| Moonlanithi |
Vipassana Meditation |
OnlineStudy thai english |
Article |
สำนักวิปัสสนา อ้อมน้อย |
กิจกรรม | About Us |
ขอทราบวิธีการอ่านคัมภีร์ปัฏฐานครับ
[ 1 ] [ 2 ]
สลักธรรม 11ปัญหาวาระวิภังค์แห่ง เหตุปัจจัย
ในกุศลบท อนุวาทพระบาลี มี ๑ บทคือ : กุสลา เหตู สมฺปยุตฺตกานํ ขนฺธานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
ขยายความว่า กุศลเหตุทั้ง ๓ เป็นปัจจัย ช่วยอุปการะแก่กุศลนามขันธ์ ๔ ที่ประกอบ ด้วยอำนาจ เหตุปัจจัย
จะเห็นว่า ใน เหตุปัจจัย นี้ ไม่ได้เน้นเรื่อง ประเภทของนามขันธ์ ๔ (เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์) ว่าแต่ละขันธ์เป็นปัจจัยกันอย่างไร แต่เน้นเรื่อง เหตุ
โดยเน้นว่า กุศลเหตุ ( อโลภะ อโทสะ อโมหะ ) เป็นเหตุปัจจัยแก่ นามขันธ์ทั้ง ๔ ( จิต เจตสิกที่เหลือทั้งหมด )ได้
จิตตุปบาทในที่นี้ ยกเหตุขึ้นเป็นประธาน ไม่ได้ยกขันธ์ขึ้นเป็นประธาน
กุศลเหตุ ๓ (เป็นปัจจัย ช่วยอุปการะให้) -> กุศลจิต ๒๑ เจตสิก ๓๘
การเน้นขันธ์ จึงไม่มีประโยชน์กับเหตุนัก เพราะแม้กุศลเหตุ ๓ จะเป็นสังขารขันธ์ แต่เจตสิกที่เหลือที่ประกอบในกุศลจิตเหล่านั้น ก็เป็นสังขารขันธ์ด้วย....กุศลเหตุ ๓ จึงเป็นปัจจัยแก่นามขันธ์ทั้ง ๔ ได้ คือ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์(ที่เหลือ) วิญญาณขันธ์
-------------------------------------------------------------
ปัญหาวาระวิภังค์แห่ง สหชาตปัจจัย
ในกุศลบท อนุวาทพระบาลี มี ๓ บทคือ :
๑. กุสโล เอโก ขนฺโธ ติณณนฺนํ ขนฺธานํ สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย
: กุศลนามขันธ์ ๑ เป็นปัจจัย ช่วยอุปการะแก่กุศลนามขันธ์ ๓ ที่เหลือ ด้วยอำนาจ สหชาตปัจจัย
๒. ตโย ขนฺธา เอกสฺส ขนฺธสฺส สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย
: กุศลนามขันธ์ ๓ เป็นปัจจัย ช่วยอุปการะแก่กุศลนามขันธ์ ๑ ที่เหลือ ด้วยอำนาจ สหชาตปัจจัย
๓. เทฺว ขนฺธา ทวินฺนํ ขนฺธานํ สหชาตปจฺจเยน ปจฺจโย
: กุศลนามขันธ์ ๒ เป็นปัจจัย ช่วยอุปการะแก่กุศลนามขันธ์ ๒ ที่เหลือ ด้วยอำนาจ สหชาตปัจจัย
ในสหชาตปัจจัย เน้นความหมายของ การอุปการะกันด้วยการเกิดพร้อมกันของขันธ์ว่า แต่ละขันธ์เป็นปัจจัยแก่ขันธ์อื่นอย่างไร มีการยกขันธ์ขึ้นเป็นประธาน ไม่ได้ยกเหตุ เป็นประธาน
หากนามขันธ์ใดเป็นประธาน (ปัจจัย) นามขันธ์ที่เหลือจะเป็นปัจจยุบัน (ให้ครบ ๔ ขันธ์)
นามขันธ์เป็นได้ทั้งสหชาตปัจจัย และอัญญมัญญปัจจัย ฯลฯ
กุศลเหตุ เป็นทั้ง สหชาตปัจจัย อัญญมัญญปัจจัย เหตุปัจจัย ฯลฯ
โดย malee [9 ม.ค. 2549 , 10:42:01 น.] ( IP = 202.28.180.201 : : 10.7.21.35 )
สลักธรรม 12ขอบพระคุณครับ
ที่คุณ malee อธิบายมา ในสลักธรรม11
ผมเข้าใจตามทุกประการครับ
จะลองอธิบายที่ผมสงสัยอีกนิดน่ะครับ
ที่ยกตัวอย่าง สหชาตปัจจัย
ในประโยคที่มี 1-3 2-2 3-1
ตรงนี้ผมไม่สงสัยครับ
เพราะ ปัจจัยธรรม กับ ปัจจยุบันธรรม
ส่วนที่เป็นนาม ของสหชาตปัจจัย จะเหมือนกัน
ดังนั้นกลับไปกลับมา 1-3 2-2 3-1 ก็ไม่มีปัญหา
แต่ ที่ผมสงสัย คือประโยคนี้ น่ะครับ
[๕๖] ๑. กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น,
[๕๖] กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา
กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา
(ประกอบกับข้อความจาก อรรถกถา
ในสลักธรรมที่ 10)
รบกวนช่วยอธิบายเพิ่มอีกนิดได้ไหมครับ
อยากรู้จริงๆครับโดย Beckham [9 ม.ค. 2549 , 13:01:41 น.] ( IP = 61.90.82.95 : : )
สลักธรรม 13ขออภัยครับ
"ที่ยกตัวอย่าง สหชาตปัจจัย
ในประโยคที่มี 1-3 2-2 3-1
ตรงนี้ผมไม่สงสัยครับ
เพราะ ปัจจัยธรรม กับ ปัจจยุบันธรรม
ส่วนที่เป็นนาม ของสหชาตปัจจัย จะเหมือนกัน
ดังนั้นกลับไปกลับมา 1-3 2-2 3-1 ก็ไม่มีปัญหา "
แก้เป็น
"ส่วนที่เป็นนาม ของสหชาตปัจจัย จะเหมือนกัน
ดังนั้น 1-3 2-2 3-1
จะเลือกขันธ์ใดไว้หน้า-หลัง ก็ไม่มีปัญหา"โดย Beckham [9 ม.ค. 2549 , 13:31:37 น.] ( IP = 61.90.82.95 : : )
สลักธรรม 14(เขียนใหม่นะครับ ไม่ต้องอ่าน สลักธรรมที่12 13)
ขอบพระคุณครับ
ที่คุณ malee อธิบายมา ในสลักธรรม11
ผมเข้าใจตามทุกประการครับ
จะลองอธิบายที่ผมสงสัยอีกนิดน่ะครับ
ที่ยกตัวอย่าง สหชาตปัจจัย
ในประโยคที่มี 1-3 2-2 3-1
ตรงนี้ผมไม่สงสัยครับ
เพราะ ปัจจัยธรรม กับ ปัจจยุบันธรรม
ส่วนที่เป็นนาม ของสหชาตปัจจัย จะเหมือนกัน
ดังนั้น 1-3 2-2 3-1 จะเลือกขันธ์ใดไว้หน้า-หลัง ก็ไม่มีปัญหา
แต่ ที่ผมสงสัย คือประโยคนี้ น่ะครับ
[๕๖] ๑. กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย
คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น,
[๕๖] กุสลํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กุสโล ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา
กุสลํ เอกํ ขนฺธํ ปฏิจฺจ ตโย ขนฺธา
(ประกอบกับข้อความจาก อรรถกถา
ในสลักธรรมที่ 10)
รบกวนช่วยอธิบายเพิ่มอีกนิดได้ไหมครับ
อยากรู้จริงๆครับโดย Beckham [9 ม.ค. 2549 , 13:35:55 น.] ( IP = 61.90.82.95 : : )
สลักธรรม 15ต้องขออภัยนะคะ หนังสือเท่าที่มีอยู่ตอนนี้ยังหาไม่พบอรรถกถาหัวข้อดังกล่าว เพียงแต่เคยได้ยินมาเท่านั้น ขอเวลาค้นก่อนนะคะ หรือถ้าช่วยสงเคราะห์ส่งมาให้ศึกษาบ้างคงจะดี ขอขอบคุณล่วงหน้าค่ะ
ดังนั้น จึงขออธิบายตามความเข้าใจไปก่อนนะคะ...
เหตุปัจจัย มีหัวข้ออุเทสว่า : เหตู เหตุสสฺปยุตฺตกานํ ธมฺมานํ ตํสมุฏฺฐานานญฺจ รูปานํ เหตุปจฺจเยน ปจฺจโย
คำแปล : เหตุทั้งหลาย(เหตุ ๖) เป็นปัจจัยแก่(นาม)ธรรมทั้งหลาย(จิต-เจตสิก)ที่สัมปยุตกับเหตุ และแก่รูป(จิตตชรูป)ที่มีเหตุและธรรมที่สัมปยุตกับเหตุเป็นสมุฏฐาน ด้วยอำนาจเหตุปัจจัย
กุศลเหตุ ๓ (เป็นปัจจัย ช่วยอุปการะให้) ---> กุศลจิต ๒๑ เจตสิก ๓๘ และกุศลจิตตชรูป เกิดขึ้น
เหตุปัจจัยนั้น ว่าโดยชาติ เป็น สหชาตชาติ ว่าโดยกาลเป็นปัจจุบันกาล
อยู่ในหัวข้อ นาม เป็นปัจจัยแก่ นาม-รูป ( นาม --> นาม-รูป ) รูปในที่นี้ หมายเอารูปที่เกิดจาก กุศลจิตเท่านั้น (ไม่รวมถึง รูปที่เกิดจากกรรม จากอุตุ หรือจากอาหารด้วย)
-------------------------------------------------------
ปัญหาวาระวิภังค์แห่ง เหตุปัจจัย
ในกุศลบท มี ๓ วาระ คือ
๑. กุ - กุ => กุศลเหตุ ๓ ----> กุศลจิต ๒๑ เจตสิก๓๘
๒. กุ - อัพ. => กุศลเหตุ ๓ ----> กุศลจิตตชรูป
๓. กุ - กุ.อัพ. => กุศลเหตุ ๓ ----> กุศลจิต ๒๑ เจตสิก๓๘ และกุศลจิตตชรูป
ประโยคที่สงสัยคือ กุศลธรรม อาศัยกุศลธรรมเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย...คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น...
ในปวัตติกาล หากคิดเฉพาะกุศลธรรม ต้องคิดส่วนที่เป็นนามอย่างเดียว ไม่นับรวมรูปด้วย เนื่องจากรูปไม่ใช่กุศลธรรม ( รูปเป็นอัพยากตธรรม ) ดังนั้น จึงเข้าได้กับข้อ ๑ เท่านั้น
คือ กุศลเหตุ ๓ (สังขารขันธ์) <----> กุศลจิต ๒๑ เจตสิก๓๘ (เวทนา-สัญญา-วิญญาณ)
กุศลเหตุ ๓ ในข้อนี้โดยรวมเป็นทั้งปัจจัย และปัจจยุบันได้ คือ เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่สัมปยุตกับตนด้วยอำนาจ เหตุปัจจัย สหชาตปัจจัย และอัญญมัญญปัจจัยได้
ข้อ ๒ และข้อ ๓ ไม่มีอัญญมัญญปัจจัย
ข้อ ๒ กุ - อัพ. แม้มีองค์ธรรมทั้งของปัจจัย(กุศลเหตุ ๓ ) และมีองค์ธรรมของปัจจยุบัน (กุศลจิตตชรูป)ก็จริง แต่เกิดวาระนี้เกิดไม่ได้ เพราะกุศลจิตตชรูปเกิดโดยลำพังไม่ได้ ต้องอาศัยกุศลจิตจึงเกิดขึ้น
โดย malee [9 ม.ค. 2549 , 16:59:46 น.] ( IP = 203.170.228.172 : : )
สลักธรรม 16ขอบคุณครับ คุณ malee
ข้อความจากอรรถกถาที่ผมยกมาเข้าไปที่ link นี้ได้ครับ
http://www.dhammahome.com/tripitaka/?PHPSESSID=d041e7c771c0d6c8ae87fbfb49ec7fc9
กด เล่มที่ 85
หรือเข้าที่ link นี้
http://www.dhammahome.com/site/tripitaka/pdf/tripitaka_85.pdf
ช่วยดูตรง หน้าที่ 190 บรรทัดที่ 4-6
คือที่ๆสงสัยครับ
โดย Beckham [10 ม.ค. 2549 , 10:06:18 น.] ( IP = 61.90.12.242 : : )
สลักธรรม 17ขอบคุณมากค่ะ
ตามไปอ่านที่ link แล้ว ได้ความรู้และย้ำความเข้าใจขึ้นมากค่ะโดย malee [13 ม.ค. 2549 , 00:29:05 น.] ( IP = 203.170.228.172 : : ) [ 1 ] [ 2 ]
ขอเชิญแสดงความคิดเห็น คำเตือน
- การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
- การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้
- หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด
ผู้ช่วยเหลือ-แหล่งข้อมูล |
[ คีตธรรม ] [ ตารางสี ] [ ค้นหาเพลง ] |
ลานภาพ |
ค้นหา |
สร้างสรรค์โดย |