แสงสว่างของชีวิต (๑๒๖)

---

ตอนที่ (๑๒๕) อ่านที่นี่ บรรดาผู้มีความเห็นผิดทั้งหลาย กล้ากระทำบาปอกุศลได้เพราะไม่มีความกลัวเกรงต่อบาปกรรมที่ได้กระทำลงไป ขออย่าให้ใครจับได้ ขออย่าให้ใครรู้เห็นเท่านั้น ด้วยเหตุนี้เอง อกุศลกรรมบถอันเป็นทุจริตทั้ง ๑๐ ประการนี้ จึงย่อมจะมีโอกาสเกิดขึ้นมาได้ทุกๆ ประการ คือ อภิชฌา ความโลภความเพ่งเล็งในทรัพย์สมบัติของผู้อื่น ย่อมจะเป็นต้นเหตุให้เกิดอทินนาทาน การลักขโมย กาเมสุมิจฉาจาร ความผิดในกาม มุสาวาท การพูดเท็จ ปิสุณวาจา การพูดส่อเสียด สัมผัปปลาปะ การพูดเพ้อเจ้อ และมิจฉาทิฏฐิ ความเห็นผิดๆ พยาปาท ความพยาบาทปองร้ายหรือผูกโกรธใครๆ ย่อมจะเป็นเหตุให้เกิดปาณาติบาต การฆ่าสัตว์ อทินนาทาน การลักขโมย มุสาวาท การพูดเท็จ ปิสุณวาจา การพูดส่อเสียด ผรุสวาจา การพูดคำหยาบ และสัมผัปปลาปะ การพูดเพ้อเจ้อ มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นที่ผิด เป็นเหตุให้เกิดอกุศลทุจริตได้ทั้ง ๑๐ ประการโดยมิได้เว้นเลย อภิชฌา พยาปาท และมิจฉาทิฏฐิทั้ง ๓ นี้ ชื่อว่า มโนกรรม เพราะว่าเมื่อยกเว้นจากกายวิญญัติ วจีวิญญัติ ซึ่งเป็นอกุศลที่แสดงออกทางกาย และทางวาจาแล้ว อกุศลที่เกิด ก็จะเป็นอกุศลที่เกิดขึ้นทางมโนทวารมากที่สุด ดังวจนัตถะว่า "มนสฺมึ ปวตฺตํ กมฺมํ = มโนกมฺมํ" แปลความว่า กรรมที่เกิดขึ้นทางใจ ชื่อว่ามโนกรรม

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [4 มี.ค. 2549 , 00:07:06 น.] ( IP = 58.136.206.226 : : )

สลักธรรม 1 การกระทำที่เกิดขึ้นทางใจเรียกว่า มโนทวารนั้น เป็นเรื่องหลักวิชาที่มีความละเอียดมากอยู่สักหน่อย การศึกษาพระอภิธรรมก็จะต้องมากพอสมควร จึงจะทำความเข้าใจได้ แล้วก็จะต้องศึกษาเป็นลำดับตั้งแต่ต้นๆ มา สำหรับการศึกษาที่หยุดบ้างเรียนบ้าง หรือฟังบ้างไม่ได้ฟังบ้างนั้น จะเข้าถึงความลึกซึ้งว่า จิตที่เกิดขึ้นทางมโนทวาร หรือการงานของจิตใจทางมโน หรือการศึกษาเพื่อให้ทราบว่า เวลาที่คิดนึกนั้น ใจมันทำอะไรกันบ้าง ก็ยากอยู่สักหน่อย ด้วยเหตุนี้เอง ผมจึงขออธิบายเพียงย่อๆ พอให้ท่านนักศึกษาได้เห็นหนทางเท่านั้น จิตใจนั้นย่อมอาศัยที่ทำงานต่างๆ หลายแห่งด้วยกัน เหมือนคนขยันทำมาหากินหลายสถานที่ หรือหลายกรมกอง เมื่อจิตใจทำงาน "เห็น" ก็จะทำงานที่ประสาทตา เมื่อจิตใจทำงาน "ได้ยิน" ก็จะต้องทำงานที่ประสาทหู และเมื่อจิตใจคิดนึก ก็จะต้องทำงานทางประตูใจ ซึ่งการงานทางประตูใจนั้น เรียกว่า มโนทวาร และที่เรียกว่า มโนทวารนั้น มีหลายอย่างด้วยกัน คือ

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [4 มี.ค. 2549 , 00:07:56 น.] ( IP = 58.136.206.226 : : )

สลักธรรม 2 ๑. ภวังคจิต เป็นจิตที่ชื่อว่า มโนทวารเหมือนกัน เป็นจิตที่รักษาภพชาติเอาไว้ การงานของภวังคจิตนี้ไม่แสดงออกซึ่งอารมณ์ให้ปรากฏแก่สายตาของใครๆ มีการงานพิสดารไปอีกแบบหนึ่ง ซึ่งถ้าจะยกตัวอย่างของภวังคจิตให้เห็นง่ายๆ ก็ได้แก่คนที่นอนหลับสนิท คือคนที่นอนหลับสนิทนั้น จิตเป็นภวังค์ คนนอนหลับสนิทจิตก็ยังทำงานอยู่เหมือนกัน แต่ทำงานน้อย แล้วมิได้ออกมาทางประตูต่างๆ เช่นไม่ได้ออกมาเห็น ได้ยิน หรือคิดนึกอะไรเลย แต่ก็ทำงานอยู่ ไม่ได้สลบ(จิตใจ) หรือไม่ได้ตาย ซึ่งคนนอนหลับจิตใจทำอะไรบ้างนั้น ผมจะได้บรรยายในโอกาสข้างหน้าเมื่อศึกษาถึง ที่จัดเอาภวังคจิตมาชื่อว่าเป็นมโนทวารนั้น ก็เพราะเหตุว่า จิตที่ชื่อว่าภวังค์นั้นเป็นตัวการ หรือเป็นเหตุให้การงานของจิตเกิดขึ้น คือภวังคจิตนี่เองเป็นเหตุให้การเห็น การได้ยิน และความคิดนึกๆ เกิดขึ้นมา จึงได้ชื่อว่า มโนทวาร ๒. จิตทุกๆ ประเภท ไม่ว่าจิตนั้นจะเป็นประเภทไหนก็ตาม เช่น ไม่ว่าจิตนั้นจะเป็นกามาวจรจิต เป็นจิตที่ยินดีติดใจในอารมณ์ต่างๆ หรือจิตนั้นจะเป็นมหัคตจิต เป็นจิตที่ทำสมาธิจนกระทั่งสงบเยือกเย็น เรียกว่า ปฐมฌาน จิตทั้งหมดเหล่านี้ เกิดขึ้นที่มโนทวารทั้งนั้น เพราะเป็นตัวการทำให้จิตเกิดขึ้นมาได้ คือจิตดวงก่อนๆ ดับไป จึงเป็นเหตุให้จิตดวงหลังเกิดขึ้นมา เหมือนกับคลื่นในน้ำ คลื่นลูกที่ ๑ ดับลง จึงได้เป็นเหตุให้เกิดคลื่นลูกที่ ๒ ขึ้นมา เป็นต้น จึงชื่อว่า มโนทวาร

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [4 มี.ค. 2549 , 00:08:16 น.] ( IP = 58.136.206.226 : : )

สลักธรรม 3 ๓. อกุศลชวนะ และกุศลชวนะ คือการเสพอารมณ์ที่เป็นบาปหรือเป็นบุญ เช่น มีความยินดี ยินร้าย บุญหรือบาปเกิดขึ้นก็ตาม ชื่อว่า มโนทวาร ทั้งนี้ก็เพราะว่าชวนจิตซึ่งได้แก่ตัวการเสพอารมณ์นั้นเป็นเหตุให้มโนกรรมสำเร็จลง หรือจะกล่าวอีกนัยหนึ่งก็คือ ชวนจิต ตัวการเสพอารมณ์ที่เป็นบุญเป็นบาปนี่เอง ชื่อว่า มโนกรรม เพราะชวนะนี้เป็นเหตุให้เกิดมโนกรรมบถขึ้นมา ดังนั้นจึงชื่อว่ามโนทวาร อย่างไรก็ดี สำหรับเรื่องมโนทุจริตนี้ ผมขอให้ท่านนักศึกษาจำเอาไว้ด้วยว่า โลภมูล ความโลภยินดีติดใจในอารมณ์ โทสมูล ความโกรธ ความเกลียด ความไม่พอใจ จิตที่เกิดพร้อมด้วยอภิชฌา ความเพ่งเล็งในทรัพย์สมบัติของผู้อื่น พยาปาทะ ความปองร้ายผู้อื่น และมิจฉาทิฏฐิ ความเห็นผิด นั้นชื่อว่า มโนทวาร ส่วนโมหมูลชวนะ ไม่ชื่อว่าเป็นมโนทวาร เพราะไม่สามารถเป็นเหตุให้เกิดมโนทุจริตได้ หรือจะกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็ว่า ความโง่ ความหลง ความไม่เข้าใจในอารมณ์ต่างๆ นั้น เมื่อเกิดความโง่ เกิดความหลง แล้วก็ไม่อาจเกิดมโนทุจริตทั้ง ๓ คือ อภิชฌา พยาปาทะ และมิจฉาทิฏฐิ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [4 มี.ค. 2549 , 00:08:36 น.] ( IP = 58.136.206.226 : : )

สลักธรรม 4 แสนจะละเอียดลึกซึ้งนะครับท่านอาจารย์ที่เคารพ เรื่องมโนทุจริตนี้นะครับ มีมากแต่เห็นยากจริงๆนะครับ ต้องเข้าใจในสภาวะธรรมเท่านั้นจริงเลยครับ ไม่เช่นนั้นแล้วจะนึกตามที่อาจารย์อธิบายก็ยากที่จะนึกออกครับ ต้องกราบขอบคุณกุศลตนเองที่ผลักดันให้มาศึกษาพระอภิธรรม และกราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ ครูผู้ให้ความรู้แก่ชีวิตครับ ผมระลึกถึงพระคุณท่านไว้เหนือเกล้าเสมอครับ.

โดย พี่เณร [4 มี.ค. 2549 , 08:06:54 น.] ( IP = 58.8.69.156 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด