มีปัญหาถามพี่ดอกแก้วต่อครั้งที่ 4

---

สวัสดีตอนค่ำครับพี่ดอกแก้ว...เมื่อเย็นนี้ผมมีเวลาทบทวนพระอภิธรรมปริเฉทที่ ๑ ครับ พออ่านไปๆเกิดสงสัยนิดๆครับ เพราะที่สงสัยนั้นคือผมเองหาคำตอบให้ตนเองไม่ได้ครับ เลยเข้ามาถามพี่ดอกแก้วนะครับผมเพื่อจะได้หายข้อข้องใจครับ คือว่า.. ผมอยากทราบว่า จิต แปลว่ารู้อารมณ์ คำว่า วิญญาณ ก็แปลว่า รู้อารมณ์เช่นเดียวกัน แล้วทำไมในกุศลวิปาก อกุศลวิปากนั้นไม่เรียกว่า จกฺขุจิตฺต โสตจิตฺต และการที่เรียกว่า จกฺขุวิญฺญาณจิตตฺนั้น จะไม่เกินศัพท์ไปหรือครับผม?

โดย ทับตะวัน [18 พ.ย. 2547 , 20:52:00 น.] ( IP = 61.90.82.107 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 คุณทับตะวันค่ะ การตั้งชื่อจิตนั้น พระบรมศาสดาอาศัยตามเหตุตามผลนะคะ คือจิตบางอย่าง ทรงเรียกอาศัยเหตุ ตัวอย่างเช่น จิตเป็นโลภมูล โทสมูลเป็นต้น บางอย่างก็ทรงเรียกอาศัยทวาร เช่น จกฺขุทฺวาริกจิตฺต มโนทฺวาริกจิตฺต เป็นต้น จิตบางอย่างก็ทรงเรียกอาศัยวัตถุ เช่นจกฺขุวิญฺญาณ โสตวิญฺญาณเป็นต้น เพราะเมื่อรูปารมณ์มากระทบกับจกฺขุวตฺถฺ ความรู้ก็เกิดขึ้นในขณะนั้น ฉนั้นความรู้ดวงนี้จึงเรียกจกฺขุวิญฺญาณ จกฺขุวิญฺญาณนี้แหละคะเป็นชาติจิต เป็นปรมตฺถ ฉนั้นเรียกว่า.. จกฺขุวิญฺญาณจิตฺต ถ้าจะไม่ประกอบด้วยศัพท์ว่า วิญฺญาณศัพท์ ก็อาจจะมีคนเข้าใจผิดๆไปได้นะคะว่า จกฺขุนี้แหละเป็นจิตโดยตรง ซึ่งความจริงนั้นไม่ใช่ คำว่าจกฺขุเป็นธรรมชาติของรูป ส่วนจิตเป็นธรรมชาติของนาม ฉะนั้นเพื่อป้องกันความเข้าใจผิดว่า จกฺขุปสาทรูปเป็นจิต พระบรมศาสดาจึงทรงเทศนาว่า....จกฺขุวิญฺญาณจิต หมายความว่า ความรู้สึกที่อาศัยการกระทบของรูปกับจกฺขุ เรียกว่า.จกฺขุวิญฺญาณจิต ..ค่ะคุณทับตะวัน.

โดย พี่ดอกแก้ว [18 พ.ย. 2547 , 20:56:39 น.] ( IP = 61.90.82.107 : : )

สลักธรรม 2 ขอถอนใจได้ไหมคะพี่ดอกแก้ว...เฮ้อๆๆๆๆๆ เรียนมาก็ตั้งหลายปี เพิ่งพบความเป็นมาของการเรียกชื่อจิตก็คราวนี้ .... ...จิตบางอย่าง ทรงเรียกอาศัยเหตุ บางอย่างก็ทรงเรียกอาศัยทวาร บางอย่างก็ทรงเรียกอาศัยวัตถุ... ขอบพระคุณที่ให้ความกระจ่างนะคะ และขออนุญาตถามต่อว่า ...คำว่า โลภะ โทสะ และโมหะ นั้นเป็นชื่อจิตหรือเจตสิกคะ พี่ดอกแก้ว?

โดย น้องกิ๊ฟ [18 พ.ย. 2547 , 21:18:45 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

สลักธรรม 3 สวัสดีค่ะน้องกิ๊ฟ คำว่าโลภะ โทสะ และโมหะ ทั้ง ๓ นี้เป็นเจตสิกค่ะ.. แต่เกิดเพราะ จิตนั่นเอง มีพระบาลีว่า มโน เตสํ ธมฺมานํ ปฐมํ อุปฺปชฺชติ แปลว่า จิตเกิดก่อนเจตสิก ไขข้อความต่อไปนะคะว่า...ปภสฺสรมิทํ ภิกฺขเว จิตฺตํ ตญฺจโข อาคนฺตุเกหิ อุปกฺกิเลเสหิ อุปกกิลิฎฺฐํ จากพระบาลีบทนี้นะคะ อธิบายว่า..เมื่อจิตเกิดมาทีแรก ไม่รู้ว่าจิตอะไร เพราะธรรมชาติของจิตปราศจากความเศร้าหมองต่างๆ..... แต่เมื่อเจตสิดเกิด จึงรู้ได้ว่าเป็น โลภ โทส หรือโมห การรู้ได้นั้นก็เพราะ โลภเจตสิก โทสเจตสิก และ โมหเจตสิก ติดตามหลังประดุจเงาติดตามวัตถุเสมอ ฉะนั้นท่านพระอนุรุทธาจารย์ ได้แสดงไว้ใน อภิธมฺมตฺถสงฺคห ว่า..โลภมูล โทสมูล และโมหมูล ...หมายความว่า จิตเหล่านี้ โลภเจตสิกเป็นมูล โทสเจตสิกเป็นมูล และโมหเจตสิกเป็นมูลค่ะน้องกิ้ฟ

โดย พี่ดอกแก้ว [18 พ.ย. 2547 , 21:36:12 น.] ( IP = 61.90.82.107 : : )

สลักธรรม 4 ก็เพิ่งจะทราบละค่ะว่า ..เมื่อจิตเกิดมาทีแรก ไม่รู้ว่าจิตอะไร เพราะธรรมชาติของจิตปราศจากความเศร้าหมองต่างๆ..... แต่เมื่อเจตสิกเกิด จึงรู้ได้ว่าเป็น โลภะ โทสะ หรือโมหะ.. ขอบพระคุณที่กรุณาอธิบายให้ทราบนะคะ เพราะฉะนั้น น้องกิ๊ฟจึงขอฉวยโอกาสจากความใจดีของพี่ดอกแก้วถามปัญหาแบบก้าวกระโดดไปเรื่องอื่นสักนิดว่า.. คำว่าอรูป กับ นาม เป็นอันเดียวกันและความหมายก็คือ นามธรรมเหมือนกัน แล้วทำไมไม่เรียก อรูปาวจรว่านามจิตละคะพี่ดอกแก้ว?

โดย น้องกิ๊ฟ [18 พ.ย. 2547 , 21:50:10 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

สลักธรรม 5 น้องกิ้ฟค่ะ คำว่าจิตเป็น อรูป เรียกเป็นนามก็คงไม่ผิด แต่คำว่า นามนั้นได้แก่ นามธรรมทั้งหมดค่ะ คือ จิตทั้งหมดพร้อมกับเจตสิก ๕๒ ดวงค่ะ ตลอดถึงนิพฺพานธาตุด้วยค่ะ คำที่เรียกอรูปนั้น ใช้ได้ ๒ สถานนะคะน้องกิ้ฟ คือ จิตเป็นอรูป และอรูปพรหมก็ได้ค่ะ ฉะนั้นในที่นี้จึงต้องใช้ศัพท์ อรูป โดยตรงค่ะน้องกิ้ฟ.

โดย พี่ดอกแก้ว [18 พ.ย. 2547 , 21:56:12 น.] ( IP = 61.90.82.107 : : )

สลักธรรม 6 ขอบพระคุณค่ะพี่ดอกแก้ว..กรุณาตอบให้น้องกิ๊ฟอย่างทันใจเลยนะคะ .. แต่น้องกิ๊ฟใกล้จะหมดลมแล้วค่ะ เพราะถอนใจหลายครั้งเหลือเกินกับความไม่รู้ของตนเอง... ....เพราะนามธรรมกินความกว้างกว่าอรูปนั่นเอง.. ค่อนข้างดึกมากแล้ว ..ไม่รบกวนแล้วค่ะพี่ดอกแก้ว ทราบว่ายังไม่สบายในช่วงนี้ พักผ่อนก่อนเถอะนะคะ ขอบพระคุณที่เสียสละเวลามาให้ความรู้แก่น้องๆค่ะพี่ดอกแก้ว

โดย น้องกิ๊ฟ [18 พ.ย. 2547 , 22:06:20 น.] ( IP = 202.129.44.34 : : )

สลักธรรม 7 ขอถามพี่ดอกแก้วบ้างนะครับ เห็นการตอบแล้วทึ่งครับ ท่านคงเรียนมากมายนะครับ อยากรู้ว่าอนุตริยะ ๖ นั้นคืออะไรครับ

โดย นิคม [18 พ.ย. 2547 , 22:43:01 น.] ( IP = 61.90.82.184 : : )

สลักธรรม 8 สวัสดีค่ะคุณนิคม ที่ถามมาว่าอนุตริยะ ๖ นั้นคืออะไรนั้น คำว่าอนุตริยะ หมายถึงสิ่งยอดเยี่ยมค่ะมี ๖ อย่างคือ ๑. ทัศนานุตริยะ (การเห็นยอดเยี่ยม) ๒. สวนานุตริยะ (การฟังยอดเยี่ยม) ๓. ลาภานุตริยะ (การได้ยอดเยี่ยม) ๔. สิกขานุตริยะ (การศึกษายอดเยี่ยม) ๕. ปาริจริยานุตริยะ (การปรนนิบัติอันยอดเยี่ยม) ๖. อนุสตานุตริยะ (การระลึกยอดเยี่ยม) พระพุทธองค์ทรงตรัสไว้ว่า..นี้แล ภิกษุทั้งหลาย อนุตริยะ ๖ ค่ะ

โดย พี่ดอกแก้ว [18 พ.ย. 2547 , 22:51:02 น.] ( IP = 61.90.82.184 : : )

สลักธรรม 9 คุณพี่ดอกแก้วขอบคุณมากครับที่ตอบเรื่องอนุตริยะ ๖ แต่ผมก็มีคำถามอยากรู้ต่อไปว่า เจโตวิมุตต กับปัญญาวิมุตตนั้น ต่างกันอย่างไรครับ ขอความเมตตาอธิบายด้วยจะเป็นพระคุณยิ่ง

โดย นิคม [19 พ.ย. 2547 , 08:09:51 น.] ( IP = 61.90.82.116 : : )

สลักธรรม 10 สวัสดีค่ะคุณนิคม ในพระพุทธศาสนา ผู้ที่สำเร็จเป็นพระอรกันต์มี ๒ อย่างค่ะ คือ: เจโตวิมุติ และปัญญาวิมตติ คำว่าเจโตวิมุตตฺ อาศัยสมถะภาวนาและสามารถพ้นจากราคะค่ะ ส่วนคำว่าปัญญาวิมตติ อาศัยวิปัสสนาภาวนาและสามารถพ้นจากอวิชชาค่ะ

โดย พี่ดอกแก้ว [19 พ.ย. 2547 , 08:44:28 น.] ( IP = 61.90.82.116 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด