แสงสว่างของชีวิต (๘๒)

---

ตอนที่ (๘๑) อ่านที่นี่ โมหมูลจิตดวงที่ ๒ อุเปกฺขาสหคตํ อุทฺธจฺจสมฺปยุตฺตํ อุทธัจจสัมปยุต แปลว่า ประกอบไปด้วยความฟุ้งซ่าน หมายถึงจิตซัดส่ายไปมาในอารมณ์ต่างๆ จับอารมณ์ไม่มั่นคง ในเรื่องของความฟุ้งซ่านนั้นมองเห็นง่าย เพราะเกิดขึ้นแก่ทุกคน มากบ้างน้อยบ้าง เช่นในเวลานอนไม่หลับ เพราะจิตคิดฟุ้งซ่านเกิดอารมณ์ตั้งร้อยตั้งพันอย่าง แต่ก็ไม่ค่อยได้เรื่องราวอะไร บางท่านจิตคิดฟุ้งซ่านนอนไม่หลับจนดึกดื่นเลยเที่ยงคืนไปก็มีบ่อยๆ บางท่านเป็นเช่นนี้เป็นประจำจนอิดหนาระอาใจถึงกับโกรธแค้นตัวเองที่บังคับให้หลับไม่ได้ตามที่ปรารถนา โมหมูลจิตดวงที่ ๒ นี้ ในพระบาลีก็มิได้แสดงว่าเป็นอสังขาริกหรือสสังขาริกแต่ประการใด เพราะจิตดวงนี้เป็นจิตหลง ความไม่รู้ในเหตุผลจึงมิได้เกิดขึ้นโดยอำนาจจูงใจทุกอย่าง ย่อมไม่ตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของใครทั้งสิ้น แต่อย่างไรก็ดี ก็เป็นไปโดยสงเคราะห์ว่าเป็นอสังขาริก เกิดขึ้นเองโดยมิได้มีการจูงใจ ด้วยเหตุที่มีความโง่ ความหลง ประกอบกับความฟุ้งซ่าน ดังนั้นจึงไม่อาจเกิดความยินดีแม้แต่เพียงเล็กน้อย และไม่อาจเกิดความไม่ยินดี แม้แต่เพียงนิดหน่อยทั้งไม่เฉียดเข้าไปใกล้โลภะ และไม่มีทางใกล้ชิดกับโทสะด้วย เพราะความโง่ไม่รู้เท่าทันตามสภาวธรรม จิตจึงตกอยู่ในความเฉยๆ เป็นอุเบกขา นอกจากนั้นด้วยเหตุที่จิตดวงนี้ไม่มีความเข้าใจในอารมณ์เลย ด้วยตกอยู่ในความโง่ ความหลงอันเป็นพื้นฐานของจิตเอง ดังนั้นจิตดวงนี้แม้จะเป็นอกุศลก็มิได้มีทิฏฐิ ซึ่งได้แก่ความเห็นผิดเกิดร่วมด้วย เพราะความเห็นผิดจะต้องอาศัยเกิดกับความยินดี แม้ไม่มากก็ต้องเล็กน้อย แต่จิตนี้มีแต่ความรู้สึกเฉยๆ ความเห็นผิดจึงไม่อาจเกิดร่วมด้วยเลย

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [19 ม.ค. 2549 , 10:05:18 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 1 เหตุให้เกิดโมหะ ๒ ประการ คือ ๑. อโยนิโสมนสิการ การกระทำใจไม่แยบคาย ๒. อาสวสมุปฺปาท มีอาสวะเป็นเหตุให้เกิด ๑. อโยนิโสมนสิการ การกระทำใจไม่แยบคาย โมหะจะปรากฏขึ้นมาได้ก็ในขณะที่เกิดอารมณ์ขึ้นตามทวารต่างๆ ด้วยอำนาจของรูปและนามเกิดดับโดยรวดเร็ว ด้วยอำนาจของการกระทำในใจที่ไม่แยบคาย หรือจากการที่มิได้พิจารณาด้วยดี โมหะก็จะเกิดขึ้นแล้วก็จะหลงใหลไปในอารมณ์เหล่านั้นด้วยจับความจริงอันเป็นปัจจุบันไม่ทัน ทั้งอารมณ์ที่เกิดก็รวมๆ กันมาเป็นกลุ่มก้อน ปัญญาที่จะตีให้แตกไม่มี จึงได้ยึดอดีตและอนาคตซึ่งเป็นมโนภาพว่าเป็นจริงเป็นจัง โมหะจะเกิดขึ้นเนื่องจากขาดการคิดพิจารณา ทำในใจไม่แยบคายในเหตุผลต่างๆ ที่เผชิญอยู่ต่อหน้า หรือในปัญหาที่เกี่ยวแก่ชีวิต หรือไม่เคยได้คิดพิจารณาจึงไม่ทราบความเป็นมาหรือความเป็นไปของชีวิตอย่างใดเลย เรื่องเวรเรื่องกรรม เรื่องตายเรื่องเกิด เรื่องสวรรค์ นรก ก็มิได้มีความสนใจ ได้แต่คิดรื่นเริงสนุกสนานไปวันหนึ่งๆ เหมือนเด็กเล็กๆ เมื่อปัญญามิได้ถูกสร้างสมให้เกิดมี ความลังเลสงสัยจึงได้มาก ความฟุ้งซ่านจึงเสื่อมคลายได้ยาก ท่านผู้ศึกษาทั้งหลายย่อมจะเป็นพยานได้ดีในข้อนี้ว่า เมื่อได้ศึกษาปรมัตถสัจธรรมพอมีความเข้าใจได้ปัญญาในปัญหาของชีวิตบ้างแล้ว จิตใจก็จะรู้สึกมีความแจ่มใสเบาสบายขึ้นมาเรื่อยๆ อย่างน่าอัศจรรย์ เรื่องสงสัยต่างๆ ที่เร้นลับอันเกี่ยวกับปัยหาของชีวิตค่อยๆ ลดลง สิ่งกระทบกระเทือนใจซึ่งแต่ก่อนๆ พูดได้ว่าหนาแน่นทีเดียว แต่บัดนี้กลับค่อยๆ น้อยลงๆ จิตใจที่เคยเศร้าหมองว้าเหว่ ในบางคราวมองเห็นชีวิตนี้ไม่มีความหมายอะไรเลย แล้วก็เกิดเบื่อหน่ายในเรื่องของชีวิตเป็นที่สุด เดี๋ยวนี้ไม่ค่อยได้คิดเสียแล้ว ด้วยมีความเข้าใจในเรื่องของชีวิตขึ้น ด้วยได้พบที่พึ่งอันสถาพร เห็นหนทางอันเป็นทางเอก และมีอยู่สายเดียวที่จะไปถึงที่สุดแห่งทุกข์ได้ ทั้งนี้ก็อาศัยการทำใจได้แยบคาย คิดพิจารณาปัยหาต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับชีวิตได้ประณีตขึ้น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [19 ม.ค. 2549 , 10:06:03 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 2 ๒. อาสวสมุปฺปาท มีอาสวะเป็นเหตุให้เกิด อาสวะนั้นเปรียบเหมือนสิ่งที่ถูกหมักดองไว้นานๆ จนกลายสภาพเป็นสุรา อันจะทำให้ผู้ดื่มบังเกิดความมึนเมาขาดความสำนึกรู้สึกตัวในทางที่จะยับยั้งชั่งใจ ดังที่เรียกกันว่าขาดสติ สามารถทำอะไรๆ ได้ แม้เรื่องจะเลวร้ายที่สุดก็ตาม ทั้งนี้ก็เพราะตกอยู่ภายใต้อำนาจความมึนเมาของฤทธิ์สุรา แต่อย่างไรก็ดี ความมึนเมานั้นอาจปรากฏขึ้นมาให้ได้เห็น ให้ได้ยิน ให้ได้รู้สึก แต่ยากที่จะทราบได้ว่า ความเมานั้นอยู่ที่ตรงไหน ท่านทั้งหลายทราบหรือไม่ว่าความเมานั้นอยู่ตรงที่ใด บุคคลทั้งหลายก็ตกอยู่ภายใต้อำนาจของอาสวะ คือตัวการที่ทำให้ชีวิตต้องพัวพันอยู่ในความเร่าร้อนเหมือนกัน จึงได้ใช้คำเปรียบเทียบอาสวะว่าเป็นสิ่งหมักดองของเมา ด้วยเหตุที่ว่ามันมีความสามารถทำให้เกิดความหลงใหลมัวเมาต่างๆ คือหมักดองซ่อนเร้นไว้อย่างมิดชิดซึ่งกามคุณอารมณ์ในจิตใจ อำนาจของกามคุณอารมณ์นั้นๆ ก็จะหนุนเนื่องบันดาลใจ ถ้าชาติก่อนๆ ได้สั่งสมอบรมความเห็นแก่ตัวไว้มาก ทั้งในชาตินี้ก็อบรมเพิ่มเติมอีกมิใช่น้อย ก็จะเป็นเหตุทำให้เกิดความติดอกติดใจเหนียวแน่นยิ่งขึ้น ยกตัวอย่างที่เห็นชัดก็คือ ในเรื่องเงินทอง เห็นว่าเป็นของมีค่าเหลือหลาย เมื่อมัวเมาติดใจเหนียวแน่นดังนี้แล้ว อำนาจของความติดอกติดใจอย่างมากมายที่มองไม่เห็นตัวเหล่านี้นั้น ก็สร้างกำลังที่จะให้กล้าในการทำบาปอกุศล แม้ขนาดหนัก เพื่อให้ได้เงินทองมาโดยมิชอบ อาจปล้น อาจจี้ ล่อลวง ตลบแตลง หรือถึงฆ่าฟันกันตาย เพื่อช่วงชิงผลประโยชน์เอามาเป็นของตน

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [19 ม.ค. 2549 , 10:06:26 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 3 ความเห็นที่ผิดไปจากความจริงตามสภาวธรรม หรือมิได้เป็นไปตามธรรมชาติก็เป็นเครื่องดองของเมาที่แอบแฝงซ่อนเร้นอยู่ในจิตใจ ทำให้เกิดความหลงใหลไปได้เหมือนกัน เช่นชาติก่อนๆ เคยสั่งสมอบรมว่าสัตว์ทั้งหลายในโลกนี้ หรือสรรพสิ่งสารพัดทั้งปวงที่เกิดขึ้นมาได้ก็ล้วนแต่เป็นฝีมือของพระผู้เป็นใหญ่ในสรวงสวรรค์ หรือเป็นฝีมือของพระพรหม หรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์เป็นผู้จัดสรรค์ดลบันดาลขึ้นมาทั้งสิ้น แม้ทุกข์สุขต่างๆ ที่สัตว์ทั้งหลายได้รับก็เป็นฝีมือพระองค์ด้วย เมื่อมีความมั่นใจติดตัวมาแต่อ้อนแต่ออก ประกอบทั้งการอบรมในชาตินี้มาเสริมต่อ ดังนั้นจึงได้มีความเชื่ออย่างเหนียวแน่นฝังประทับอยู่ในใจ เมื่อมีผู้ใดมาแสดงว่าไม่มีใครในสรวงสวรรค์ ไม่มีพระพรหมหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ใดๆ จะมาบันดาลได้ทั้งนั้น ธรรมชาติทั้งหลายมิได้เกิดขึ้นมาได้ด้วยการดลบันดาลของใคร หากแต่อาศัยเหตุทำให้เกิดขึ้น แต่บางเหตุนั้นลึกซึ้งต้องศึกษามากจึงจะเข้าใจ และเมื่อหมดเหตุหมดปัจจัยแล้วก็จะสลายตัวไป ใครจะบังคับบัญชาหาได้ไม่ ทั้งรูปต่างๆ หรือนามอันได้แก่จิตใจย่อมไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา เมื่อได้ฟังดังนี้ อำนาจของเครื่องดองของเมาที่อยู่ภายในใจ ซึ่งก็คือทิฏฐาสวะความเห็นผิดที่เก็บสะสมไว้ในจิต ก็จะมากระตุ้นเตือนใจให้รู้สึกไม่สบายในความเห็นที่ไม่ตรงกับของตัว แล้วก็จะลุกขึ้นโต้ตอบคัดค้าน และเอาชนะให้ได้ด้วยความมั่นคงในอุดมการณ์ที่ได้สร้างสมอบรมมา โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [19 ม.ค. 2549 , 10:06:48 น.] ( IP = 203.113.67.39 : : )

สลักธรรม 4 วันนี้อ่านโมหมูลจิต ได้เห็นความมั่นคงยึดติดอย่างเหนียวแน่นของอารมณ์ที่ถูกโมหะครอบงำนั้น ยิ่งเกิดความรู้สึกสลดใจในชีวิตตนเองครับ ที่ยากจะแก้ไขให้หมดไปอย่างรวดเร็ว ต้องอาศัยความเพียรสร้างสมปัญญาบารมีเพื่อถ่ายถอนออกไปจริงๆครับท่านอาจารย์ ชีวิตรายวันของปุถุชนน่ากลัวมากเลยนะครับท่านอาจารย์ ถ้าไม่ศึกษาและเร่งรีบดำเนินชีวิตตามทางที่พระพุทธองค์ทรงชี้แนะไว้ ก็จะตกอยู๋ในสภาพวนเวียนจริงๆครับ กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ที่ชี้แจง แสดงเหตุผลต่างๆให้ได้รับทราบครับ พระคุณนี้กระผมขอระลึกบูชาไว้เหนือเกล้าครับ

โดย พี่เณร [19 ม.ค. 2549 , 10:48:10 น.] ( IP = 58.8.94.75 : : )

สลักธรรม 5 ต้องสร้างปัญญาเพื่อที่จะละคลายความเห็นผิดที่ยึดติดแน่นออกไป กราบขอบพระคุณอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น [19 ม.ค. 2549 , 13:00:21 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 6 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์เป็นอย่างสูงค่ะ เมื่อได้อ่านเรื่องราวเกี่ยวกับโมหะจิต ทำให้พิจารณาเห็นว่ายังมีโมหะดวงที่สองคือความฟุ้งซ่านอยู่ไม่น้อย แต่เมื่อทราบเหตุปัจจัยให้เกิดโมหะแล้วจึงเห็นว่าควรรีบศึกษาธรรมให้มากยิ่งขึ้น และพึงวางใจให้ถูก

โดย น้องอุ๊ [19 ม.ค. 2549 , 17:44:34 น.] ( IP = 61.47.100.43 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด