แสงสว่างของชีวิต (๑๒๘)

---

ตอนที่ (๑๒๗) อ่านที่นี่ คำบรรยายพระอภิธรรมัตถสังคหะ ปริจเฉทที่ ๑ (ครั้งที่ ๑๘) ณ พุทธสมาคมแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ วันที่ ๙ พฤษภาคม ๒๕๐๘ เมื่อคราวก่อนผมได้บรรยายถึงเรื่องอกุศลกรรมบถ ในมโนกรรมตัวสุดท้าย คือ มิจฉาทิฏฐิชนิดนิยตมิจฉาทิฏฐิจบลงแล้ว เพื่อให้ท่านนักศึกษาได้เข้าถึงเหตุผลในความยึดมั่นผิดๆ ในเรื่องของชีวิตที่สำคัญๆ อันได้แก่การไม่เชื่อผลของกรรมว่าจะมีความสามารถให้ผลได้ ไม่เชื่อว่า สัตว์ทั้งหลายล้มตายลงแล้ว ถ้ากิเลสยังมิได้สิ้นลงไป ก็จะต้องเกิดอีกได้ ทั้งจะไปเกิดเป็นสัตว์อะไรก็ได้มากมายหลายชนิด แล้วแต่อำนาจของกรรมจะนำให้ไปสู่ทิศทางไหน ผู้มีความเห็นผิดชนิดนี้จึงตกอยู่ในฐานะที่น่าหวาดกลัวต่อชีวิตของตัวเองในอนาคตเพียงใด แต่เขาเหล่านั้นก็หาได้มีความหวาดกลัวไม่ เพราะไม่มีความเข้าใจ เหมือนเด็กเล็กๆ ที่ไร้เดียงสาชอบเล่นสนุกอยู่ปากเหวลึก เพราะไม่ทราบถึงอันตรายที่จะบังเกิดขึ้นกับตน สำหรับในวันนี้ ผมจะได้พาท่านนักศึกษาเข้ามาสู่เรื่องราวของอกุศลที่ได้ศึกษากันมาตั้งแต่เริ่มต้น คือ อกุศล ๑๒ แล้วก็ได้พาท่านนักศึกษาแตกแขนงออกไปในอกุศลในแง่มุมต่างๆ เสียนาน คือในเรื่องของอกุศลกรรมบถทั้ง ๑๐ ที่เพิ่งได้ศึกษาจบลงไปเมื่อคราวที่แล้ว ทั้งนี้ก็เพื่อให้ท่านนักศึกษาได้มีความรู้กว้างขวางขึ้น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [6 มี.ค. 2549 , 07:09:18 น.] ( IP = 58.136.205.134 : : )

สลักธรรม 1 อย่างไรก็ดี เมื่อได้ศึกษาเข้าใจกว้างขวางขึ้นแล้ว ก็จำเป็นที่จะต้องรวบรวมบรรดาอกุศลทั้งหลายที่ได้ศึกษามาเหล่านั้นให้เข้ามาสู่หลักเดิมอันเป็นรากเง่าของบรรดาอกุศลธรรมทั้งปวง กล่าวคือ อกุศลจิต ๑๒ มีโลภมูล ๘ โทสมูล ๒ โมหมูล ๒ เพื่อสรุปหรือเพื่อสงเคราะห์อกุศลกรรมบถทั้ง๑๐ นั้น ให้เข้าไปสู่ขอบข่ายของอกุศลจิตทั้ง ๑๒ แล้วก็จะต้องศึกษารายละเอียดถึงตัวอกุศลจิตทั้ง ๑๒ ตลอดจนถึงวิธีการที่จะสกัดกั้นทำลายอกุศลเหล่านั้นให้พ่ายแพ้ไปด้วย โลภะ ซึ่งได้แก่ความโลภ ความยินดีติดใจในอารมณ์ต่างๆ ทั้ง ๖ ทวารนั้น ย่อมเกิดขึ้นกับบุคคลทั้งหลายทั่วไปอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเป็นผู้ดี หรือเป็นไพร่ ไม่ว่าจะเป็นพระยามหากษัตริย์ หรือเป็นกระยาจกวณิพก เมื่อเห็นอะไรที่ดีๆ ก็อยากจะได้ เมื่อได้ยินเสียงอะไรที่ไพเราะก็อยากจะฟัง เมื่อมีเรื่องอะไรที่สนุกสนานเพลิพเพลินใจก็อยากจะคิด แล้วก็ทุ่มโถมจิตใจลงไปในเรื่องนั้นๆ หรือเข้าไปเกี่ยวข้องพัวพันกับสิ่งที่ชอบใจติดใจนั้นอย่างเหนียวแน่นลึกซึ้ง ซึ่งบางทีก็จนถอนตัวขึ้นมาไม่ไหว เมื่อความปรารถนาของหัวใจรุนแรงขึ้นมา นั่นก็ได้แก่อำนาจ หรือความสามารถของความยินดีติดใจเหล่านั้นเข้ามามีบทบาทหนุนเนื่องอยู่ข้างหลัง หรือเรียกว่าความบันดาลใจให้กล้ากระทำการทุจริตต่างๆ ได้ทุกๆ อย่าง และถ้าความยินดีติดใจเกิดขึ้นชนิดเหนียวแน่น เช่นมีความยึดมั่นในเงินทองว่าเป็นของมีค่าอย่างเหลือเกิน อำนาจของความยินดีติดใจในเงินทองดังกล่าว ก็จะสร้างกำลังอำนาจขึ้นภายในจิตใจ ก็จะเกิดความสามารถกระทำอะไรลงไปได้แม้อย่างร้ายแรง เช่น เผาห้องแถวที่ตนอยู่เพื่อหวังจะได้เงินประกัน ใครจะพลอยเดือดร้อนอดอยากลำบากก็ไม่คำนึงถึง หรืออาจจี้ปล้น ทำร้ายร่างกายไปจนถึงฆ่าคนตาย หรือวางแผนการอย่างร้ายแรงเร้นลับลึกซึ้งเพื่อฉ้อโกงประชาชนทั้งประเทศ หรือขายได้แม้กระทั่งแผ่นดินและบ้านเมืองของตนเอง

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [6 มี.ค. 2549 , 07:09:50 น.] ( IP = 58.136.205.134 : : )

สลักธรรม 2 อำนาจของความโลภ คือความยินดีติดใจดังกล่าว เกิดขึ้นมาได้และเป็นไปถึงขนาดทุจริต กล้ากระทำผิดถึงขั้นอุกฤษ หรือร้ายแรงมากจนไม่น่าที่จะเป็นไปได้ดังนี้ ก็เพราะขาดความยับยั้งชั่งใจ และเพราะมิได้รับการศึกษา มิได้อบรมมาในทางที่ถูกต้องว่า ความโลภคือความยินดีติดใจนั้นเป็นต้นเหตุของความทุกข์ยากลำบากทั้งปวง บุคคลนี้เป็นผู้ที่ขาดเหตุ ขาดผล หรือขาดทั้งเหตุทั้งผลในความจริงของเรื่องชีวิต ไม่ได้ศึกษาถึงความจริงว่า ชีวิตนั้นคืออะไร มีความเป็นมาและเป็นไปอย่างไร ไม่เชื่อว่าบาปหรือบุญนั้นจะก่อผลให้เกิดขึ้นมาได้ ดังนั้น จึงได้มีความกล้าหาญชาญชัยถึงดังนี้ หรือมิได้คิดพิจารณาให้แยบคาย มิได้ครุ่นคิดที่จะระแวงใจถึงผลที่ผู้อื่นจะได้รับความเสียหาย ได้รับความทุกข์ยากลำบากจากตน และผลที่ตนจะได้รับอย่างน่าตกใจในอนาคต โดยคิดเฉพาะแต่ที่ตนจะได้เอาใจใส่แต่ที่จะให้สมปรารถนาของตนเองในอารมณ์ๆ เท่านั้น ด้วยเหตุผลดังที่ผมได้บรรยายมา ความโลภคือความยินดีติดใจ จึงเป็นตัวการก่อให้เกิดอกุศลกรรมบถขึ้นได้ เช่น เมื่อมีความยินดีติดใจในทางเพศเกิดขึ้นรุนแรง ก็มีความสามารถเอาบุตรภรรยาของผู้ที่มีเจ้าของหวงแหนมาเป็นสมบัติของตน จึงเกิดผิดกาเมสุมิจฉาจาร การประพฤติผิดในบุตรภรรยาผู้อื่น เพราะความอยากได้ในทรัพย์สมบัติผู้อื่นอย่างถึงขนาด จึงได้วางแผนการณ์ปล้น จี้ ฉ้อโกงผู้อื่น จึงประพฤติผิดอกุศลกรรมบถ คือ อทินนาทาน การลักทรัพย์ฉ้อโกงขึ้น ดังนี้เป็นต้น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [6 มี.ค. 2549 , 07:10:09 น.] ( IP = 58.136.205.134 : : )

สลักธรรม 3 โลภมูลจิตทั้ง ๘ ประเภทนั้นมีทุจริตอันเป็นอกุศลกรรมบถเกิดได้ ๓ ทวาร คือ ๑. อกุศลที่เกิดขึ้นทางกาย หรือทางกายกรรม มี ๒ ได้แก่ อทินนาทาน การลักขโมย การฉ้อโกง จี้ หรือปล้น กาเมสุมิจฉาจาร การประพฤติผิดในบุตรภรรยาของผู้อื่น ๒. อกุศลที่เกิดขึ้นทางวาจา หรือทางวจีกรรม มี ๓ ได้แก่ มุสาวาท การกล่าวคำเท็จ ปิสุณวาจา การกล่าววาจาส่อเสียดยุยงให้เขาแตกกัน สัมผัปปลาปะ การกล่าววาจาเพ้อเจ้อในเรื่องที่ทำให้หลงใหล กาเมสุมิจฉาจารนั้น เกิดขึ้นทางวาจาไม่ได้ ต้องเกิดขึ้นทางกายอย่างเดียว จึงเป็นทุจริตทางกายกรรม สำหรับอกุศลวจีกรรมนั้นมีอยู่ ๔ ท่านนักศึกษาคงจะสังเกตเห็นได้ว่าได้ขาดไปเสีย ๑ ซึ่งได้แก่ตัวผรุสวาจา คือการกล่าวคำหยาบคาย ทำไมผรุสวาจาจึงเกิดขึ้นมาพร้อมกับจิตที่เป็นฝ่ายโลภะไม่ได้ ทั้งนี้ก็เพราะผรุสวาจาคือการกล่าวคำหยาบคายนั้นมีองค์เป็นโทสะ จะต้องกล่าวออกมาพร้อมกับความโกรธความไม่ชอบใจ เมื่อเข้ากับโลภะไม่ได้ดังนี้ จึงต้องเว้นหรือเอาออกเสีย ๓. อกุศลที่เกิดขึ้นทางใจ หรือทางมโนกรรม มี ๒ ได้แก่ อภิชฌา ความเพ่งเล็งในทรัพย์สมบัติของผู้อื่น มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นที่ผิดไปจากความจริงจากสภาวธรรม อกุศลที่เกิดขึ้นทางใจนั้นมี ๓ คือ อภิชฌา พยาปาทะ และมิจฉาทิฏฐิ การที่แสดงอกุศลทางใจขาดพยาปาทะไปนั้น ก็เพราะว่า พยาปาทะเป็นพวกโทสะ

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [6 มี.ค. 2549 , 07:10:35 น.] ( IP = 58.136.205.134 : : )

สลักธรรม 4 โทสะ ซึ่งได้แก่ความโกรธ ความเกลียด ความตกใจ ความเสียใจ ความทุกข์ร้อน เป็นต้น เมื่อได้อารมณ์ไม่พึงปรารถนา หรือเมื่อมีอะไรมากระทบเทือนทำให้ไม่ชอบใจ โทสะก็ย่อมจะเกิดขึ้นมาอยู่เสมอแก่บุคคลทั้งหลาย เมื่อได้รับอารมณ์ที่ไม่ถูกใจ บางทีในบางวันหนึ่งนับจำนวนไม่ไหว และเมื่อโทสะเกิดขึ้นมาอยู่เป็นประจำดังนี้ ก็ย่อมจะถูกสั่งสมอยู่ภายในจิตใจ หรือเก็บเอาไว้ในใจมากขึ้นๆ แล้วอำนาจของโทสะ คือความโกรธ ความเสียใจ ความทุกข์ร้อน ความไม่ได้อารมณ์ที่ต้องการ ก็อาจจะมีกำลังมากขึ้นๆ จนถึงสามารถกระทำการร้ายๆได้เป็นอันมาก เช่นความพยาบาทเฝ้าแต่คิดร้ายผู้อื่น การทรมานผู้อื่น หรือการเข่นฆ่ากันเป็นต้น อันเป็นการกระทำที่เรียกว่าทุจริตให้เกิดขึ้นมาได้ โทสมูลจิตทั้ง ๒ ประเภทนั้น มีทุจริตอันเป็นอกุศลกรรมบถเกิดได้ ๓ ทวาร คือ ๑. อกุศลที่เกิดขึ้นทางกาย หรือทางกายกรรม มี ๒ ได้แก่ ปาณาติบาต การฆ่าสัตว์ตัดชีวิต อทินนาทาน การลักทรัพย์ ๒. อกุศลที่เกิดขึ้นทางวาจา หรือทางวจีกรรม มี ๔ ได้แก่ มุสาวาท การกล่าวคำเท็จ ปิสุณวาจา การกล่าววาจาส่อเสียดยุยง ผรุสวาจา การกล่าวคำหยาบคาย สัมผัปปลาปะ การกล่าววาจาเพ้อเจ้อให้ผู้อื่นหลงใหล ๓. อกุศลที่เกิดขึ้นทางใจ หรือทางมโนกรรม มี ๑ ได้แก่ พยาปาทะ คิดปองร้ายผู้อื่น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [6 มี.ค. 2549 , 07:11:01 น.] ( IP = 58.136.205.134 : : )

สลักธรรม 5 ตัวโมหะซึ่งได้แก่ความโง่ ความหลง ไม่มีความเข้าใจในปัญหาของชีวิต บางทีก็คิดว่า เกิดหนเดียว ตายหนเดียว บาปหรือบุญทั้งหลายมิได้เข้ามาเกี่ยว ดังนั้นเมื่อได้รับกระทบอารมณ์อะไรจึงมิได้เข้าใจตามความเป็นจริงนั้นๆ แล้วก็ได้หลงใหลไปตามความหลอกลวงของสิ่งที่แวดล้อม จึงเป็นเหตุให้เกิดการกระทำทุจริตคิดมิชอบขึ้นมาได้โดยไม่ยากอะไรเลย โมหมูลจิตทั้ง ๒ ประเภทนั้น มีทุจริตอันเป็นอกุศลกรรมบถเกิดได้ ๓ ทวาร คือ ๑. อกุศลที่เกิดขึ้นทางกาย หรือทางกายกรรม มี ๓ ได้แก่ ปาณาติบาต การฆ่าสัตว์ตัดชีวิต อทินนาทาน การลักทรัพย์ กาเมสุมิจฉาจาร การผิดในบุตรภรรยาผู้อื่น ๒. อกุศลที่เกิดขึ้นทางวาจา หรือทางวจีกรรม มี ๔ ได้แก่ มุสาวาท การกล่าวคำเท็จ ปิสุณวาจา การกล่าววาจาส่อเสียดยุยง ผรุสวาจา การกล่าวคำหยาบคาย สัมผัปปลาปะ การกล่าววาจาเพ้อเจ้อให้ผู้อื่นหลงใหล ๓. อกุศลที่เกิดขึ้นทางใจ หรือทางมโนกรรม มี ๓ ได้แก่ อภิชฌา ความเพ่งเล็งในทรัพย์สมบัติของผู้อื่น พยาปาทะ คิดปองร้ายผู้อื่น มิจฉาทิฏฐิ ความเห็นที่ผิดไปจากความจริงจากสภาวธรรม โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [6 มี.ค. 2549 , 07:11:30 น.] ( IP = 58.136.205.134 : : )

สลักธรรม 6 ตอนนี้ยิ่งเห็นชัดของบาปธรรมทั้งหลายที่มีมูลต่างกันเลยครับท่านอาจารย์ และเห็นชัดมากๆคือทางใจของเราเองว่า ใจนั้นสามารถเกิดบาปธรรมได้ครบทั้งหมดเลยครับ น่ากลัวมากๆเลยครับ จึงนึกไปถึงพระพุทธภาษิตที่ท่านเตือนว่า.. จิตตํ ทนฺตํ สุขาวหํเลยครับท่านอาจารย์ที่เคารพ ผมจะตั้งใจหาความรู้ และสร้างความสามารถในการรักษาจิตให้จงได้ครับผม กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์อย่างสูงครับ และรำลึกในพระคุณของท่านอาจารย์ไว้เหนือเกล้าครับ.

โดย พี่เณร [6 มี.ค. 2549 , 10:28:09 น.] ( IP = 58.8.111.173 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น [6 มี.ค. 2549 , 17:15:04 น.] ( IP = 203.146.147.13 : : )

สลักธรรม 8 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ ชีวิตในแต่ละขณะมีความเสี่ยงจริงๆค่ะ เพราะมีโอกาสกระทำอกุศลได้โดยง่าย และเรามักจะพลาดที่ไม่ค่อยจะนึกถึงผลที่จะเกิดในภายหน้า

โดย น้องอุ๊ [6 มี.ค. 2549 , 19:54:14 น.] ( IP = 125.25.130.148 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด