แสงสว่างของชีวิต (๑๔๓)

---

ตอนที่ (๑๔๒) อ่านที่นี่ ปัญจทวารวิถี อติมหันตารมณ์ O     ๑. อดีตภวังค์    ภวังค์จากอดีต O     ๒. ภวังคจลนะ    ภวังค์ไหว O     ๓. ภวังคุปัจเฉทะ    ตัดกระแสภวังค์ O     ๔. ปัญจทวาราวัชนะ    การพิจารณาอารมณ์ที่มากระทบ O     ๕. ปัญจวิญญาณ    (จักขุ โสต ฆานะ ชิวหา กายวิญญาณ) O     ๖. สัมปฏิจฉนะ    การรับอารมณ์ O     ๗. สันตีรณะ    การพิจารณาอารมณ์ O     ๘. โวฏฐัพพนะ    การตัดสินอารมณ์ O     ๙. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๐. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๑. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๒. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๓. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๔. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๕. ชวนะ    เสพอารมณ์ O     ๑๖. ตทาลัมพนะ    ยึดหน่วงอารมณ์ต่อจากชวนะ O     ๑๗. ตทาลัมพนะ    ยึดหน่วงอารมณ์ต่อจากชวนะ O     - ภวังค์ ผมขอให้ท่านดูที่หมายเลข ๑ คือคำว่า อดีตภวังค์ ผมจะได้อธิบายถึงคำนี้ให้ท่านเข้าใจเสียก่อน แต่จะขอให้ตัดคำว่า อดีต ซึ่งแปลว่าอดีตกาลเอาไว้ก่อน จะอธิบายคำว่า "ภวังค์" หรือ "ภวังคจิต" เฉยๆเท่านั้น

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [22 มี.ค. 2549 , 09:09:39 น.] ( IP = 203.113.16.241 : : 203.113.67.37 )

สลักธรรม 1 ภวังคจิต คืออะไร ตามหนังสืออ่านเล่นหรือบทความต่างๆ ก็มีผู้ชอบพูดถึงคำว่าภวังค์เหมือนกัน แต่คำว่าภวังค์ที่พูดกันโดยทั่วไปนั้นมีความมุ่งหมายไปอย่างหนึ่ง ไม่ตรงกับสภาวธรรม และบางทีผู้พูดอาจจะแปลจริงๆไม่ได้ อธิบายไม่ถูก แล้วก็เข้าใจเอาเองตามความคิดของแต่ละคน คำว่า "ภวังค์" นั้นได้แก่องค์แห่งภพ แล้วคำว่าองค์แห่งภพได้แก่อย่างไร ก็จำจะต้องอธิบายต่อไปอีก ภวังค์ เป็นชื่อของจิตประเภทหนึ่งที่เป็นผู้รักษาภพชาติเอาไว้มิให้ผันแปรไป เมื่อเกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน ก็จะเป็นสัตว์เดรัจฉานไปจนตลอดชีวิต เมื่อเกิดเป็นมนุษย์ ก็จะรักษาความเป็นมนุษย์เอาไว้ จนกว่ามนุษย์ผู้นั้นจะได้ตายลงไป และเมื่อเกิดเป็นเทวดาแล้วก็จะรักษาความเป็นเทวดาเอาไว้ สัตว์ทั้งหลายเมื่อจุติจิตเกิดขึ้น คือถึงแก่ความตายลงแล้ว ถ้ากิเลสอันเป็นเครื่องเศร้าหมองที่ดองอยู่ภายในจิตใจยังคงมีอยู่แล้ว ก็หนีจากการปฏิสนธิ คือเกิดขึ้นมาอีกในภพชาติใหม่อีกไม่ได้ อาจจะต้องเกิดเป็นเปรต อสุรกาย มนุษย์ หรือเทวดาก็ได้ แล้วแต่อำนาจของบาปและบุญที่ได้กระทำเอาไว้

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [22 มี.ค. 2549 , 09:10:52 น.] ( IP = 203.113.16.241 : : 203.113.67.37 )

สลักธรรม 2 อันการที่สัตว์ทั้งหลายไปบังเกิดอีกในภพใหม่ชาติใหม่นั้น อาศัยกำลังอำนาจของอารมณ์ที่ได้เมื่อตอนใกล้จะถึงแก่ความตายเป็นตัวผลักส่ง หรือเป็นแรงดันให้ต้องเกิดขึ้นมาอีก เหมือนเราจะไปเชียงใหม่ อารมณ์ที่ปรากฏภายในจิตใจก็เป็นเชียงใหม่ นักล้วงกระเป๋าก็มีอารมณ์คือกระเป๋าของคนอื่นๆ มาปรากฏอยู่ในจิตใจ แล้วก็ไปยังที่ๆ มีคนสัญจรไปมา ตามรถ ตามเรือที่มีผู้คนพลุกพล่าน คนที่มีจิตเป็นกุศลชอบทำบุญให้ทาน ระลึกถึงวัดเป็นอารมณ์เสียก่อนแล้วจึงเดินทางไปวัด บรรดาผู้ที่ใกล้จะถึงแก่ความตายก็จะมีอารมณ์มาปรากฏอยู่ต่อหน้า ซึ่งอารมณ์เหล่านี้จะเป็นอารมณ์ที่ดีหรือชั่ว บุญหรือบาปก็ได้ ซึ่งก็มักจะเป็นอารมณ์ที่ตนได้มีความชำนิชำนาญตั้งแต่ตอนที่ยังมีชีวิตอยู่เป็นส่วนมาก เช่นคนที่ชอบยิงนกตกปลา ก็มักจะเห็นไฟลุกเพื่อต้มสัตว์ เห็นอาวุธคือปืนผาหน้าไม้สำหรับใช้ในการฆ่าสัตว์ ก็มักจะเห็นไฟหรือเห็นอาวุธเมื่อตอนใกล้จะตาย อารมณ์ที่มีปรากฏอยู่ต่อหน้านั้น ก็จะเป็นตัวการสำคัญในการผลักส่งให้ผู้ถึงแก่ความตายต้องมาเกิดในที่ๆ ร้อน ในที่ๆ มีความเจ็บปวดมากๆ นั่นก็คือเมืองนรก ถ้าเห็นเป็นบ้านช่อง เห็นปราสาทราชวัง เห็นการทำบุญให้ทาน อารมณ์เหล่านี้ก็จะเป็นแรงดันนำให้เกิดเป็นมนุษย์และเทวดา

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [22 มี.ค. 2549 , 09:22:08 น.] ( IP = 203.113.16.241 : : 203.113.67.37 )

สลักธรรม 3 ผู้ปฏิสนธิคือเกิดขึ้นมาในภพใหม่ชาติใหม่เหล่านี้ ย่อมจะมีอารมณ์ที่เกิดขึ้นมาในตอนท้ายของชีวิตเป็นตัวกำลังงานผลักดันให้เป็นไปแล้ว ครั้นมาเกิดขึ้นในภพชาติใหม่ในขณะปฏิสนธิจิตนี้เกิดขึ้น ก็จะมีอารมณ์ที่ได้มาตั้งแต่ตอนใกล้จะตาย เกิดเป็นอารมณ์อันนั้นด้วย ตัวอย่างเช่น คนใกล้จะตายเห็นครรภ์ของสุนัข แล้วจึงมาปฏิสนธิในท้องสุนัข ในขณะปฏิสนะหรือปฏิสนธิเกิดขึ้นที่ในท้องของสุนัข จิตดวงนี้ก็จะจับอารมณ์ครรภ์ของสุนัข หรือตอนใกล้จะตายได้เห็นปราสาทราชวังที่สวยงามมาปรากฏเหมือนความฝัน เมื่อสิ้นชีวิตลงแล้วก็จะปฏิสนธิเป็นเทวดา จิตที่เกิดขึ้นในขณะปฏิสนธิก็จะจับปราสาทราชวังเป็นอารมณ์ จิตใดจับอารมณ์อะไรในเวลาปฏิสนธิ ตั้งแต่ปฏิสนธิแล้วเป็นต้นไปจิตที่เกิดขึ้นสืบต่อกันไปจนมีอายุยืนยาวนานสักเท่าใดก็ตาม ก็จะจับอารมณ์นั้นๆ ตลอดไป เช่น มนุษย์อายุ ๑๐๐ ปี เทวดาอายุ ๑,๐๐๐ ปี จิตก็จะมีอารมณ์อย่างเดียวกับเมื่อแรกเกิด หรือจิตจับอารมณ์เมื่อตอนเกิดอย่างไร ก็จะจับอารมณ์นั้นไปจนกว่าจะสิ้นชีวิต ทั้งนี้ก็มียกเว้นบ้างเหมือนกัน ที่จิตมิได้จับอารมณ์เดิม แต่ก็เป็นไปในชั่วระยะที่รับอารมณ์ใหม่ เช่น เมื่อเห็น ได้ยิน ได้กลิ่น รู้รส รู้สัมผัส และคิดนึกเท่านั้น แล้วหลังจากการรับอารมณ์ใหม่สิ้นสุดวิถีหนึ่ง จิตก็จะจับอารมณ์ที่ได้มาแต่เดิมอีก เป็นอยู่เช่นนี้ตลอดไป

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [22 มี.ค. 2549 , 09:22:43 น.] ( IP = 203.113.16.241 : : 203.113.67.37 )

สลักธรรม 4 ในข้อนี้ ผมขอยกตัวอย่างที่เห็นได้ง่ายๆ ก็คือ คนนอนหลับสนิท จิตมิได้รับอารมณืใหม่ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ คือไม่ได้เห็น ไม่ได้ยิน ไม่ได้กลิ่น ไม่รู้รส ไม่รู้สัมผัส และมิได้นึกคิด แต่ในขณะที่กำลังนอนหลับสนิทอยู่นี้ ก็ยังคงมีอารมณ์หรือจิตก็ยังคงจับอารมณ์อยู่ ถ้าในตอนแรกที่ปฏิสนธิ คือหมายถึงเมื่อตอนเกิดขึ้นมาในขณะแรกเห็นครรภ์ของมารดาเป็นอารมณ์แล้ว ตลอดเวลานอนหลับสนิทแปดชั่วโมง และจิตเกิดดับสืบต่อกันไปมากมายสัเท่าใดก็ตาม จิตของเขาในตอนที่หลับสนิทอยู่นั้น ก็จะจับอารมณ์อดีต อันหมายถึงอารมณ์เก่าที่ได้มาตั้งแต่ปฏิสนธิคือแรกเกิดในครรภ์ของมารดานั่นเอง ตลอดเวลาที่หลับสนิทอยู่ จิตจะไปจับอารมณ์อื่นใดไม่ได้เลยเป็นอันขาด และจิตที่จับอารมณ์อดีตอยู่นี่เองที่เรียกว่า "ภวังคจิต"

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [22 มี.ค. 2549 , 09:23:05 น.] ( IP = 203.113.16.241 : : 203.113.67.37 )

สลักธรรม 5 เป็นการแน่นอนทีเดียว ที่ลงมีจิตเกิดขึ้นมาแล้ว ไม่ว่าจิตนั้นจะเกิดขึ้นมาทางทวารไหน ไม่ว่าจะหลับหรือจะตื่นอย่างไร จิตก็จะต้องจับอารมณ์อยู่เองวันยังค่ำ ทั้งนี้ก็เพราะว่า มีจิตเกิดขึ้นมาเฉยๆ โดยไม่มีอารมณ์นั้นไม่ได้ ดังที่ผมได้แสดงไปแล้วตั้งแต่คราวก่อนๆ ต่างกันแต่ว่า อารมณ์นั้นเป็นปัจจุบันเพิ่งเข้ามากระทบ หรือว่าเป็นอารมณ์อดีตที่ได้มาตั้งแต่ตอนปฏิสนธิ แต่ถ้าเป็นอารมณ์อดีตที่ได้มาตั้งแต่เกิดคือปฏิสนธิในครั้งแรกแล้ว เราเรียกจิตชนิดนี้ว่า ภวังคจิต เท่านั้น ภวังคจิตนี้จะเกิดขึ้นอยู่เสมอตลอดเวลาที่ยังตื่นลืมตาอยู่ แม้ในขณะที่กำลังเห็น ได้ยิน หรือกำลังพูด กำลังคุยอยู่ แต่ภวังคจิตนี้จะเกิดขึ้นมาในช่วงที่สั้นกว่าในตอนนอนหลับสนิทมาก เราจึงรู้สึกไม่ได้ว่ามีภวังคจิตมาคั่นอยู่ตามอารมณ์ที่เกิดขึ้นตามทวารต่างๆ เรานึกว่าเรากำลังเห็น กำลังพูด กำลังทำงานอยู่แท้ๆ แต่ความจริงเรามีภวังคจิตเข้ามาคั่นอยู่ตลอดเวลา เหมือนจะพูดให้เข้าใจง่ายก็พูดว่า การที่เรากำลังเห็น กำลังพูด กำลังทำงานอยู่ตลอดเวลานั้น เรามีการนอนหลับไม่มีความรู้สำนึกตัว อันหมายถึงภวังคจิตเข้ามาปะปนอยู่ในช่วงสั้นๆ ด้วยโดยเราไม่รู้สึกตัวแต่ประการใดเลย โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย ศาลาธรรม นำมาฝาก [22 มี.ค. 2549 , 09:23:31 น.] ( IP = 203.113.16.241 : : 203.113.67.37 )

สลักธรรม 6 วันนี้ผมได้เรียนได้เข้าใจเรื่อง "ภวังคจิต" อย่างดีเลยครับท่านอาจารย์ ในเรื่องวิถีจิตนี้ละเอียดลึกซึ้งมากๆเลยนะครับ ถ้าอธิบายไม่แจ่มแจ้งแล้วจะทำให้เกิดการเข้าใจผิดไปได้มากเลยนะครับ โชคดีของผมมากทีเดียวที่ได้มาอ่านสิ่งที่ท่านอาจารย์อธิบายครับ กราบขอบพระคุณอย่างสูงครับและระลึกนึกถึงพระคุณไว้เหนือเกล้าเสมอครับ.

โดย พี่เณร [22 มี.ค. 2549 , 12:55:22 น.] ( IP = 61.91.76.62 : : )

สลักธรรม 7 กราบขอบพระคุณท่านอาจารย์ค่ะ

โดย น้องอุ๊ [22 มี.ค. 2549 , 18:45:35 น.] ( IP = 125.25.131.187 : : )

สลักธรรม 8 เข้ามาศึกษาทำความเข้าใจเรื่อง ภวังคจิต ค่ะ กราบขอบพระคุณอาจารย์ค่ะ

โดย เซิ่น [22 มี.ค. 2549 , 20:45:23 น.] ( IP = 58.10.92.171 : : )

สลักธรรม 9 กราบขอบพระคุณและอนุโมทนา ที่ท่านอาจารย์กรุณาให้แสงสว่างแก่ชีวิตค่ะ

โดย พี่ดา [22 มี.ค. 2549 , 21:50:50 น.] ( IP = 58.9.190.148 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด