ธรรมวิจัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

---

ธรรมวิจัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ.๒๕๒๕ ได้กำหนดคำนิยามของคำว่า “วิจัย” ไว้ ๒ ประการคือ “การสะสม, การรวบรวม” และ “การค้นคว้าเพื่อหาข้อมูลอย่างถี่ถ้วนตามหลักวิชา (อ. research)” ดังนั้นคำว่า “ธรรมวิจัย” จึงหมายความว่า “การค้นคว้าเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้องในการศึกษา(สภาว)ธรรม” ท่านอาจารย์หลวงพ่อพุธ ฐานิโย (พระราชสังวรญาณ) ได้กรุณาอบรมสั่งสอนผมไว้ว่า การบำเพ็ญสมาธิภาวนาซึ่งเป็นการฝึกอบรมพัฒนาจิตใจมีอยู่ ๒ ประการ คือ “สมถภาวนา” ซึ่งได้แก่การภาวนาเพื่อให้จิตใจสงบเป็นสมาธิเพียงอย่างเดียวประการหนึ่ง และ “วิปัสสนาภาวนา” ซึ่งได้แก่การภาวนาเพื่อให้จิตใจสงบเป็นสมาธิแล้วนำเอาสมาธินั้นมาใช้ประโยชน์ในการพัฒนาปัญญา ในการศึกษาและปฏิบัติธรรมเพื่อให้บรรลุถึงการรู้แจ้งเห็นจริงในสภาวธรรมต่างๆ องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงกำหนดขั้นตอนระเบียบปฎิบัติที่สำคัญที่เรียกว่า “โพธิปักขิยธรรม” ไว้ถึง ๓๗ ประการ ได้แก่ สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ และมรรค ๘ ในจำนวนนี้ “โพชฌงค์ ๗” นับว่ามีความสำคัญอย่างยิ่งเพราะเป็นหัวข้อที่ได้กล่าวถึงองค์ประกอบที่จะนำไปสู่การ(ตรัส)รู้แจ้งเห็นจริงซึ่งได้แก่ สติ ธรรมวิจัย วิริยะ สมาธิ ปิติ อุเบกขา และการสงบนิ่ง (ปัสสัทธิ) ดังปรากฏอยู่ในหัวข้อปุจฉาวิสัชนาระหว่างพระนาคเสนเถรกับพระเจ้ามิลินท์ (หนังสือ “มิลินทปัญหา สัตตมวรรค สัตตโพธิฌงคปัญหา”) ดังนี้:

โดย ทรงธรรม [24 พ.ย. 2547 , 09:29:29 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 1 - “.... พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า.... อันว่าโพธิฌงค์เป็นองค์ให้ตรัสรู้นี้มีกี่ประการ พระนาคเสนจึงถวายพระพรว่า พระโพธิฌงค์เป็นองค์จะให้ตรัสรู้นั้นมีอยู่อย่างเดียว.........................คือพระธัมมวิจยสัมโพธิฌงค์....” พระนาคเสนได้ถวายคำวัสัชนาโดยอุปมาให้พระเจ้า มิลินท์เข้าพระทัยง่ายว่า “.....โพธิฌงค์ทั้ง ๖ นี้เปรียบดุจฝักดาบ ธัมมวิจยสัมโพธิฌงค์เหมือนตัวดาบ โพธิฌงค์ทั้ง ๖ ย่อมอาศรัยธัมมวิจยสัมโพธิฌงค์ก่อน จึงให้รู้มรรครู้ผล เหมือนฝักดาบอาศรัยตัวดาบ จึงฟันบั่นรอนสิ่งทั้งปวงให้ขาดได้.....” พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงศึกษาและปฏิบัติธรรมอย่างต่อเนื่องมาเป็นเวลาที่ยาวนาน พระองค์จึงทรงไว้ซึ่งพระบารมีทั้งสิบประการคือ ทาน ศีล เนกขัมมะ ปัญญา วิริยะ ขันติ สัจจะ อธิษฐาน เมตตา และอุเบกขา ผมได้มีโอกาสปฏิบัติหน้าที่สนองพระเดชพระคุณใกล้ชิดพระยุคลบาทมานานพอสมควร พระองค์ท่านได้ทรงพระเมตตาอธิบายหัวข้อธรรมะจากพระโอษฐ์เองบ้าง พระราชทานหนังสือ และเทปคำบรรยายธรรมของพระอริยสงฆ์มาให้ศึกษาด้วยตนเองบ้าง จึงทำให้ผมได้มีความรู้ความเข้าใจในการศึกษาและปฏิบัติธรรมมากยิ่งขึ้น ผมจึงมีความเชื่อมั่นว่า ทุกครั้งที่พระองค์ท่านได้ทรงศึกษาและปฏิบัติธรรมนั้น สิ่งที่พระองค์ท่านจะทรงขาดไม่ได้คือ การปฏิบัติธรรมวิจัย ตัวอย่างที่เห็นได้อย่างชัดเจนประการหนึ่งคือ บทพระราชนิพนธ์เรื่อง “พระมหาชนก” ซึ่งได้ทรงศึกษาค้นคว้าจากเรื่องพระมหาชนกในพระไตรปิฎก (พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เล่มที่ ๔ ภาคที่ ๒) ในพระราชนิพนธ์นี้ ได้ทรงเน้นความสำคัญที่ควรให้ความสนใจเป็นอย่างยิ่งไว้ประการหนึ่งคือ การบำเพ็ญวิริยบารมีของพระมหาชนกที่ไม่หวังผลตอบแทนใดๆ จนกระทั่งได้ทรงครองราชสมบัติ และนำความเจริญมั่งคั่งแก่กรุงมิถิลาด้วยพระปรีชาสามารถ

โดย ทรงธรรม [24 พ.ย. 2547 , 10:18:27 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 2 ในหนังสือพระราชนิพนธ์เล่มนี้ ได้กล่าวถึงการเดินทางทางเรือของพระมหาชนก จากเมืองจัมปาไปยังเมืองมิถิลา แต่ได้ประสบอุบัติเหตุระหว่างทาง เรือพระที่นั่งถูกพายุคลื่นลมอย่างรุนแรงจนกระทั่งอับปาง พระมหาชนกต้องทรงว่ายน้ำอยู่นาน ถึงเจ็ดวัน จนกระทั่งนางเทพธิดาชื่อ มณีเมขลา ได้ตรวจพบและช่วยเหลือ ก่อนที่จะให้ความช่วยเหลือ นางมณีเมขลาได้ทด สอบสัจจธรรมของ พระมหาชนกอยู่หลายประการ ในที่สุด พระมหาชนกก็สามารถทำให้นางมณีเมขลา จำนนต่อถ้อยคำ โดยการตรัสว่า ดูก่อนเทวดา ผู้ใดรู้แจ้งว่าการงานที่ทำ จะไม่ลุล่วงไปได้จริงๆ ชื่อว่าไม่รักษาชีวิตของตน ถ้าผู้นั้นละความเพียรในฐานะเช่นนั้นเสีย ก็จะพึงรู้ผลแห่งความเกียจคร้าน ดูก่อนเทวดา คนบางพวกในโลกนี้เห็นผลแห่งความประสงค์ของตนจึงประกอบการงานทั้งหลาย การงานเหล่านั้นจะสำเร็จหรือไม่ก็ตาม ดูก่อนเทวดา ท่านก็เห็นผลแก่กรรมประจักษ์แก่ตนแล้วมิใช่หรือ คนอื่นๆ จมในมหาสมุทรหมด เราคนเดียวยังว่ายข้ามอยู่ และได้เห็น ท่านมาสถิตอยู่ใกล้ๆเรา เรานั้นจักพยายามตามสติกำลัง จักทำความเพียรที่บุรุษควรทำ ไปให้ถึงฝั่งแห่งมหาสมุทร ข้อความข้างต้น พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงขยายความไว้ในวรรคต่อมาให้เห็นเด่นชัดถึงความเดิมที่ปรากฏในพระสุตตันตปิฎกฯ ในส่วนที่เกี่ยวข้องซึ่งพระองค์ท่านได้ทรงศึกษาวิเคราะห์ หรือ ทรงปฏิบัติธรรมวิจัย ด้วยพระองค์เองว่า แต่ละพระคาถานั้นมีความหมายอย่างไร อาทิ

โดย ทรงธรรม [24 พ.ย. 2547 , 10:21:09 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 3 “....บทว่า ตานิ อิช.ฌน.ติ วา น วา ความว่า พระมหาสัตว์ทรงแสดงความว่า เมื่อบุคคลกระทำความเพียรทางกายและความเพียรทางใจว่า เราจักไปในที่นี้ จักเรียนสิ่งนี้ การ งานเหล่านั้นย่อมสำเร็จทีเดียว เพราะฉะนั้น จึงควรทำ ความเพียรแท้.....” เท่าที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้น ย่อมเป็นเครื่องยืนยันได้อย่างแน่นอนว่า บทพระราชนิพนธ์เรื่อง “พระมหาชนก” นี้เป็นผลงานธรรมวิจัยของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในเรื่อง วิริยะ หรือการบำเพ็ญความเพียร ซึ่งเป็นพลังอินทรีย์หนึ่งในห้าประการที่องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงกำหนดไว้เป็นขั้นตอนการปฏิบัติเพื่อเกื้อกูลให้ผู้ปฏิบัติได้รู้แจ้งเห็นจริงในสภาวธรรมทั้งปวง หรือ “โพธิปักขิยธรรม” นั่นเองประชาชนคนไทยนับได้ว่าเป็นผู้ที่มีโชคดีที่พระมหากษัตราธิราชซึ่งทรงไว้ซึ่งทศพิธราชธรรม ทรงมีประปรีชาสามารถ ทรงมีพระราชอัจฉริยภาพสูงส่ง และทรงมีพระมหา กรุณาธิคุณแก่พวกเราเหลือคณานับ ดังนั้นในวโรกาสที่สำคัญยิ่งที่ วันเฉลิมพระชนมพรรษาของพระองค์ท่านได้เวียนมาบรรจบครบรอบอีกครั้งหนึ่ง จึงเป็นการสมควรอย่างยิ่งที่พวกเราชาวไทยทุกคนจะได้ร่วมกันตั้งจิตอธิษฐานถวายพระพรให้ทรงพระเจริญยิ่งยืนนานตลอดไป เรียบเรียง ณ วันที่ ๖ พฤษจิกายน ๒๕๔๐ คัดลอกจากบทความของท่าน พลตำรวจตรี สุชาติ เผือกสกนธ์ H.S.1.H.B

โดย ทรงธรรม [24 พ.ย. 2547 , 10:23:14 น.] ( IP = 61.91.156.6 : : 192.168.0.102 )

สลักธรรม 4 พระบรมฉาลาลักษณ์ ทรงประทับบนเรือ และทรง ดนตรีไปด้วยนี้ ไม่เคยได้เห็นมาก่อน ได้เห็นพระองค์ท่านในพระลักษณะนี้ เป็นที่ประทับใจมากค่ะ ขอบคุณ ในภา พและข้อเขียนอันงดงาม

โดย ทิกิ_tiki [24 พ.ย. 2547 , 10:29:48 น.] ( IP = 221.128.111.65 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด