แสงสว่างของชีวิต (๓๗)

---

เพื่อให้ความหมายของคำว่า กาม ชัดเจนยิ่งขึ้น ขออ้างถึง โกฏฐิกสูตรในสังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค ที่มีใจความว่า สมัยที่พระสารีบุตรและพระมหาโกฏฐิกะอยู่ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ได้สนทนากัน พระมหาโกฏฐิกะได้ตั้งปัญหาว่า " ดูกรท่านพระสารีบุตร จักษุเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวรูปหรือรูปเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวของจักษุ หูเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวเสียง หรือเสียงเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวหู จมูกเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวกลิ่น หรือกลิ่นเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวจมูก ลิ้นเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวรส หรือรสเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวลิ้น กายเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวโผฏฐัพพะ หรือโผฏฐัพพะเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวกาย ใจเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวธรรมารมณ์ หรือธรรมารมณ์เป็นเครื่องเกาะเกี่ยวใจ" พระสารีบุตรตอบว่า "จะว่าจักษุเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวรูป หรือรูปเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวจักษุก็หามิได้ ความพอใจรักใคร่เกิดขึ้นเพราะอาศัยจักษุและรูปทั้งสองนั้นเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวจักษุและรูปนั้น จะว่าหูเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวเสียง หรือเสียงเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวหูก็หามิได้ ความพอใจรักใคร่เกิดขึ้นเพราะอาศัยหูและเสียงนั้น เป็นเครื่องเกาะเกี่ยวในหูและเสียงนั้น ใจเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวขงอารมณ์ หรืออารมณ์เป็นเครื่องเกาะเกี่ยวของใจก็หามิได้ ความพอใจรักใคร่เกิดขึ้นเพราะอาศัยใจ และอารมณ์ทั้งสองนั้นเป็นเครื่องเกาะเกี่ยวในใจและอารมณ์นั้น"

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [1 ธ.ค. 2548 , 15:49:06 น.] ( IP = 203.172.117.110 : : )

สลักธรรม 1 ท่านพระสารีบุตรได้อุปมาเสริมอีกว่า "ดูกร ท่านโกฏฐิกะ โคดำกับโคขาว เขาผูกติดกันด้วยสายทามหรือเชือกเส้นเดียวกัน หากจะมีบุคคลใดกล่าวว่า โคดำเกี่ยวเนื่องกับโคขาว หรือโคขาวเกี่ยวเนื่องกับโคดำดังนี้ บุคคลนั้นกล่าวชอบละหรือ?" ท่านพระโกฏฐิกะก็ตอบว่า "ไม่ใช่อย่างนั้น โคดำไม่เกี่ยวเนื่องกับโคขาว และโคขาวไม่เกี่ยวเนื่องกับโคดำ โคดำกับโคขาวเกี่ยวเนื่องกันโดยเขาผูกติดกันด้วยสายทามหรือเชื่อกเส้นเดียวกันนั้น" แล้วพระสารีบุตรก็ทรงชี้ให้เห็นข้อเปรียบเทียบนั้นว่า ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน จักษุและรูปารมณ์มิได้เกาะเกี่ยวกัน แต่ความพอใจรักใคร่เกิดขึ้นเพราะอาศัยจักษุและรูปารมณ์นั้น เป็นเครื่องเกาะเกี่ยวในจักษุและรูปารมณ์นั้น ฯลฯ "ดูกร ท่านโกฏฐิกะ พระเนตรของพระผู้มีพระภาคมีอยู่แท้ พระองค์ก็ทรงเห็นรูปด้วยพระเนตร แต่พระองค์ไม่มีความพอใจรักใคร่เลย พระองค์มีจิตหลุดพ้นดีแล้ว พระโสตของพระผู้มีพระภาคมีอยู่แท้ พระองค์ทรงฟังเสียงด้วยพระโสตของพระองค์ แต่พระองค์ไม่มีความพอใจรักใคร่ พระองค์มีจิตหลุดพ้นดีแล้ว ฯลฯ "

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [1 ธ.ค. 2548 , 15:49:39 น.] ( IP = 203.172.117.110 : : )

สลักธรรม 2 จากโกฏฐิกสูตรนี้ ย่อมเป็นเครื่องสนับสนุนให้เห็นว่า จักษุ รูป โสต เสียง จมูก กลิ่น ลิ้น รส กาย โผฏฐัพพะ ใจ และอารมณ์ก็ดี อันชื่อว่าเป็นวัตถุกามดังกล่าวแล้วนั้น หาใช่เป็นตัวกามอันเป็นความพอใจรักใคร่ไม่ จิตที่ยังไม่หลุดพ้นจากกามคุณอารมณ์ต่างหากเป็นตัวกาม เป็นตัวความพอใจรักใคร่ ซึ่งมีสภาพเป็นเครื่องเกี่ยวโยงวัตถุกามทั้งหลายให้ติดต่อเกี่ยวเนื่องกัน และการละกามนั้นเล่า พระพุทธองค์ก็มิได้ทรงแสดงเพื่อการละจากวัตถุกาม แต่ทรงแสดงอำนาจแห่งการละ โดยให้ละกิเลสกามประหาณกามให้สิ้นเชื้อสาย โดยแก้เส้นเชือกอันผูกวัตถุกามให้ติดต่อเกี่ยวเนื่องกันออกเสีย จึงเห็นว่าตัวกามนั้นได้กับกิเลสกามฝ่ายเดียว การที่ได้แสดงกามในความหมายโดยทั่วไปนั้น จะต้องหมายรวมทั้งกิเลสกามและวัตถุกามด้วย เพราะเมื่อกล่าวถึงการบริโภคกาม หรือเสวยกามคุณอารมณ์ที่เรียกผู้บริโภคกามว่า กามโภคี คือผู้ที่บริโภคกามนั้น หมายถึงผู้ที่ยังมีความกำหนัดยินดีในอารมณ์กามอันมีวัตถุกาม เป็นเครื่องรับความกำหนัดยินดีนั้น จึงจะบริโภคกามได้ ถ้ามีแต่ความกำหนัด(กิเลสกาม) ไม่มีวัตถุ(วัตถุกาม)เป็นเครื่องรองรับแล้ว กามกิจก็จะสำเร็จลงไม่ได้ เช่นนึกกำหนัดยินดี โดยไม่มีวัตถุกามมาตั้งให้นึก หรือมีแต่วัตถุ แต่ความกำหนัดยินดีไม่เกิด ก็ไม่อาจบริโภคกามได้เช่นเดียวกัน ฉะนั้น ในการบริโภคกามจึงต้องมีกามพร้อมกันทั้งสอง คือ กิเลสกามและวัตถุกาม เหมือนมีดและเขียง ฉะนั้น การกล่าวถึงกามโดยทั่วไปแล้ว ก็ย่อมจะกินความครอบไปทั้งกิเลสกามและวัตถุกามด้วย เหมือนการที่เรียกว่าทุกข์หรือสุขนั้น ความหมายโดยทั่วไปที่เราเข้าใจกันแล้ว ก็ย่อมจะหมายถึงทั้งจิตใจและวัตถุรวมๆ กันไปด้วย คือ ทุกขเวทนา และทุกขวัตถุ หรือสุขเวทนา และสุขวัตถุ ดังนี้เป็นต้น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [1 ธ.ค. 2548 , 15:50:05 น.] ( IP = 203.172.117.110 : : )

สลักธรรม 3 ด้วยเหตุนี้ เมื่อเรียกว่า กาม แล้ว ย่อมหมายถึงตัวกิเลสกามด้วย และวัตถุกามอันเป็นอารมณ์ที่รองรับกิเลสกามด้วย อารมณ์ที่รองรับกิเลสกามนั้น มีอยู่ดกดื่นและรุมล้อมรอบๆ ตัวเรา บรรดาสัตว์ทั้งหลายนั้นเล่า ที่ถือกำเนิดในกามภูมินี้ มีเลือดเนื้อเชื้อไขในตระกูลกามด้วยกันทั้งสิ้น จิตส่วนมากที่ปรากฏนั้น จึงเป็นกามาวจรจิตเสียแทบทั้งนั้น (น้อยท่านที่ทำสมาธิจนได้ฌาน) และเกิดได้ง่ายดาย อยู่ใกล้ชิดติดพันกันแค่เอื้อม จึงเห็นว่ากามนี้เป็นทหารหน้า ที่นำพาสัตว์ทั้งหลายให้ล่มจมเวียนว่ายอยู่ในวัฏฏทุกข์ กามจิตนี้ เป็นจิตชั้นต่ำที่ถูกอกุศลครอบงำได้ง่าย มีกำลังอำนาจน้อย ต้องอ่อนคล้อยไปตามความงมงายในวิปลาสธรรม คือความสำคัยผิดในเรื่องของชีวิต ในธรรมสังคณีแห่งพระอภิธรรมปิฎก จัดธรรมฝ่ายกามหรือกามธรรมนี้ว่า "ปริตตธรรม" คือเป็นธรรมที่มีกำลังอำนาจน้อยด้อยกว่ามหัคตธรรม คือจิตที่ตั้งมั่นเป็นสมาธิเป็นฌาน คือธรรมที่เข้าถึงความประเสริฐ และด้อยกว่าอัปปมาณธรรม คือธรรมที่มีกำลังอำนาจมากหาขอบเขตประมาณมิได้ ได้แก่โลกุตตรธรรม โปรดติดตามตอนต่อไป ตอนที่ (๓๖) http://www.thaimisc.com/freewebboard/php/vreply.php?user=dokgaew&topic=8292

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [1 ธ.ค. 2548 , 15:50:27 น.] ( IP = 203.172.117.110 : : )

สลักธรรม 4 อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว นึกถึงคำพูดที่ชอบพูดกันไปว่า ตาไม่ดี หูไม่ดีเป็นต้น ได้คำตอบชัดเจนครับว่า ไม่ใช่เรื่องของตาและหู แต่เป็นเรื่องของจิตที่ติดข้องในกาม และความทะยานยากที่เกิดร่วมเท่านั้น พอประสบอารมณ์ที่เป็นอนิฏฐารมณ์เข้าก็โทษไปที่ตา ที่หูโดยขาดความเข้าใจในสภาวะธรรมจริงๆเลยครับ กราบขอบพระคุณอาจารย์ผู้เลิศและเทิดพระคุณไว้เหนือเกล้าครับ

โดย พี่เณร [1 ธ.ค. 2548 , 17:00:05 น.] ( IP = 61.91.115.74 : : )

สลักธรรม 5 มาทำความเข้าใจเรื่องกิเลสกามและวัตถุกาม ต่อค่ะ กราบขอบพระคุณอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น [1 ธ.ค. 2548 , 23:08:23 น.] ( IP = 61.91.126.79 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด