คำว่า "รูป" นั้น ในปรมัตถทีปนีฎีกาแสดงไว้ว่า "รุปฺปนตีติ รูปํ" ได้แก่ธรรมชาติที่มีความปันแปรแตกดับ ดังได้กล่าวมาแล้ว
คำว่า "รูป" นี้ มีหลักฐานบาลีแสดงอยู่อีกหลายแห่ง แต่เมื่อรวบรวมใจความแล้วก็ได้แก่ธรรมชาติที่ผันแปรเปลี่ยนแปลง (รุปฺปนลกฺขณํ) อยู่เสมอ ด้วยอำนาจของความเย็นและความร้อน หรือสลายตัวไปได้ด้วยกระทบกับเหตุอันเป็นปฏิปักษ์ หรือเหตุที่ไม่ถูกกัน เรียกว่า วิโรธปัจจัย เช่น เย็น ร้อน หิว กระหาย แดด ลม ยุงกัด เหล่านี้เป็นต้น นอกจากนี้รูปยังเป็น อพยากตธรรม คือเป็นธรรมชาติที่ไม่เป็นบุญและไม่เป็นบาป และรู้สึกนึกคิดอะไรไม่ได้เลย (นามคือจิต เป็นบุญเป็นบาปได้ รู้อารมณืได้) ส่วนที่ว่ามีอะไรบ้างที่เป็นเหตุทำให้รูปเกิดขึ้นมา จะได้กล่าวถึงในหมวดที่ ๓ คือ รูปสมุฏฐานนัย
ในเรื่องของความรู้สึกนึกคิด เห็น ได้ยิน หรือรู้อารมณ์ได้นั้น นักวิทยาศาสตร์ส่วนมากมีความเข้าใจว่าเป็นรูป โดยยกเอามันสมองและระบบประสาท ซึ่งตรงกันข้ามกับพระพุทธศาสนา เพราะพระพุทธศาสนาแสดงว่า รูปจะรู้อะไรไม่ได้เลยเป็นอันขาด
ในเรื่องสมองและระบบประสาทมีความคิดนึกรู้สึกได้นี้ ได้ถกเถียงกันมาเป็นเวลานานแสนนาน เพราะท่านนักวิทยาศาสตร์จำนวนหนึ่งมีความเข้าใจเช่นนั้น แต่ก็ยังมีนักวิทยาศาสตร์และนักจิตวิทยา ซึ่งศึกษาวิชาว่าด้วยเรื่องของจิตใจโดยเฉพาะ ว่าไม่ใช่แต่ก็ไม่อาจจะอธิบายได้ว่า จิตใจนั้นคืออะไร จึงได้ให้ผู้ศึกษาเข้าใจในเรื่องจิตใจว่า "ธรรมชาติที่สนองตอบต่อสิ่งเร้า" โดยยึดเอาพฤติกรรมที่แสดงออกมาตั้งเพื่อให้ศึกษากันไปพลางก่อน
