สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๑)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๑) (รูปสังคหวิภาค พระอภิธรรมัตถสังคหะ ปริจเฉทที่ ๖) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ความเบื้องต้น อภิธรรมัตถสังคหะ ปริจเฉทที่ ๖ นี้ ชื่อว่า รูปสังคหวิภาค ในปริจเฉทนี้เป็นการแสดงธรรม ๒ ประการ คือ รูปปรมัตถ และนิพพานปรมัตถ ก่อนที่จะได้แสดงเรื่องรูปสังคหวิภาค หรือสสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา จอขอแสดงธรรมและสภาพของธรรมบางประการที่กระจัดกระจายอยู่ในปริจเฉทต้นๆ โดยสังเขปเสียก่อน เพื่อให้เป็นพื้นฐานรองรับการศึกษาเรื่องรูปต่อไป อภิธรรมัตถสังคหะ เป็นปิฎกที่รวบรวมเนื้อความในคัมภีร์อภิธรรมโดยย่อ อภิธรรมัตถสังคหะ แยกออกได้เป็น ๔ บท คือ อภิธมฺม + อตฺถ + สํ + คห อภิธมฺม = ธรรมอันประเสริฐยิ่ง ได้แก่อภิธรรม ๗ คัมภีร์ อตฺถ = เนื้อความแห่งพระอภิธรรม ได้แก่ จิต เจตสิก รูป นิพพาน บัญญัติ สํ = โดยย่อ คห = การรวบรวม อภิธมฺมตฺสงฺคห แปลว่า การรวบรวมจิต เจตสิก รูป นิพพาน บัญญัติ ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ในอภิธรรม ๗ คัมภีร์โดยย่อ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:37:58 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 1 สำหรับในปริจเฉทที่ ๖ นี้ เป็นการแสดงเรื่องรูป ซึ่งก็ได้แก่เรื่องสสารและพลังงานในวิทยาการทางโลกทางวิทยาศาสตร์ คำว่า ปรมตฺถ แยกออกเป็น ๒ บท คือ ปรม + อตฺถ ปรม = เป็นธรรมอันประเสริฐ เพราะจะไม่ผันแปรกลับกลอก อตฺถ = เนื้อความในคัมภีร์พระอภิธรรม รวมกันเข้าทั้ง ๒ บทแล้ว ก็ได้แก่ธรรมชาติอันประเสริฐ เพราะจะไม่ผันแปรกลับกลอกด้วยกาลเวลาหรือสถานที่ เป็นความจริงอย่างไร ก็จะเป็นความจริงอยู่อย่างนั้นตลอดไป เช่นรูปทั้งหลายไม่ว่าเล็กหรือใหญ่ รูปในอดีตหรือในปัจจุบัน ไม่ว่ารูปนั้นจะอยู่ในที่ใด ย่อมมาจากหน่วยเล็กๆ แล้วรูปเหล่านั้นมารวมกัน และบรรดารูปทั้งหลายตั้งมั่นอยู่ไม่ได้ ย่อมผันแปรเปลี่ยนแปลงไปมา ไม่มีใครจะสามารถบังคับให้มันหยุดอยู่นิ่งๆ ได้ เป็นต้น

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:38:40 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 2 การแสดงธรรมอันเป็นความจริงของพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีอยู่ ๒ ประการ คือ ๑. ทรงแสดงธรรมตามความจริงที่เรียกว่า สมมุติสัจจะ อันเป็นความจริงที่สมมุติขึ้นมาของบรรดาสัตว์ทั้งหลาย ธรรมเหล่านั้นก็ได้แก่ พระสูตร พระวินัย และปุคคลบัญญัติ หรือสมมุติสัจจะของชาวโลกทั้งหลายที่มใช้กันอยู่ ๒. ทรงแสดงธรรมตามความเป็นจริงของสภาวะ ชื่อว่า ปรมัตถสัจจะ คือ ความจริงอันประเสริฐ ซึ่งได้แก่พระอภิธรรมทั้ง ๖ คัมภีร์ (เว้นปุคคลบัญญัติ) มีสาธกแสดงไว้ในมโรรถปูรณีอรรถกถาว่า ทฺเว สจฺจานิ อกฺขาสิ สมฺพุทฺโธ วทตํ วโร สมฺมุตึ ปรมตฺถญฺจ ตติยํ นุปลพฺภติ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ประเสริฐยิ่งกว่าบรรดานักปราชญ์ทั้งหลาย ไม่ได้ทรงแสดงธรรมที่เป็นความจริงถึง ๓ ประการ ทรงแสดงแต่เพียง ๒ เท่านั้น คือธรรมที่เป็นสมมุติสัจจะประการหนึ่ง และธรรมที่เป็นปรมัตถสัจจะอีกประการหนึ่ง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:39:02 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 3 คำว่า "ธรรม" หรือ "ธรรมชาติ" ได้แก่สิ่งที่เกิดขึ้น และเป็นไปตามธรรมดาไม่ใช่สัตว์ ไม่ใช่ชีวิต (นิสฺสตฺต นิชฺชีวะ สภาวา) สักแต่ว่ามารวมกันอยู่ ทำให้มันต่างๆ กันออกไป หรือว่าเพราะอาศัยปัจจัยต่างๆ มาเป็นตัวการสนับสนุนให้มันเกิดขึ้นแล้วก็เปลี่ยนแปลงไป ในเรื่องของ "ความจริง" นั้น เป็นเรื่องที่พูดกันยากอยู่สักหน่อย ว่าความจริงนั่นคืออะไร เพราะจะต้องทราบว่า เป็นความจริงของใคร ความจริงในเรื่องอะไรที่ไหน และเป็นความจริงเมื่อใด บางทีเวลานี้เชื่อถือกันว่าเป็นความจริง ครั้นเวลาเนิ่นนานต่อไปทฤษฎีที่เกิดขึ้นมาใหม่ๆ อาจจะมาทำลายล้างหลักการเดิมเสียก็ได้ในเรื่องของความจริงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแบ่งออกดังนี้ ความจริง ๒ ประการ ๑. บัญญัติธรรม หรือสมมุติสัจจะ ได้แก่ความจริงโดยสมมุติ หรือความจริงที่ตั้งชื่อขึ้นเพื่อให้เป็นที่เข้าใจกัน เช่นคำว่า คน สัตว์ แมว เป็ด ไก่ โต๊ะ เก้าอี้ แม่เหล็ก ไฟฟ้า แม่น้ำ ภูเขา ซึ่งเป็นความจริงที่ไม่แท้ เกิดขึ้นชั่วครั้งชั่วคราว หรือเกิดขึ้นเพราะตั้งขึ้นเฉพาะชุมนุมชนหมู่หนึ่ง หรือประเทศหนึ่งๆ เป็นการตั้งชื่อเพื่อแก้การกล่าวขานกันได้ถูกต้องเท่านั้น เช่นชื่อคำว่า คน สัตว์ โต๊ะ เก้าอี้ แม่น้ำ ภูเขา ดังกล่าวแล้ว คนฃาติหนึ่งภาษาหนึ่ง ก็เรียกชื่อต่างกันออกไปแล้วแต่ตะตั้งกันขึ้น บัญญัติธรรมนั้นแบ่งออกได้เป็น ๒ ประการ คือ ก. อัตถบัญญัติ ข. สัททบัญญัติ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:39:29 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 4 ก.อัตถบัญญัติ เป็นความจริงของแต่ละกลุ่มบุคคลที่ตั้งชื่อหรือสมมุติชื่อขึ้นเพื่อเรียกขานกันให้เข้าใจ โดยอาศัยรูปร่างสัณฐาน สีสันวรรณะ หรือกิริยาอาการของสิ่งนั้นๆ ตัวอย่างเช่น ภูเขา แม่น้ำ ต้นไม้ บ้าน เรือน คน สัตว์ นายแดง นายดำ เดิน วิ่ง เป็นต้น เหมือนคำว่า "เสื้อเชิ๊ต" ก็เป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปในหมู่ของคนไทย ว่าเป็นเสื้อชนิดไหน เมื่อชูให้ใครๆ ดูก็รู้จัก แต่เสื้อเชิ๊ตหาได้มีจริงๆ ในโลกนี้ไม่ เราตั้งชื่อมันเอาไว้เพื่อจะได้เรียกชื่อพูดกันให้ถูกต้องเท่านั้นเอง เพราะว่าเสื้อเชิ๊ตนั้นหาได้มีไม่ มีแต่ปุยฝ้ายที่เขาเก้บเอามาจากต้นฝ้ายต่างหาก ความจริงจะว่ามีปุยฝ้ายก็ไม่ได้เหมือนกัน เพราะมีแต่ด้ายเส้นเล็กๆ เป็นเส้นๆ มากมาย ถ้าจะเอาความจริงให้ยิ่งขึ้นแล้ว ในเวลานี้ ด้ายเส้นเล็กๆ ก็ไม่มี เพราะด้ายเส้นเล็กๆ เป็นอันมากรวมกันแล้วก็เป็นผ้าต่างหาก คำว่าด้ายก็หายไป และผ้าที่เอามาตัดให้เป็นแบบฉบับตามที่กำหนดกันเอาไว้ จึงได้ตั้งชื่อว่า เป็นเสื้อเชิ๊ต อย่างไรก็ดี ความจริงที่แท้แล้ว มันเป็น "รูป" เท่านั้นเอง รูปซึ่งมาจากหน่วยเล็กๆ ที่เรียกว่า ปรมาณู (ปรมาณูในทางธรรมะ) ที่มองไม่เห็น และสัมผัสถูกต้องไม่ได้มารวมกัน

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:39:52 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 5 หรือคำว่า "คน" แล้วยังแยกออกไปว่า คนผู้หญิงหรือคนผู้ชาย อ้วน ผอม ขาว ดำ สวยหรือไม่สวย เราสมมุติกันขึ้นมา เพราะหาได้มีคน ผู้หญิง ผู้ชาย อ้วน ผอม สวยหรือไม่สวย แม้แต่ประการใดไม่ ชี้ลงไปตรงไหนก็หาได้มีคน ผู้หญิง ผู้ชาย อ้วน ผอม ขาว ดำ สวยหรือไม่สวย เพราะมีหน้า มีตา มีปาก มีแขน มีขา รวมกัน จึงเรียกว่า คน แต่หน้า ตา ปาก จมูก แขน ขา แต่ละอย่างหาได้เป็นคนไม่ เมื่อรวมกันแล้วจึงเรียกว่า "คน" แต่ความจริง ชิ้นส่วนต่างๆ ที่มารวมกันเหล่านั้น เรียกว่า "รูป" ต่างหาก เป็นรูปปรมาณูที่เล็กละเอียดมากเท่านั้นเอง รวมกันเข้าในรูปแบบต่างๆ มากมาย จึงเห็นต่างๆ กันออกไป เรื่องนี้เป็นความจริงของคนกลุ่มหนึ่งหรือหมู่หนึ่งที่ได้สมมุติขึ้นมา เพื่อจะได้พูดจาให้เข้าใจกันได้ แต่ไม่มีจริงๆ เลยชี้ไม่ได้ว่า คน หญิง ชาย นั้นอยู่ตรงไหน ไม่ว่าจะชี้ลงไปที่หน้า ตา แขน หรือขาก็ตาม คนแขกก็ดี คนจีนก็ดี เด็กเล็กๆ ที่นอนในเบาะก็ดี ตลอดจนสัตว์เดรัจฉาน เช่น สุนัขหรือแมวก็ดี ทั้งหมดเหล่านี้หาได้มีความเข้าใจในเรื่องเสื้อเชิ๊ต คน หญิง ชาย อ้วน ผอม สวยหรืไม่สวยมิได้ ทั้งๆ ที่ก็มีจิตใจ แล้วก็มีตาดูเห็นได้เหมือนกัน ทั้งเห็นได้โดยอาศัยเหตุเดียวกันด้วย

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:40:23 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 6 ข. สัททบัญญัติ เป็นการสมมุติขึ้นเพื่อจะได้เรียกชื่อถึงสิ่งต่างๆ ให้มีความเข้าใจกัน เช่นพูดว่า ภูเขา หรือพูดว่า ทะเล ผู้ฟังก็ทราบว่า หมายถึงอะไร หรือมีลักษณะอย่างไร ได้ยินคำว่า หญิง ชาย เดิน วิ่ง ก็ทราบว่ามีลักษณะและมีอาการอย่างไร วิทยาการในทางโลกเป็นอันมาก ศึกษากันแต่ในเรื่องสมมุติทั้งนั้น แล้วก็หลงยึดถือว่าเป็นความจริง จริงๆ ไม่มีวิทยาการใดในทางโลกที่จะเข้าถึงความจริงแท้ที่เรียกว่า ปรมัตถสัจจะ คือความจริงแท้ที่ว่าด้วยเรื่องของชีวิตได้เลยแม้แต่อย่างเดียว ดังนั้น ศึกษาไปมากเท่าใดก็หาหนทางเดินที่จะไปสู่ความพ้นทุกข์ไม่ได้ ศึกษาไปมากเท่าใดก็มีแต่จะเอารัดเอาเปรียบเบียดเบียนซึ่งกันและกันไปจนถึงรบราฆ่าฟันกันตายในที่สุด โลกจึงต้องระงมไปด้วยความทุกข์ เกิดขึ้นมาครั้งใดก็แก้ปัญหากันไปไม่จบสิ้นลงได้ทุกชาติๆ ไป มีแต่ในพระพุทธศาสนาเท่านั้น ที่สอนเรื่องของความจริงแท้ของเรื่องชีวิตแล้วแยกแยะให้ผู้ศึกษาทราบว่าอันไหนเป็นความจริง โดยสมมุติเพื่อมิให้ผู้ศึกษาหลงใหล และอะไรเป็นความจริงแท้ๆ ที่ควรจะศึกษาให้ก้าวหน้าต่อไป จะได้เป็นความรู้ที่จะนำไปสู่ความสุขอันสถาพร โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [1 พ.ค. 2549 , 06:40:54 น.] ( IP = 58.136.206.82 : : )

สลักธรรม 7 มาศึกษาเรื่องรูปค่ะ ขอบคุณพี่เณรมากค่ะที่นำของดีๆมาฝากน้องๆเป็นประจำ อนุโมทนาค่ะ

โดย พี่ดา [1 พ.ค. 2549 , 12:49:29 น.] ( IP = 124.121.175.96 : : )

สลักธรรม 8 ขอบพระคุณพี่เณรมากค่ะ ที่นำประโยชน์แก่ชีวิตมาฝากเสมอ ยังทำให้สังเกตเห็นว่า เรื่องราวของพระปรมัตถสัจจะ เน้นอยู่ในพระอภิธรรม 6 คัมภีร์ (เว้นบุคคลบัญญัติ) ที่เหลือในพระไตรปิฏกจึงเป็นสมมติสัจจะมากกว่า

โดย น้องอุ๊ [1 พ.ค. 2549 , 20:02:57 น.] ( IP = 61.47.106.188 : : )

สลักธรรม 9 ขอบคุณมากครับสำหรับเรื่องดีที่มีประโยชน์ครับผม โดยเฉพาะเรื่องนี้คือเรื่องรูปปรมัตถ์ จะได้เข้าใจเรื่องราวเกี่ยวกับชีวิตที่ลึกซึ้งครับผมขออนุโมทนาสาธุครับ

โดย ทับตะวัน [6 พ.ค. 2549 , 07:26:47 น.] ( IP = 58.9.138.99 : : )

สลักธรรม 10 ขอบพระคุณค่ะ..ที่นำสิ่งที่เป็นประโยชน์มาฝากค่ะ

โดย เซิ่น [8 พ.ค. 2549 , 20:11:13 น.] ( IP = 58.8.50.152 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด