อรูปพรหม ไม่มีรูป แล้วจิตอยู่อย่างไรครับ

---

กำลังศึกษาเล่าเรียนพระอภิธรรมอยู่ครับ เรียนรู้ว่ารูปเป็นที่อาศัยของจิต แต่พอเรียนถึงอรูปพรหม ท่านเห็นว่ารูปเป็นของหยาบ เป็นที่เกิดของกามคุณต่างๆ ทางทวารตา หู ที่ยังเหลืออยู่ ท่านก็เพิกรูปออก มีแต่นาม คือจิต ทีนี้ก็สงสัยว่า จิตไม่มีที่อาศัยเกิด แล้วจิตจะอาศัยอะไรอยู่ครับ ? จิตก็มิล่องลอยไปมาหรือ -ขอบคุณมากครับ

โดย นักเรียนพระอภิธรรม [2 มี.ค. 2549 , 09:23:46 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 1 สวัสดีค่ะ จิตเป็นธรรมชาติที่รู้อารมณ์ ซึ่งมีสามัญลักษณะ คือ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา จิตจึง เกิด-ดับ สืบต่อเนื่องกันไป ดังนั้น จิตล่องลอย จึงไม่มี จิต 89 หรือ 121 บางดวงเกิดขึ้น อาศัย วัตถุรูป เกิด จิตบางดวงก็เกิดขึ้นโดยไม่ อาศัย วัตถุรูป เกิด ก็ได้ วัตถุ มี 6 1.จักขุวัตถุ 2.โสตวัตถุ 3. ฆานวัตถุ 4. ชิวหาวัตถุ 5. กายวัตถุ 6.หทยวัตถุ

โดย เซิ่น [2 มี.ค. 2549 , 09:25:38 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 2 มีจิต 43 ดวง ที่อาศัยวัตถุรูป เกิดแน่นอน คือ ทวิปัญจวิญญาณ 10 สัมปฏิจฉนจิต 2 สันตีรณจิต 3 ปัญจทวาราวัชชนจิต 1 หสิตุปปาทจิต 1 โทสมูลจิต 2 มหาวิบากจิต 8 รูปาวจรจิต 15 โสดาปัตติมรรคจิต 1 มีจิต 42 ดวง บางครั้ง อาศัยวัตถุรูปเกิด บางครั้งก็ไม่อาศัยวัตถุรูปเกิด คือ อกุศลจิต 10 (โทสมูลจิต 2) มหากุศลจิต 8 มหากิริยาจิต 8 อรูปาวจรกุศล 4 อรูปาวจรกุศล 4 โลกุตตรจิต 7 (เว้นโสดาปัตติมรรคจิต 1) มโนทวาราวัชชนจิต 1 (ถ้าจิตเกิดใน ภูมิที่มีขันธ์ 5 อาศัยวัตถุรูปเกิดแน่นอน ถ้าจิตเกิดใน ภูมิที่มีขันธ์ 4 ก็ไม่ต้องอาศัยวัตถุรูปเกิด อรูปาวจรวิบาก 4 เป็นจิตที่เกิดขึ้นโดยไม่อาศัยวัตถุรูปเกิดเลย เพราะอรูปาวจรวิบาก 4 เกิดได้เฉพาะในอรูปพรหม ซึ่งเป็นภูมิที่ไม่มีรูป มีแต่นามเท่านั้น

โดย เซิ่น [2 มี.ค. 2549 , 09:27:15 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 3 ขอบคุณมากครับคุณเซิ่น อรูปาวจรวิบาก 4 เป็นจิตที่เกิดขึ้นโดยไม่อาศัยวัตถุรูปเกิดเลย เพราะอรูปาวจรวิบาก 4 เกิดได้เฉพาะในอรูปพรหม ซึ่งเป็นภูมิที่ไม่มีรูป มีแต่นามเท่านั้น ตรงนี้แหละครับที่สงสัย ว่าจิตนั้นไม่มีที่อาศัยแล้วอยู่ได้อย่างไรครับ?

โดย นักเรียนพระอภิธรรม [2 มี.ค. 2549 , 09:28:14 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 4 เป็นธรรมชาติ หรือ เปล่าครับ คือ เหมือนกับพระนิพพาน ที่ไม่มีเกิดและดับ ซึ่งก็เป็นธรรมชาติแบบหนึ่ง

โดย นรชาติ [2 มี.ค. 2549 , 09:31:51 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 5 คืออย่างนี้ครับ จิตนั้นอาศัยอารมณ์จึงเกิดขึ้นครับ หรือพูดง่ายๆว่า จิตมีอารมณ์เป็นที่อาศัย ที่นี้รูปจัดเป็นอารมณ์หนึ่งของจิตได้ครับ ไม่ใช่เฉพาะรูปเท่านั้นที่เป็นอารมณ์ของจิตได้ การที่บอกว่าจิตต้องอาศํยรูปจึงจะเกิดได้นั้น เป็นการพูดที่ละให้เข้าใจว่า พูดในสภาพที่เป็นคนครับ ( คือพูดในบริบทของธาตุหยาบ) คำว่าไม่มีรูป นี้หมายถึงไม่มีธาตุหยาบที่สัมผัสได้ ธาตุที่ละเอียดขึ้นไป เห็นไม่ได้สัมผัสไม่ได้ จึงไม่เรียกว่ารูป ( เพราะรูปเรียกในสิ่งที่สัมผัสได้เท่านั้น ) แต่ก็ไม่มีเรียกว่านาม เพราะไม่ได้น้อมไปหาอารมณ์ เรียกอารมณ์ของจิตสัมผัสไม่ได้นี้ว่าอรูปครับ อย่าว่าแต่อรูปเลย แม้แต่นิพพานก็ยังเป็นอารมณ์ของจิตเลยครับ .

โดย แววตะวัน [2 มี.ค. 2549 , 09:34:01 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 6 จิตไม่มีที่อาศัยเกิด แล้วอยู่ได้อย่างไร ทุกสรรพสิ่งในโลกเป็นอยู่ได้ ด้วยการอาศัยซึ่งกันและกันเกิดขึ้น เป็นเหตุ(และ/หรือ)ปัจจัยแก่กัน ไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นลอย ๆ หรือเกิดขึ้นเองได้ตามลำพัง สรรพสิ่งในที่นี้คือรูป กับ นาม ซึ่งก็ไม่พ้นไปจากกฎเกณฑ์ข้างต้น คือการต้องอิงอาศัยกัน เหตุ-ปัจจัย ที่อิงอาศัยกันอยู่มี 6 ลักษณะคือ 1. นามเป็นปัจจัย ให้เกิดรูป 2. รูปเป็นปัจจัย ให้เกิดนาม 3. นามรูปเป็นปัจจัย ให้เกิดนาม 4. นามรูปเป็นปัจจัย ให้เกิดนามรูป 5. รูปเป็นปัจจัย ให้แก่ รูป 6. นามเป็นปัจจัย ให้แก่ นาม กรณีอรูปพรหม ซึ่งมีแต่นาม จึงต้องเว้นปัจจัยข้อที่มีรูปเข้ามาเกี่ยวข้อง ดังนั้น อรูปพรหม จึงเป็นอยู่ได้ด้วยข้อ 6 ข้อเดียวคือ นาม เป็นปัจจัยแก่ นาม

โดย น้องถ้วย [2 มี.ค. 2549 , 09:38:42 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 7 ลักษณะของนาม ที่เป็นปัจจัยแก่นามนั้น มีหลายประการ เช่น อารัมณปัจจัย อรูปกรรมฐาน เช่น ความว่างเปล่า ความไม่มี แม้ฌานจิตเอง ก็เป็นอารมณ์แก่จิตบางดวง ที่เกิดในอรูปภูมิได้ อนันตรปัจจัย ความสืบต่อกัน อย่างไม่มีระหว่างคั่นของจิต ตั้งแต่ปฏิสนธิ จนกระทั่งถึงจุติ สมนันตรปัจจัย ความสืบต่อกันอย่างไม่มีระหว่างคั่นของจิตนั้น เป็นไปตามลำดับ ไม่ข้ามขั้นกัน ปกตูปนิสสยปัจจัย ที่ตั้ง ที่อาศัยที่มีกำลังมากในอดีต ได้แก่ ความสันทัดในอรูปฌาน เป็นอุปนิสสัยสืบต่อมา อาเสวนปัจจัย ฌานวิถีที่มีชวนเป็น อรูปฌาน นัตถิปัจจัย ความไม่มีอยู่ ก็เป็นปัจจัยได้ วิคตปัจจัย ความที่ปราศจากไปแล้วของจิต ก็เป็นปัจจัยแก่จิตดวงต่อมาได้เช่นกัน นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยอื่น ๆ อีกมาก อาจจะยังไม่สามารถเข้าใจความหมายได้ทั้งหมดนะคะ เพียงแต่รับรู้ว่า แม้ไม่มีรูป นามอย่างเดียวเขาก็อยู่กันได้ ด้วยเหตุ-ปัจจัยของนาม หากยังไม่สิ้นกิเลสแล้ว กรรมและวิบากก็มีอำนาจผันแปรนามเหล่านั้น ให้สามารถอยู่ตามภพภูมิของตนได้ เป็นไปตามจิตนิยาม กรรมนิยาม ธัมมนิยาม

โดย น้องถ้วย [2 มี.ค. 2549 , 09:44:32 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 8 สาธุ อนุโมทามิ น้องถ้วยนี่แจ๋วจริงๆเลย เล่นงัดความรู้มีปกตูเป็นต้นมาเรียบเรียง ตอบปัญหาคาใจ ได้อย่างนิ้งไปเลย ขอปรบมือให้ดังๆๆครับผม

โดย พี่เณร [2 มี.ค. 2549 , 09:53:01 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 9 ขอบพระคุณมากครับอาจารย์น้องถ้วย พอพูดถึงเรื่องปัจจัย แม้ยังไม่ได้เรียนแต่ก็พอจะทำให้เข้าใจขึ้นบ้างแล้วละครับ

โดย นักเรียนพระอภิธรรม [2 มี.ค. 2549 , 09:54:14 น.] ( IP = 58.8.95.239 : : )

สลักธรรม 10 อนุโมทนากับทุกคำตอบค่ะ

โดย น้องกิ๊ฟ [2 มี.ค. 2549 , 10:42:54 น.] ( IP = 203.172.117.2 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด