เห็นเพียงสักครั้งหนึ่ง.…ตอนที่ ๒.

---

ความเดิมในตอนที่ ๑.... http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=7795 เห็นเพียงสักครั้งหนึ่ง. ตอนที่ ๒. เหตุให้เกิดการเห็นหรือจักขุวิญญาณ ประกอบด้วย ๔ อย่าง คือ รูปารมณ์ --- จักขุปสาท --- แสงสว่าง --- มนสิการ เป็นการง่ายหากจะบอกชื่อปัจจัยไปเลยว่าปัจจัยอะไรบ้างที่ช่วยอุปการะแก่จักขุวิญญาณ แต่จะไม่เกิดประโยชน์เท่าที่ควร การศึกษาเล่าเรียนพระอภิธรรมนั้นต้องรู้จักคิดอย่างมีเหตุผลจึงจะนับว่าเกิดประโยชน์ในเบื้องต้น เราจึงจะมาช่วยกันคิดพิจารณาว่าอุปปัตติเหตุแต่ละอย่างนั้นเป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จักขุวิญญาณได้ด้วยอำนาจของปัจจัยอะไรบ้าง โดยก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า ..มนสิการที่เป็นหนึ่งในอุปปัติเหตุ ที่เคยเรียนมาแล้วในปริจเฉทที่ ๑ นั้น มนสิการ การใส่ใจหรือความตั้งใจนั้น จะหมายเอามนสิการเจตสิกที่เกิดพร้อมกับจักขุวิญญาณนั่นแหละ เพื่อง่ายในการทำความเข้าใจ แต่ ในกรณีของปัจจัยที่ช่วยอุปการะแก่จักขุวิญญาณนี้ จะหมายถึง วีถีปฏิปาทกมนสิการ ได้แก่ มนสิการที่ทำให้วิถีจิตเกิดขึ้น ซึ่งหมายถึง ปัญจทวาราวัชชนจิต

โดย ภ.ญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [29 ส.ค. 2548 , 17:16:25 น.] ( IP = 61.91.196.139 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

สลักธรรม 1 ด้วยเหตุที่ว่าปัญจทวาราวัชชนจิต (ป) เป็นจิตที่ทำให้วิถีจิตทางปัญจทวารเกิดขึ้น หรือเป็นจิตดวงแรกในวิถีจิต จึงนำขึ้นมาพิจารณาก่อนค่ะ เมื่อ ปัญจทวาราวัชชนจิต เกิดขึ้นและดับลงเป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จักขุวิญญาณ (จัก) ที่เกิดติดต่อกันโดยไม่มีระหว่างคั่น (ดูรูปวิถีจิตประกอบด้วย จะช่วยให้เข้าใจได้ง่ายขึ้นค่ะ) เราก็จะทราบว่ากรณีนี้จะต้องเกี่ยวข้องกับ อนันตรปัจจัยอย่างแน่นอน (ขออนุญาตไม่กล่าวรายละเอียดของแต่ละปัจจัยนะคะ เพราะคุณอัญชลี สมโสภณ เคยลงกระทู้เกี่ยวกับปัจจัยไว้แล้ว ไปค้นหาอ่านได้นะคะ) ต่อไปก็ต้องคิดดูว่า นอกจากอนันตรปัจจัยแล้ว จะมีปัจจัยอื่นอะไรบ้างล่ะที่เข้ามาร่วมกันทำงาน เรียกว่า "ร่วมด้วยช่วยกัน" ดังนั้น เพื่อเป็นการง่าย และสะดวก จึงพิจารณาจากปัจจัยที่เป็น อนันตรชาติ เท่านั้น ซึ่งมีอยู่เพียง ๗ ปัจจัย

โดย ภ.ญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [29 ส.ค. 2548 , 17:20:44 น.] ( IP = 61.91.196.139 : : )

สลักธรรม 2 ปัจจัยที่เป็น อนันตรชาติ มี ๗ ปัจจัย คือ ๑) อนันตรปัจจัย จิตเจตสิกที่เกิดขึ้นและดับไปเป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จิตเจตสิกที่เกิดติดต่อกันโดยไม่มีธรรมอื่นมาคั่น จิต เจตสิกดวงหลังก็กลับมาเป็นปัจจัยให้เกิดจิตเจตสิกดวงใหม่อีกโดยไม่มีระหว่างคั่นเช่นเดียวกัน จิตที่เกิดขึ้นใหม่จึงไม่ใช่จิตดวงเก่า จิตเจตสิกเกิดดับติดต่อกันอยู่เช่นนี้ไม่ขาดสาย จึงทำให้สังสารวัฏฏ์ เกิดติดต่อกันเรื่อยไปไม่มีที่สิ้นสุด จนกว่าจุติจิตของพระอรหันต์เกิดขึ้นเมื่อใด สังสารวัฏฏ์ก็จะถึงความสุดสิ้นลงได้เมื่อนั้น เพราะจุติจิตของพระอรหันต์มิอาจปฏิบัติหน้าที่เป็นอนันตรปัจจัยได้ ๒) สมนันตรปัจจัย เหมือนอนันตรปัจจัย แต่เป็นการย้ำว่าจิตเจตสิกที่เกิดขึ้นติดต่อกันนั้นต้องเกิดขึ้นเป็นลำดับโดยไม่สับสนเช่น เมื่อ ปัญจทวาราวัชชนจิตเกิดขึ้นและดับลง จิตที่เกิดต่อต้องเป็นทวิปัญจวิญญาณดวงใดดวงหนึ่งเท่านั้น จะเป็นจิตอื่นไม่ได้ และเมื่อทวิปัญจวิญญาณเกิดขึ้นและดับลง จิตที่เกิดต่อต้องเป็นสัมปฏิจฉนจิตเท่านั้นจะเป็นจิตอื่นไม่ได้ เป็นต้น ๓) อนันตรูปนิสสยปัจจัย จะเหมือนอนันตรปัจจัย แต่ต่างกันที่กำลังและความสามารถในกิจการงานของปัจจัยนั้นๆ คือ อนันตรปัจจัย-หมายเอาจิตดวงเก่าดับไปเป็นปัจจัยให้เกิดจิตดวงใหม่โดยไม่มีระหว่างคั่น ส่วนอนันตรูปนิสสยปัจจัย-หมายเอาจิตดวงเก่าที่ดับไปนั้นต้องเป็นเหตุที่มีกำลังยิ่งจึงสามารถสร้างจิตดวงใหม่ให้เกิดขึ้นได้

โดย ภ.ญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [29 ส.ค. 2548 , 17:24:15 น.] ( IP = 61.91.196.139 : : )

สลักธรรม 3 ๔) อาเสวนปัจจัย จะเกิดร่วมด้วย เมื่อจิตเจตสิกที่เกิดติดต่อกันนั้นเป็นชวนจิต และชวนะที่เป็นอาเสวนปัจจัยได้ ต้องเป็นชวนจิตชาติเดียวกัน (เกิดในวิถีเดียวกัน) เว้นโลกุตตรชวนะที่เป็นโลกุตตรกุศลกับโลกุตตรวิบาก ต้องเป็นชวนจิตที่เกิดซ้ำๆกันอย่างน้อย ๔ ถึง ๕ ขณะ ต้องเป็นจิตที่ไม่ใช่วิบาก เพราะวิบากเป็นจิตที่ไม่มีกำลัง ๕) ปกตูปนิสสยนานักขณิกกัมมปัจจัย หมายเอาเฉพาะ มรรคเจตนาที่เป็นผู้อุปการะแก่ ผลจิต ๖) นัตถิปัจจัย จิตเจตสิกที่เกิดก่อนจะเป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จิตเจตสิกที่เกิดทีหลังติดต่อกันนั้น จะต้องดับไปเสียก่อนคือไม่มี (นัตถิ ) ๗) วิคตปัจจัย เหมือนนัตถิปัจจัย เป็นการย้ำให้หนักแน่นว่าจิตเจตสิกที่เกิดขึ้นก่อน และดับไปนั้นปราศจากไปแล้ว (วิคต) จึงเป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จิตที่เกิดทีหลังได้

โดย ภ.ญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [29 ส.ค. 2548 , 17:26:09 น.] ( IP = 61.91.196.139 : : )

สลักธรรม 4 หลักการในการพิจารณาอย่างง่ายๆ ว่าปัจจัยใดที่จะเกิดร่วมด้วย ก็คือ จะสังเกตได้ว่าปัจจัยต่างๆ ทั้ง ๗ ในอนันตรชาติ นั้น แบ่งออกได้เป็น ๓ กลุ่ม ดังนี้ ๑. อนันตรปัจจัย, สมนันตรปัจจัย, อนันตรูปนิสสยปัจจัย, นัตถิปัจจัย, วิคตปัจจัย ทั้ง ๕ ปัจจัย นี้ จะเกิดพร้อมกันเสมอ เพราะปัจจัยธรรมเป็นนามที่เกิดขึ้นและดับลงไปแล้ว คือไม่มี และปราศจากไปแล้ว เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่นามที่เกิดติดต่อกันไม่มีระหว่างคั่น ๒. อาเสวนปัจจัย จะเกิดร่วมกับปัจจัยทั้ง ๕ ข้างต้นนั้นด้วย เมื่อปัจจัยธรรมนั้นเป็นชวนจิต (เว้นชวนะดวงสุดท้าย) ๓. ปกตูปนิสสยนานักขณิกกัมมปัจจัย หมายเอาเฉพาะ มรรคเจตนาที่เป็นผู้อุปการะแก่ ผลจิต ในมรรควิถีเท่านั้น

โดย ภ.ญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [29 ส.ค. 2548 , 17:27:52 น.] ( IP = 61.91.196.139 : : )

สลักธรรม 5 มาฝึกสมองคิดกันหน่อยนะคะ ถามว่า... ปัญจทวาราวัชชนจิต เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จักขุวิญญาณ ด้วยอำนาจของปัจจัยกี่ปัจจัย อะไรบ้างค่ะ ? ..ยังมีต่อในตอนที่ ๓ ค่ะ ..

โดย ภ.ญ.ธัญนันทน์ เลิศหิรัญวงศ์ [29 ส.ค. 2548 , 17:29:03 น.] ( IP = 61.91.196.139 : : )

สลักธรรม 6 อนุโมทนาและขอบคุณพี่ดามากค่ะ และมาตอบคำถามด้วยค่ะ ปัญจทวาราวัชชนจิต เป็นปัจจัยช่วยอุปการะแก่จักขุวิญญาณ ด้วยอำนาจของปัจจัย 5 ปัจจัย คือ อนันตรปัจจัย, สมนันตรปัจจัย, อนันตรูปนิสสยปัจจัย, นัตถิปัจจัย, วิคตปัจจัย ไม่มีอาเสวนปัจจัย... เพราะทั้งปัญจทวาราวัชชนจิตและจักขุวิญญาณจิต ไม่ใช่ชวนจิต ไม่มีปกตูปนิสสยนานักขณิกกัมมปัจจัย...เพราะวิถีนี้เป็นจักขุทวาราวิถี ไม่ใช่มัคควิถี

โดย เซิ่น [29 ส.ค. 2548 , 22:41:36 น.] ( IP = 61.91.127.200 : : )

สลักธรรม 7 มาศึกษาภาคสมทบต่อ...ขอบพระคุณมากค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [30 ส.ค. 2548 , 09:36:48 น.] ( IP = 203.113.67.37 : : )

สลักธรรม 8 ตามมาดูต่อจากวานงานพิเศษ ที่พี่ดาปลุกเสกนำมาให้ อ่านดูแล้วเห็นค่าประทับใจ ขอติดตามต่อไปไม่ท้อเลย ขอบคุณมากครับ

โดย พี่เณร [30 ส.ค. 2548 , 13:55:14 น.] ( IP = 61.90.118.83 : : )

สลักธรรม 9 ขอบคุณค่ะพี่ดา คำตอบตรงกับน้องเซิ่นนะคะ และคงได้เห็นอีกหลายๆครั้งต่อไป

โดย น้องอุ๊ (asomsopon) [30 ส.ค. 2548 , 15:11:38 น.] ( IP = 202.28.181.9 : : 10.6.129.64 )

สลักธรรม 10 ขอบคุณพี่ดามากๆค่ะ พี่ดาใจดีจังเลย อธิบายเข้าใจง่ายดีด้วยล่ะ ต้องขอต่ออีกยาวๆนะคะ อ้อ...ภาพเด็กผู้หญิงข้างบนกระพริบตาน่ารักจัง ไม่ทราบเค้าพูดอะไรนะค่ะ อนุโมทนางานกุศลพี่ดาค่ะ

โดย ธัญธร [30 ส.ค. 2548 , 17:46:31 น.] ( IP = 203.113.71.165 : : )

[ 1 ] [ 2 ]

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด