ที่มาของ‘ธรรมจักร’ในไทย

---

ประวัติศาสตร์พุทธศิลป์ : ที่มาของ‘ธรรมจักร’ในไทย โดย ผู้จัดการออนไลน์ เริ่มตั้งแต่สมัยประวัติศาสตร์ไทย มีนักวิชาการหลายท่านชี้ชวนให้เห็นว่าทวารวดีนี้เองที่เป็นอารยธรรมเริ่มแรกของดินแดนไทยในปัจจุบัน ด้วยความเจริญงอกงามในด้านต่างๆ ทำให้อารยธรรมนี้ขยายอาณาเขตเป็นบริเวณกว้าง เมืองสำคัญของอารยธรรมทวาราวดี คือ นครปฐม ราชบุรี และเมืองอู่ทอง ความรุ่งเรืองในพระพุทธศาสนาเป็นสิ่งสำคัญยิ่งที่ทำให้อารยธรรมนี้ ถ่ายทอดงานศิลปกรรมมากมาย เป็นการบันทึกเรื่องราวประวัติศาสตร์ได้เป็นอย่างดี ถึงแม้ว่าจะไม่สามารถทราบลึกไปถึงรายละเอียดอย่างเช่นประวัติศาสตร์ของดินแดนในสมัยถัดมา แต่ก็เป็นการบันทึกที่ดีอย่างหนึ่งว่า ได้มีการยอมรับนับถือพระพุทธศาสนามาแล้วจากประเทศอินเดีย

โดย TaRa [28 มี.ค. 2548 , 18:26:20 น.] ( IP = 61.19.188.245 : : )

สลักธรรม 1 สิ่งที่เป็นสัญลักษณ์อย่างเด่นชัดที่สุดของอารยธรรมทวารวดีต่อพระพุทธศาสนานั้นคือ ‘พระธรรมจักร’ โดยมีการขุดค้นพบหลักฐานทางประวัติศาสตร์ เป็นพระธรรมจักรกับกวางหมอบ สัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้และการเผยแผ่พระพุทธศาสนา พระธรรมจักรนี้มีหลายขนาดแตกต่างกัน ทั้งที่เป็นสองด้าน และด้านเดียว เป็นทั้งแบบทึบ และแบบโปร่ง โดยมากมักพบกวางหมอบบริเวณใกล้เคียง ไม่ก็อยู่คู่กันกับบริเวณที่ค้นพบ ซึ่ง‘กวาง’นั้นหมายถึงสถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมจักรกัปวัตนสูตร คือป่าอิสิปตนมฤคทายวัน (ป่ากวาง)

โดย TaRa [28 มี.ค. 2548 , 18:29:50 น.] ( IP = 61.19.188.245 : : )

สลักธรรม 2 เมื่อพิจารณาพระธรรมจักรที่ค้นพบ ก็พอสืบเค้าโครงได้ถึงรูปแบบของศิลปกรรมที่พัฒนามาจากศิลปะอินเดียแบบคุปตะ ทั้งนี้มีเหตุผลประกอบคือเป็นช่วงเวลาที่ทั้งสองดินแดนมีอายุคาบเกี่ยวกันการติดต่อกับอินเดียรับนับถือพระพุทธศาสนานั้น จึงเป็นการรับเอารูปแบบศิลปกรรมมาโดยปริยาย โดยสิ่งที่เป็นหลักฐานได้เป็นอย่างดีนั่นคือ ‘ลวดลาย’ หลายต่อหลายครั้งที่ลวดลายทำหน้าที่เสมือนจารึกที่ บอกกล่าวถึงอายุของวัตถุต่างๆ ว่าเป็นลวดลายที่เกิด ขึ้นในช่วงพุทธศตวรรษที่เท่าไร เป็นช่วงที่อารยธรรมใดรุ่งเรืองอยู่ ประกอบกันเป็นจำนวนที่มากพอให้ได้สรุปว่าเป็นลวดลายที่รุ่งเรืองในอารยธรรมนั้นๆ พระธรรมจักรก็เช่นกัน ลวดลายไม่เพียงให้เกิดความสมบูรณ์เกิดความงดงาม มีระเบียบ จังหวะที่ลงตัวแล้ว แต่ลวดลายดอกไม้กลม สลับกับลายสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนป็นสิ่งบ่งชี้ได้ดีที่กล่าวมาข้างต้นว่า อารยธรรมทวารวดี รับอิทธิพลจากอินเดียในศิลปะแบบคุปตะและหลังคุปตะ ซึ่งลายดังกล่าวพบเป็นจำนวนมากในศิลปะแบบนี้ จนกลายเป็นเอกลักษณ์ที่สำคัญประการหนึ่ง

โดย TaRa [28 มี.ค. 2548 , 18:33:13 น.] ( IP = 61.19.188.245 : : )

สลักธรรม 3 ความหมายของพระธรรมจักรนี้มีนัยแฝงอยู่ประการหนึ่ง เดิมทีสัญลักษณ์แทนการประกาศพระศาสนาของพระพุทธองค์คือพระธรรมจักร และเป็นสัญลักษณ์ที่คงใช้ต่อเรื่อยมา ทั้งนี้ พระธรรมจักรเป็นสัญลักษณ์ที่เข้าใจง่ายและเป็นสากล แม้ไม่มีบริบทอื่นใดประกอบเลย ก็สามารถทำความเข้าใจได้ไม่ยาก ต่อมาในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช พระองค์ได้เผย แผ่พระพุทธศาสนาได้อย่างกว้างขวางและยิ่งใหญ่ ดังปรากฏเสาอโศกอันมีความหมายว่า พระพุทธศาสนาได้เข้ามาถึงดินแดนนั้นแล้ว โดยส่วนยอดของเสานั้นมีนักวิชากล่าวไว้ว่าเป็นที่ประดิษฐานพระธรรมจักร ซึ่งพ้องกันกับอารยธรรมทวารวดีที่มีอาณาเขตกว้างขวางมาก และดินแดนที่อารยธรรมทวารดีเข้าไปถึงนั้นมักจะพบหลักฐานเป็นพระธรรมจักรอยู่เสมอ ที่มา : http://www.manager.co.th/Dhamma/viewnews.aspx?NewsID=9480000043045

โดย TaRa [28 มี.ค. 2548 , 18:41:09 น.] ( IP = 61.19.188.245 : : )

สลักธรรม 4 ขอบคุณมากครับคุณธารา ที่นำเรื่องนี้มาให้อ่าน เพื่อทราบถึงที่มาครับผม

โดย พี่เณร [28 มี.ค. 2548 , 19:44:21 น.] ( IP = 61.91.115.13 : : )

สลักธรรม 5 มาเยือนค่ะ

โดย ทิกิ [28 มี.ค. 2548 , 22:18:13 น.] ( IP = 221.128.103.211 : : )

สลักธรรม 6 ขอบคุณมากค่ะ...คุณ Tara

โดย เซิ่น [28 มี.ค. 2548 , 23:31:11 น.] ( IP = 61.90.103.143 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด