แสงสว่างของชีวิต (๘๐)

---

ตอนที่ (๗๙) อ่านที่นี่ หลายท่านก็อาจจะมีความเห็นว่า วิจิกิจฉา ซึ่งแปลว่า ความลังเลสงสัยนั้นไม่น่าเลยที่จะเป็นโมหะ เพราะว่าลงเกิดความสงสัยแคลงใจขึ้นมาแล้ว ความสงสัยแคลงใจที่เกิดขึ้นมานั้นก็ไม่ควรจะจัดให้ไปอยู่ในพวกโง่เขลาไม่รู้เท่าทันอะไร เพราะมีความฉลาดอยู่บ้าง มันจึงได้เกิดความสงสัยขึ้นมา คนโง่จริงๆจะมีความสงสัยได้หรือ? อีกประการหนึ่ง โมหะนั้นจัดว่าเป็นอกุศลคือเป็นบาป ผู้ที่ยังมิได้ศึกษาเล่าเรียนหรือยังไม่มีโอกาสที่จะศึกษาหาความจริงจากพระธรรม ก็จะเกิดบาปอกุศลกันตลอดเวลา เพราะแทบทุกคนเหล่านี้เขาก็คงจะต้องมีความสงสัยในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ก็จะเกิดบาปด้วยกันทั้งนั้น เหตุใดจึงได้เอาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เข้ามาวางขวางกั้นเป็นเชิงช่มขู่เอาไว้ ให้คนกลัวเสียก่อนว่าเกิดความสงสัยแล้วก็จะต้องเป็นบาป ถ้าคนไม่เชื่อพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์เลย เห็นจะต้องลงนรกกันหมดเป็นแน่ พระพุทธศาสนาเอาพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มาตั้งไว้เป็นหลักสูงสุดที่ใครจะละเมิดมิได้เช่นนี้ก็คงจะเหมือนกับศาสนาอื่นในข้อที่ว่า จะต้องมีความเชื่อในพระผู้เป็นเจ้าเสียก่อน จะต้องเคารพกราบไหว้พระพรหม หรือกราบไหว้ผู้ยิ่งใหญ่ในสรวงสวรรค์เสียก่อน โดยไม่ต้องค้นคว้าหาเหตุผลข้อเท็จจริงอะไร ในเรื่องเหล่านี้ ถ้าได้ศึกษาพระอภิธรรมให้เข้าใจดีเสียก่อนแล้ว ก็จะไม่มีปัญหาอะไรเลย เพราะฉะนั้นผู้ที่มิได้ศึกษา และผู้ที่ถอดความออกมาจากบาลีโดยมิได้อธิบายเนื้อความให้ขาวออกไป ทำให้เกิดความเสียหายแก่พระพุทธศาสนา เสียหายแก่ประชาชนผู้ได้ยินได้ฟังเป็นอันมาก ด้วยเหตุนี้เอง ผมจึงขออธิบายคำว่า "วิจิกิจฉา" ให้ท่านหายสงสัยก่อน

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [17 ม.ค. 2549 , 13:07:41 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 1 โมหมูลจิตดวงที่ ๑ อุเปกฺขาสหคตํ วิจิกิจฺฉาสมฺปยุตฺตํ วิจิกิจฉา แปลว่า ความสงสัยนั้น แบ่งออกเป็น ๒ อย่างคือ นิวรณวิจิกิจฉา และปฏิรูปวิจิกิจฉา ๑. นิวรณวิจิกิจฉา คือ ความสงสัยที่เป็นตัวการสำคัญในการสกัดกั้นความดี คือ กุศลธรรม อันเป็นหนทางก้าวไปสู่ความพ้นทุกข์ ซึ่งจุดหมายปลายทางนั้นก็คือ มรรค ผล นิพพาน เช่น การทำบุญให้ทานนั้นนำไปสู่สุคติได้เห็นจะไม่จริง ชาติหน้าก็เห็นจะมีไม่ได้แน่ คนเราตายแล้วก็คงสูญไปเลย ถ้าชาติหน้าไปเกิดได้อีก ใครจะเป็นผู้รู้เห็นเรื่องเหล่านี้ได้ นรกสวรรค์จะมีได้อย่างไร กิเลสอันเป็นตัวการทำให้เศร้าหมองเร่าร้อนบังเกิดอยู่ภายในจิตใจ จะทำลายมันให้หมดไปเห็นจะเป็นไปไม่ได้ มรรคผลนิพพานจะมีจริงๆหรือ ไม่น่าเชื่อเลย ความสงสัยทั้งหลาย จะไม่เป็นวิจิกิจฉาเลย ถ้าหากเกิดความสงสัยขึ้นมาแล้วก็หาทางแก้สงสัยด้วยการศึกษาหรือปฏิบัติไปในหนทางที่มีผู้ชี้แนะ หรือสงสัยในบทเรียนสงสัยเพราะยังไม่เข้าใจ ตัวอย่างเช่นท่านนักศึกษาค้นคว้าศึกษาหาความรู้อยู่ทุกวันนี้ ผมบรรยายธรรมะมานาน ได้พบปะสนทนากับบุคคลเป็นอันมาก ได้พบบ่อยเหมือนกันที่สงสัยไปกระนั้นเอง ในใจของเขามิได้เชื่อถือเสียเกือบร้อยเปอร์เซ็นต์แล้ว เพราะเขาจะดักโน่นดักนี่ ชักนำไปในหนทางโน้นหนทางนี้ พยายามทำลายล้างหลักการหรืออุดมการณ์ของพระพุทธศาสนาเสียด้วยเหตุผลและถ้อยคำที่ทับถมดูหมิ่นต่างๆ ซึ่งแท้ที่จริงเขามิได้มีความเชื่อมาตั้งแต่ต้นแล้ว ดังนั้น หลังจากสนทนากันพักใหญ่ๆ ต่างคนต่างเหนื่อยโดยไม่ได้อะไรเป็นชิ้นเป็นอันเลย ความสงสัยโดยแฝงความไม่เชื่อดังกล่าวนี้จึงจะเป็นนิวรณวิจิกิจฉา เป็นอกุศล เพราะมันเป็นตัวการกั้นหนทางที่จะรู้เรื่องราวที่ควรรู้เห็น หนทางที่จะเข้าใจในความลึกซึ้งของชีวิต และหนทางที่จะนำไปสู่ความสุขอันสถาพรของตนเองเสีย

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [17 ม.ค. 2549 , 13:08:26 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 2 ๒. ปฏิรูปวิจิกิจฉา คือ ความสงสัยชื่อคน ชื่อเมือง ชื่อสัตว์ หรือสงสัยในสิ่งของ หรือสงสัยในวิชาการต่างๆ แม้สงสัยในบทเรียนธรรมะที่ตนกำลังค้นคว้าศึกษาอยู่ว่าข้อไหนมีความหมายว่ากระไร ปฏิรูปวิจิกิจฉานั้น จะจัดว่าเป็นอกุศลเสมอไปก็ไม่ได้ อาจเป็นมหากุศลหรือมหากุศลญาณสัมปยุตก็ได้ แล้วแต่เรื่องที่สงสัยเหล่านั้นจะไปเกี่ยวข้องพัวพันกับเรื่องอะไรเข้า เจตนาในขณะนั้นเป็นอย่างไร เช่น สงสัยคนที่ตนรักแล้วจากกันไปเสียนาน ว่าจะเพียรพยายามพัดกระพือไฟเก่าให้ลุกขึ้นมาใหม่จะสำเร็จไหม ทำอย่างไรจึงจะให้ไฟที่จะมอดแล้วนี้ลุกพลุ่งโพลงขึ้นมาอีกสักครั้งหนึ่ง ซึ่งความสงสัยเหล่านี้เกี่ยวกับโลภะ ความสงสัยว่าชาติหน้าจะมีจริงหรือไม่ ถ้ามีจริงเราทำบุญไปก็จะได้ประโยชน์มาก ถ้าชาติหน้าไม่มีทำบุญไปแล้วก็ถือเสียว่าเป็นการตัดความโลภของตนเอง จิตก็เป็นมหากุศล สงสัยว่าจุติปฏิสนธิคือการตายการเกิดนั้นจะเป็นไปได้อย่างไร จึงตั้งคำถามหรือค้นคว้าหาความจริง หรือถ้าสงสัยถึงเรื่องกิเลสตัวสำคัญต่างๆ ตลอดจนวิธีการที่จะทำลายมันให้ออกไปว่าจะทำอย่างไร จิตดวงนี้ประกอบไปด้วยปัญญาคือมหากุศลญาณสัมปยุต ดังนี้เป็นต้น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [17 ม.ค. 2549 , 13:08:49 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 3 ความสงสัยที่เป็นนิวรณ์มาสกัดกั้นความดี ปิดบังหนทางไปสู่ความพ้นทุกข์ที่เรียกว่า นิวรณวิจิกิจฉานั้น ก็มิได้มีผู้ใดคิดได้เอาเองว่าความสงสัย ดังนั้นดังนี้ตามอารมณ์ หากแต่มีกฏเกณฑ์บังคับเอาไว้ตายตัว เพื่อให้ท่านนักศึกษาได้เข้าใจเในเรื่องนี้เป็นการถูกต้องสมบูรณ์ ผมจึงขอยกขึ้นมาอธิบายทุกๆ ข้อไป โมหมูลจิตที่สัมปยุตด้วยวิจิกิจฉา หรือโมหมูลจิตที่ประกอบด้วยความสงสัยนั้นมีอยู่ ๘ ประการ คือ ความสงสัยในคุณของพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ สงสัยในขันธ์อายตนะ ธาตุ ปฏิจจสมุปบาท และในสิกขา โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [17 ม.ค. 2549 , 13:09:10 น.] ( IP = 203.113.67.36 : : )

สลักธรรม 4 ครับท่านอาจารย์ อ่านแล้วก็กระจ่างชัดเจนในเรื่องวิจิกิจฉาทั้ง ๒ แบบครับ และก็รู้ได้ด้วยตนเองเลยครับว่า โมหะที่กล่าวไว้นั้นยังมีหมักดองอยู่ในจิตใจแน่ๆครับ วันนี้ได้รับการอบรมอันมีค่ามากครับผม ทำให้เกิดความกระตือรือร้นที่จะหาความเข้าใจให้ยิ่งๆไปครับ จึ่งขอก้มกราบบูชาพระคุณของท่านอาจารย์ไว้ด้วยความศรัทธายิ่งและจะระลึกเทิดพระคุณไว้เหนือเกล้าครับผม

โดย พี่เณร [17 ม.ค. 2549 , 16:50:57 น.] ( IP = 58.8.94.93 : : )

สลักธรรม 5 กราบขอบพระคุณอาจารย์ค่ะ...กับคำอธิบายวิจิกิจฉาทั้ง 2 อย่างค่ะ

โดย เซิ่น [17 ม.ค. 2549 , 22:41:07 น.] ( IP = 61.91.127.75 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด