับว่า ถ้ามีคำตอบว่าปัญญาแท้คือปัญญาเจตสิก ส่วนปัญญาทางโลกหมายถึงวิตกเจตสิกจะได้มั๊ยครับคุณเซิ่น

โดย คมกฤช [4 พ.ย. 2547 , 20:46:54 น.] ( IP = 203.172.117.25 : : )

สลักธรรม 6 ปัญญาเจตสิก คือความรู้ในเหตุผลแห่งความจริงของสภาวธรรมและทำลายความเห็นผิด หรือเป็นเจตสิกที่มีความรู้เป็นใหญ่ ปกครองซึ่งสหชาตธรรมทั้งปวง มีลักขณาทิจตุกะ ดังนี้ ธมฺมสภาวปฏิเวธลกฺขณา มีความรู้แจ้งซึ่งสภาวธรรม เป็นลักษณะ โมหนฺธการวิทฺธํสนรสา มีการกำจัดมืด เป็นกิจ อสมฺโมหปจฺจุปฏฺฐานา มีความไม่หลงผิด หรือไม่เห็นผิด เป็นผล สมาธิปทฏฺฐานา มีสมาธิ เป็นเหตุใกล้ ปัญญานี้มีอรรถาธิบายอย่างกว้างขวาง และแจกแจงได้หลายนัย แต่โดยปัญญามีเพียง ๓ นัย คือ กัมมสกตาปัญญา ปัญญาที่รู้ว่า กรรมเป็นสมบัติของตน วิปัสสนาปัญญา ปัญญาที่รู้ขันธ์ ๕ รูปนาม เป็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา โลกุตตรปัญญา ปัญญาที่รู้แจ้งแทงตลอดในอริยสัจจ์

โดย มิตร [4 พ.ย. 2547 , 22:07:20 น.] ( IP = 203.172.117.85 : : )

สลักธรรม 7 วิตกเจตสิก คือการยกจิตขึ้นสู่อารมณ์ หรือเรียกว่าการคิด การนึกถึงอารมณ์ มีลักขณาทิจตุกะ ดังนี้ อารมฺมเณ จิตฺตสฺส อภินิโรปนลกฺขโณ มีการยกจิตขึ้นสู่อารมณ์ เป็นลักษณะ อาหนปริยาหนรโส มีการกระทำให้จิตกระทบอารมณ์บ่อย ๆ เป็นกิจ อารมฺมเณ จิตฺตสฺส อานยนปจฺจุปฏฺฐาโน มีจิตที่ทรงอยู่ในอารมณ์ เป็นผล เสสขนฺธตฺตยปทฏฺฐาโน มีนามขันธ์ทั้ง ๓ ที่เหลือ (เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ วิญญาณขันธ์) เป็นเหตุใกล้

โดย มิตร [4 พ.ย. 2547 , 22:09:27 น.] ( IP = 203.172.117.85 : : )

สลักธรรม 8 ปฐมวรรค...ปัญญาลักขณปัญหา...ถามลักษณะปัญญา (จาก...มิลินทปัญหา ฉบับพร้อมด้วยอรรถกถา ฎีกา แปลโดย...ปุ้ย แสงฉาย) พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า “ ข้าแต่พระนาคเสน ปัญญา มีลักษณะอย่างไร ? ” พระเถรเจ้าตอบว่า “ มหาราช ปัญญามีการตัดเป็นลักษณะ ตามที่อาตมภาพได้ถวายวิสัชนาไว้แล้ว อีกประการหนึ่ง ปัญญา มีการ ทำให้สว่าง เป็นลักษณะ ขอถวายพระพรฯ ” “ ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ปัญญามีการทำให้สว่าง เป็นลักษณะอย่างไร? ” “ มหาราช ปัญญาเมื่อเกิดขึ้น ก็กำจัดเครื่องทำให้มืด คือ อวิชชา ทำให้เกิดแสงสว่าง คือ วิชชา ทำให้เกิดความแสงสว่าง คือ ญาณ ทำให้อริยสัจปรากฏ ลำดับนั้น พระโยคาวจรก็เห็นด้วยปัญญาอันชอบว่า อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ขอถวายพระพรฯ ” “ ขอนิมนต์อุปมาฯ ” “ มหาราช เปรียบปาน บุรุษส่องประทีปเข้าไปในเรือนที่มืด แสงประทีปย่อมกำจัดความมืด ทำให้เกิดแสงสว่าง ทำให้รูปทั้งหลายปรากฏ ฉันใด ปัญญาเมื่อเกิดขึ้น ก็กำจัดความมืด คือ อวิชชา ทำให้เกิดแสงสว่าง คือ วิชชา ทำให้เกิดแสงสว่าง คือ ญาณ ทำให้อริยสัจทั้งหลายปรากฏ ลำดับนั้น พระโยคาวจรก็เห็นด้วยปัญญาอันชอบว่า อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ฉันนั้น อย่างนี้แหละ มหาราช ชื่อว่า ปัญญา มีการ ทำให้สว่าง เป็นลักษณะ ขอถวายพระพร” “ ถูกแล้ว พระนาคเสน ” ฏีกามิลินท์ คำว่า “ ปัญญาอันชอบ ” ได้แก่ วิปัสสนาปัญญา คือ ปัญญาอันเกิดด้วยวิปัสสนา

โดย มิตร [4 พ.ย. 2547 , 22:14:29 น.] ( IP = 203.172.117.85 : : )

สลักธรรม 9 ขอบคุณทุกท่านครับ

โดย คมกฤช [5 พ.ย. 2547 , 20:17:35 น.] ( IP = 202.183.162.237 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด