ขอเชิญสร้างปัญญาบารมี...ตอนที่ ๔

---

ขอเชิญสร้างปัญญาบารมี ตอนที่ ๑ http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=6244 ขอเชิญสร้างปัญญาบารมี ตอนที่ ๒ http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=6253 ขอเชิญสร้างปัญญาบารมี ตอนที่ ๓ http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=6263 แนวคิดเรื่องรูป ในพระอภิธรรม ในขณะที่ความรู้ทางกายวิภาคศาสตร์และสรีรวิทยา ศึกษาถึงส่วนประกอบตามระบบต่าง ๆ ของร่างกาย ไม่ว่าจะเป็นระบบเนื้อเยื่อ ระบบผิวหนัง ระบบหายใจ ระบบกล้ามเนื้อ หรือระบบประสาท โดยศึกษาว่าแต่ละระบบมีส่วนประกอบสำคัญอะไรบ้าง แต่ละส่วนมีหน้าที่พิเศษอย่างไรในการรักษาสมดุลของร่างกาย การศึกษาเรื่องรูปในทางพุทธศาสนา ก็ศึกษาถึงส่วนประกอบ หน้าที่การทำงานและความสัมพันธ์ของแต่ละส่วนเช่นกัน โดยวิเคราะห์ไปถึง เหตุ ปัจจัย ที่ทำให้แต่ละส่วนสามารถรักษาโครงสร้างของตนอยู่ได้ แต่ศึกษาในลักษณะที่เป็นสภาวะของรูปปรมัตถ์ซึ่งมีความละเอียดเล็กมาก รูปปรมัตถ์ทางพระพุทธศาสนา

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:38:57 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 1. ความหมายของรูป รูป หมายถึง ธรรมชาติที่แตกดับย่อยยับ ผันแปรไปด้วยอำนาจ ของความเย็น ความร้อน ชีวิตต้องมีทั้งกายและจิต กายเป็นสภาพที่มองเห็นได้ สัมผัสได้ มีความเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาทั้งแบบค่อยเป็นค่อยไป และแบบเฉียบพลัน เช่น จากผิวเด็กที่เต่งตึง แปรสภาพไปสู่ความเหี่ยวย่นเมื่อถึงวัยชรา เป็นความเปลี่ยนแปลงที่ไม่รู้ตัวค่อย ๆ เปลี่ยนไป แต่ถ้าถูกน้ำร้อนหรือถูกไฟไหม้หรือถูกแสงแดดมากเกินไป ก็จะเห็นความเสื่อมสลายได้ในทันที กายอย่างเดียวเป็นสิ่งที่รับรู้ความดี ความชั่ว ความสุข ความเจ็บปวดทรมานไม่ได้ เช่น คนตาย กายไม่มีการเคลื่อนไหว ถึงจะถูกน้ำร้อน หรือไฟไหม้ ก็ไม่มีความรู้สึกสะทกสะท้านแต่อย่างใด กาย ในภาษาธรรมเรียกว่า รูป อาการของกาย ก็คือ อาการของรูป กายนั่ง

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:43:26 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 2 รูปปรมัตถ์ มีลักขณาทิจตุกะ (บุญมี เมธางกูร และ วรรณสิทธิ์ ไวทยะเสวี 2530 : 2) ดังนี้ ๑. ลักษณะของรูป คือ การแตกสลายไป แปรปรวนไป ๒. กิจการงานของรูป คือ การแยกออกจากกัน (กับจิต) ได้ ๓. ผลงานของรูป คือ รูปเป็นธรรมที่ไม่ใช่กุศลและไม่ใช่อกุศล ๔. เหตุให้เกิดรูป คือ จิต

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:44:57 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 3 ที่เรียกว่ารูปปรมัตถ์ มีทั้งหมด 28 รูป ดังแผนผังของรูปที่แสดงไว้ (พระมหาแสวง โชติปาโล 2535 : 96 - 99)

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:47:25 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 4 รูป 28 แบ่งเป็น 7 หมวด

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:48:18 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 5 2. เหตุที่ทำให้รูปเกิดขึ้นได้ (สมุฏฐานของรูป) รูปทุกรูปจะเกิดขึ้นได้ต้องมีเหตุ หรือสมุฏฐานให้เกิด สมุฏฐานของรูป มี 4 อย่างคือ กรรม จิต อุตุ อาหาร นอกจากสมุฏฐาน 4 เกิดไม่เท่ากัน บางกลุ่มมีได้สมุฏฐานเดียว บางกลุ่มมีได้หลายสมุฏฐาน อย่างนี้แล้วไม่มีเหตุอื่นที่ทำให้รูปเกิดขึ้นได้ กลุ่มรูปแต่ละกลุ่มมีสมุฏฐาน ดังนี้

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:52:01 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 6 - หมวดอวินิพโภครูป 8 มีสมุฏฐาน 4 คือ เกิดจาก กรรม จิต อุตุ อาหาร - วิการรูป 3 เป็นรูปที่แสดงความเบา ความอ่อน ควรที่การงาน เกิดจากสมุฏฐาน 3 คือ จิต อุตุ อาหาร - สัททรูป 1 คือ สัททารมณ์ หรือเสียง จะเกิดขึ้นได้ต้องมีสมุฏฐาน 2 คือ เกิดจาก จิต และอุตุ - เอกันตกัมมชรูป 9 มีสมุฏฐานเพียง 1 คือ เกิดจากอำนาจกรรมโดยตรง - วิญญัติรูป 2 เป็นรูปที่แสดงการเคลื่อนไหวทางกายและการพูด มีสมุฏฐานเพียง 1 เช่นกัน แต่เกิดจากจิตที่นึกคิด จะทำหรือจะพูด ไม่ได้เกิดจากกรรม - ลักขณรูป 4 เป็นรูปที่แสดงถึงความเกิดและเสื่อมไปของรูปแต่ละรูป จึงไม่มีสมุฏฐานของตนโดยเฉพาะ - ปริจเฉทรูป 1 คือ ช่องว่างระหว่างรูปแต่ละรูป ทำให้รูปแยกเป็นส่วน ๆ ได้ จึงมีสมุฏฐานอ้างอิงตามรูปที่ตนประกอบ คือ มีได้ทั้ง 4 สมุฏฐาน (กรรม จิต อุตุ อาหาร)

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:53:36 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 7 กัมมชรูป (รูปที่เกิดจากกรรม) รูปที่เกิดจากกรรมโดยตรง เรียกว่า กัมมชรูป มี 9 รูป ซึ่งจะเกิดกับสิ่งมีชีวิตเท่านั้น แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ ๑. ชีวิตรูป 1 เป็นรูปอย่างหนึ่งเกิดจากกรรมเป็นสมุฏฐานแทรกอยู่ในทุกเนื้อเยื่อของร่างกาย มีหน้าที่รักษารูปที่เกิดพร้อมกับตนให้คงอยู่ และเป็นไปได้ตลอดอายุของรูปนั้น ๆ ๒. หทยวัตถุรูป 1 เป็นรูปที่เกิดจากกรรมเป็นสมุฏฐาน ตั้งอยู่ภายในช่องเนื้อเยื่อหัวใจโตเท่าเมล็ดดอกบุนนาค เป็นที่อาศัยเกิดของจิต (จิตประเภทมโนธาตุ และมโนวิญญาณธาตุ) เพื่อการรู้ธรรมารมณ์

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:55:26 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 8 ๓. ปสาทรูป 5 เป็นรูปที่เกิดจากกรรม ปสาทรูป หมายถึง รูปที่มีความใส เป็นที่อาศัยเกิดของจิตประเภทปัญจวิญญาณ รูปที่มีความใสนี้มีอยู่ 5 อย่าง คือ จักขุปสาทรูป โสตปสาทรูป ฆานปสาทรูป ชิวหาปสาทรูป และกายปสาทรูป ตำแหน่ง รูปร่างสัญฐาน และการเรียงตัวของเนื้อเยื่อเฉพาะ ๆ ของรูปทั้ง 5 ไม่เหมือนกัน ปสาทรูป 5 จึงเป็นที่อาศัยเกิดของจิตได้เพียงบางดวง และไม่ก้าวก่ายกัน เช่น จักขุปสาทรูป เป็นที่ตั้งของจักขุวิญญาณเพื่อทำหน้าที่เห็นเท่านั้น ส่วนโสตปสาทรูปจะเหมาะสำหรับเป็นที่อาศัยเกิดของโสตวิญญาณเพื่อทำหน้าที่ได้ยินเท่านั้น จักขุวิญญาณจะไปอาศัยเกิดที่โสตปสาทรูป เพื่อทำหน้าที่เห็น หรือแม้แต่ทำหน้าที่ได้ยินก็ไม่ได้ ปสาทรูปอื่นก็เช่นเดียวกัน คือ เป็นที่อาศัยเกิดของจิตเฉพาะดวง โดยจิตนั้นมีความสามารถรับอารมณ์ได้เฉพาะอารมณ์ของตน ๆ ไม่ปะปนกัน

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:56:39 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 9 ๔. ภาวรูป 2 เป็นรูปที่เกิดจากกรรมเป็นสมุฏฐาน แสดงสภาพความเป็นหญิง (อิตถีภาวะ) เป็นชาย (ปุริสะภาวะ) ภาวรูปนี้จะแทรกอยู่ในทุกเนื้อเยื่อของร่างกายเช่นกัน การแสดงความเป็นหญิงหรือเป็นชายนั้นอาศัยเครื่องหมายที่แสดงออก 4 อย่าง คือ รูปร่าง ลักษณะเฉพาะ นิสัยใจคอ และกิริยาอาการ - รูปร่าง ได้แก่ อวัยวะต่าง ๆ แขนขา หน้าตา เพศ ที่ปรากฏแต่กำเนิด - ลักษณะเฉพาะ เช่น หนวด เครา หน้าอก - นิสัยใจคอ การละเล่น การกระทำ เช่น หญิงชอบเล่นตุ๊กตา ทำครัว ส่วนชายชอบซุกซน โลดโผน กิริยาอาการ เดิน ยืน นั่ง นอน การพูด หญิงมีลักษณะเรียบร้อย เอียงอาย ชายจะว่องไว

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 07:59:19 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

สลักธรรม 10 กล่าวสรุป ความสำคัญของรูป คือ การเรียนรู้ถึงกฎเกณฑ์การอิงอาศัยกันของรูปและนาม รูปเป็นที่ตั้ง ที่อาศัยของจิตเพื่อให้จิตทำงานได้ มีเหตุทำให้เกิดรูปได้ 4 อย่างคือ กรรม จิต อุตุ อาหาร รูปแต่ละรูปต้องอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม(กลาป) จึงจะทำหน้าที่ของตนได้ กลุ่มรูปที่สำคัญคือ กลุ่มรูปที่เกิดจากกรรม ซึ่งเป็นพื้นฐานที่ทำให้ชีวิตดำรงอยู่ได้ ด้วยความปรารถนาดีค่ะ อ.บุษกร เมธางกูร

โดย อ. บุษกร เมธางกูร [11 พ.ย. 2547 , 08:00:04 น.] ( IP = 61.90.23.185 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด