สัมมัปปธาน ๔

---

สติปัฎฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ สัมมัปปธาน แปลว่า ความเพียรชอบ คือ เป็นความเพียรที่ดำเนินตรงไปเพื่อ “พ้นทุกข์” เป็นความเพียรที่เป็นไปในทางจิต มีจิตเป็นสมุฎฐานและโดยประสงค์เฉพาะ ปธานจริยา คือ การบำเพ็ญเพียรนี้ ก็เพื่อความบริสุทธิ์ของจิต คือ เป็นการ ดัดจิตด้วยจิต เช่นเดียวกับคำว่า การตักเตือนตนด้วยตน สัมมัปปธานแบ่งออกเป็น ๔ คือ ๑. พยายามเพื่อจะไม่ให้อกุศลธรรม คือ บาปเกิดขึ้นในตน ๒. พยายามเพื่อจะละอกุศลธรรม คือ บาปที่เกิดขึ้นแล้วในตน ๓. พยายามเพื่อจะเจริญกุศลธรรม คือ บุญให้มีในตน ๔. พยายามเพื่อจะรักษากุศลธรรม คือ บุญที่เคยเกิดขึ้นแล้วในตนให้คงอยู่ ความหมายข้อ ๑. เฉพาะอกุศลธรรมที่มีอยู่ในตน ในปัจจุบันก็มีมากพอเพียงอยู่แล้ว จึงมีความพยายามป้องกัน ไม่ให้อกุศลธรรมชนิดใหม่ ๆ เข้ามาอาศัยอยู่ในตนได้อีก เพราะว่าเมื่อพูดโดยจุดมุ่งหมาย เราประสงค์ความบริสุทธิ์ (วิสุทธิ) ซึ่งความบริสุทธิ์นั้นจะไม่มีในเมื่ออกุศลธรรมยังอยู่ เพื่อการขับไล่ความชั่วที่มีอยู่ให้ง่ายขึ้นอีก จึงจำเป็นต้องจัดการป้องกันมิให้ความชั่วชนิดอื่น ๆ มาอาศัยอยู่อีกได้ การป้องกันย่อมมีขึ้นได้ด้วยการสำรวมหรือระวังที่ต้นทางของความชั่ว คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ

โดย ศาลาเสือพิทักษ์ [30 เม.ย. 2549 , 08:58:43 น.] ( IP = 58.136.206.41 : : )

สลักธรรม 1 ความหมายข้อ ๒.พร้อม ๆ กับการระวังทวารทั้งหก เราต้องขับไล่แขกเก่า (อกุศลธรรม) ของเราออกไปด้วย การขับไล่จะทำเอะอะตูมตามเหมือนการไล่ช้างไล่ม้าไม่ได้ วิธีการขับไล่ก็คือเราอย่าเอาใจใส่ไปแยแส ให้รู้ที่เราเองอยู่เสมอ ว่ายังมีแขกเก่าอยู่ (อกุศลธรรม) เราต้องใช้การขับไล่ที่ละม่อม ดังนั้น สัมมัปปธานข้อ ๑-๓-๔ เป็นธรรมที่ขับไล่โดยละม่อมที่ได้ผล คือ ๑. เราต้องระวังรักษาทวารทั้ง ๖ให้ดี อย่าให้มีแขกใหม่ผ่านเข้ามาอีก ๒.พร้อมกันนั้นต้องเจริญกุศล ซึ่งเป็นการขับไล่อกุศลอยู่ในตัว เพราะกุศลและอกุศลย่อมเกลียดและกลัวกัน ในระหว่างที่เราป้องกันอกุศล และก็ปล่อยให้กุศลเข้ามา และเมื่อกุศลเข้ามาได้แล้ว ก็เป็นที่แน่ว่าต้องมีการรังเกียจ ต่อสู้กันขึ้นภายในวงของอกุศลซึ่งหน้าที่ต่อไปก็คือประกอบด้วยธรรมข้อ ๓ อีกต่อไป ๓. เมื่อปล่อยกุศลเข้ามาแล้ว เราต้องพยายามรักษาไว้ให้คงอยู่อย่าให้เสื่อมไปเสีย ผลของการประกอบธรรม ๓ ข้อนี้ จะมีผลออกมาให้เห็นประจักษ์ขัดเต็มที่ คือ อกุศลจะกระเด็นออกก็ต่อเมื่อ เราปลูกฝังกุศลธรรม ลงในตัวเราเต็มที่ จนมีกำลังสามารถดันอกุศลธรรมออกไปได้

โดย ศาลาเสือพิทักษ์ [30 เม.ย. 2549 , 08:59:40 น.] ( IP = 58.136.206.41 : : )

สลักธรรม 2 สัมมัปปธาน เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า “ปธานสังขาร” ในเมื่อไปประกอบกับธรรมหมวดอื่น ๆ เข้า ความมุ่งหมายที่มีจุดตรงไป เพื่อความบริสุทธิ์ของจิต จะมีได้ด้วยการประกอบสัมมัปปธานความมุ่งหมายชนิดนั้นเป็นเครื่องปรุงกุศลธรรมประเภทอื่น ๆ ที่เราปลูกฝังลงในตน เพื่อให้ดำเนินตรงทางต่อไป “อิทธิบาท กับ สัมมัปปธาน เป็นของคู่กันเสมอ” โดยสัมมัปปธาน เป็นหลักใหญ่ที่ไม่ยอมเคลื่อนที่ อิทธิบาทก็เป็นไปตามสัมมัปปธานนั้นเสมอ ตามธรรมดาอิทธิบาท ถ้าตามลำพังไม่มีจุดหมาย อาจจะเป็นไปในทางดีก็ได้ ทางชั่วก็ได้ และเป็นเครื่องให้สำเร็จสงประสงค์ในสิ่งเหล่านั้น เพื่อปรุงอิทธิบาทให้ตรงทาง ผู้ปฏิบัติมุ่งความพ้นทุกข์จึงจำเป็นต้องมีสัมมัปปธาน คือ ความมุ่งหมายเพื่อวิสุทธิ เป็นหลักสำคัญ การเอาความมุ่งหมายของสัมมัปปธาน โดยย่อก็คือ เพียรกำจัดบาป และเพียรปลูกบุญ เท่านั้นเอง ก็ย่อมเป็นเครื่องเตือนใจของผู้ปฏิบัติเป็นอย่างดี ให้รู้ว่า ไม่ใช่แต่เพียรกำจัดบาปเท่านั้นก็ดีพอแล้ว ยังต้องพยายามบำเพ็ญสิ่งที่เป็นบุญเป็นกุศลให้เกิดขึ้นในตนอีกด้วย ข้อปฏิบัติจะดำเนินตรงไปเพื่อความพ้นทุกข์ได้

โดย ศาลาเสือพิทักษ์ [30 เม.ย. 2549 , 09:00:00 น.] ( IP = 58.136.206.41 : : )

สลักธรรม 3 เป็นการอธิบายสัมมัปปธานอย่างง่ายๆ คือ เพียรกำจัดบาป และเพียรปลูกบุญ เท่านั้น กราบขอบพระคุณมากค่ะ

โดย พี่ดา [2 พ.ค. 2549 , 08:40:39 น.] ( IP = 124.121.171.58 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด