สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๑๕)

---

สสารและพลังงานในพระพุทธศาสนา (๑๕) โดย ท่านอาจารย์บุญมี เมธางกูร ตอนที่ผ่านมา ๓. เตโช คือธาตุไฟ เตโช นับเป็นธาตุชนิดหนึ่ง เรียกกันว่า ธาตุไฟ ซึ่งเตโช ธาตุไฟนี้ มีลักษณะอยู่ ๒ ประการคือ อุณหเตโช ได้แก่ร้อนเป็นลักษณะ และสีตเตโช ได้แก่เย็นเป็นลักษณะ มีหน้าที่การงานทำให้สิ่งทั้งหลายสุก หรือนุ่มนวลละเอียดขึ้น คนไทยเราส่วนใหญ่พากันเข้าใจเรื่องธาตุไฟ แต่ไปเข้าใจผิดคิดว่า ธาตุไฟก็คือไฟที่เห็นลุกอยู่ในเตา หรือที่เห็นไฟไหม้บ้าน ความจริงที่ตาเห็นได้นั้นไม่ใช่ธาตุไฟ หากแต่เป็นธาตุดิน เพราะธาตุดินทำให้เห็นรูปพรรณสัณฐาน และสีสันวรรณะ ธาตุไฟเป็นตัวการทำให้รู้สึกร้อน หรือเย็นเท่านั้น แม้ตัวการที่สามารถย่อยอาหารให้ละลายเป็นประโยชน์แก่ร่างกายได้ ก็เรียกว่าธาตุไฟ โย ปริปาจนภาโว วา อุณหภาโว ว อยํ เตโชธาตุ (วิสุทธิมรรค) ธรรมชาติที่ทรงภาวะการสุกงอม หรืออบอุ่นที่มีอยู่ในกายนั้น เรียกว่า เตโชธาตุ

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 พ.ค. 2549 , 06:54:38 น.] ( IP = 58.136.207.31 : : )

สลักธรรม 1 การแสดงว่า เตโชธาตุ มีลักษณะร้อน(อุณหะ)นั้น ความจริงก็คือความเย็น(สีตะ) นั่นเอง เพราะความเย็นนั้นถึงจะมากเท่าใดๆ ก็ย่อมมีความหมายถึงความร้อนที่มีอยู่น้อยเท่านั้นเอง เพราะเตโชธาตุ คือธาตุไฟ ซึ่งได้แก่ความร้อน และสีตะได้แก่ความเย็น ก็มีคำว่า เตโช ที่แปลว่า ร้อนอยู่ด้วย จึงใช้คำว่า สีตเตโช คำว่า "เย็น" เป็นคำที่สมมุติพูดกันเพื่อจะให้บังเกิดความเข้าใจกันเท่านั้น หาได้มีเย็นจริงๆ ไม่ เพราะเย็นก็คือร้อนน้อยนั่นเอง เตโชธาตุ ซึ่งได้แก่ธาตุไฟนั้น ย่อมมีหรืออาศัยอยู่ในวัตถุ หรือสสารโดยทั่วไปไม่ยกเว้น ไม่ว่าจะเป็นสิ่งที่มีชีวิตหรือไม่มีชีวิต ไม่ว่าจะเป็นภายนอกหรือภายใน ทั้งไม่เลือกด้วยว่า จะเป็นโลกนี้หรือโลกไหนทั้งสิ้น แม้ในคำว่าน้ำที่ใช้สำหรับดื่ม ซึ่งเป็นสิ่งที่เราท่านทั้งหลายใช้กันอยู่วันละหลายๆ ครั้ง ก็มีธาตุไฟอยู่ด้วยมิได้ยกเว้น ที่ใดมีธาตุดิน ที่นั่นก็จะมีธาตุน้ำ ธาตุไฟ และตลอดไปจนถึงธาตุลมด้วยเสมอ จะต่างกันอยู่บ้างก็เฉพาะมีมากหรือน้อยกว่ากันเท่านั้นเอง

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 พ.ค. 2549 , 06:55:14 น.] ( IP = 58.136.207.31 : : )

สลักธรรม 2 ธาตุไฟแบ่งออกได้เป็น ๔ ประเภท คือ ๑. ลกฺขณเตโช หรือ ปรมตฺถเตโช ได้แก่ธรรมชาติของธาตุไฟนั้น สามารถให้ความรู้สึกร้อนเกิดขึ้นได้ เมื่อไปสัมผัสเข้า ไม่ว่าคนหรือสัตว์ จะมีความรู้สึกเป็นอย่างเดียวกัน คือ ก. อุณหเตโช มีลักษณะร้อน ข. สีตเตโช มีลักษณะร้อนน้อย (เย็น)

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 พ.ค. 2549 , 06:55:38 น.] ( IP = 58.136.207.31 : : )

สลักธรรม 3 ๒. สสมฺภารเตโช หรือสุตฺตนฺตเตโช ซึ่งแบ่งออกเป็น ๒ อย่างคือ ก. อชฺฌตฺติกเตโช ธาตุไฟที่อยู่ภายใน ซึ่งหมายถึงธาตุไฟที่ประกอบอยู่ภายในร่างกายของสัตว์ทั้งหลาย ในธาตุวิภงฺคบาลี แบ่งไว้เป็น ๔ คือ อุสมาโตโช ไฟที่ทำให้ร่างกายของสัตว์นั้นอบอุ่นพอสบาย ทำให้ร่างกายทรงความร้อน และชีวิตสัตว์ทั้งหลายเป็นไปได้ ปาจกเตโช ไฟที่ทำหน้าที่ย่อยอาหาร ซึ่งชาวไทยส่วนมากรู้จักกันดี มีหน้าที่ละลายอาหารเพื่อให้เป็นประโยชน์แก่สัตว์ ยังชีวิตให้เป็นไปหรือเจริญขึ้น เป็นอุณฺหเตโชที่มีประจำอยู่ที่ลิ้นและต่อๆ ไปจนถึงทวารหนัก ชิรณเตโช ได้แก่ไฟที่ทำให้ร่างกายทรุดโทรมแก่เฒ่า หรือเหี่ยวแห้งลง ทั้งนี้หมายถึงอุณหฺเตโชและสีตเตโช ซึ่งมีอยู่ทั่วตลอดร่างกาย สนฺตาปนเตโช ได้แก่ไฟที่เป็นไข้หรือได้รับความป่วยเจ็บต่างๆ ด้วยอาศัยเตโชที่จร คือ เป็นอาคันตุกะ มาเป็นครั้วเป็นคราว

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 พ.ค. 2549 , 06:56:02 น.] ( IP = 58.136.207.31 : : )

สลักธรรม 4 อัชฌัตติกเตโช คือเตโชธาตุภายในนั้น แสดงไว้ว่ามี ๕ อย่าง ดังต่อไปนี้ เตโชธาตุ................กิจ......................ลักษณะ .................ฐาน ๑. อุสมาเตโช .............อบอุ่น.....................อุณหะ .................ทั่วกาย ๒. ปาจกเตโช...........ย่อยอาหาร...............อุณหะ.............จากลิ้นถึงทวารหนัก ๓. ชิรณเตโช ..................บ่ม.................อุณหะและสีตะ.........ทั่วกาย ๔. สันตาปนเตโช...........ร้อน.....................อุณหะ.................อาคันตุกะ ๕. ทาหนเตโช .....กระวนกระวาย........อุณหะและสีตะ......อาคันตุกะ ข. พาหิรเตโช เป็นธาตุไฟภายนอก ซึ่งได้แก่ธาตุไฟทั้งหลายอันอยู่ภายนอกร่างกาย หรือประกอบอยู่ในธรรมชาติที่ไม่มีวิญญาณ ในธาตุวิภังค์แสดงว่ามีมากมายเหลือเกินที่จะนับได้ (เยวาปนกธมฺม) ตัวอย่างเช่น กฏฺฐคฺคิ ( ไฟฟืน) สงฺการคฺคิ (ไฟขยะ) ติณคฺคิ (ไฟหญ้า) ฯลฯ โปรดติดตามตอนต่อไป

โดย พี่เณร...นำมาฝาก [15 พ.ค. 2549 , 06:56:35 น.] ( IP = 58.136.207.31 : : )

สลักธรรม 5 ตามมาศึกษารายละเอียดของธาตุไฟค่ะ เพราะจะช่วยให้มีความรู้ที่ถูกต้อง ขอบพระคุณค่ะ

โดย เซิ่น [15 พ.ค. 2549 , 22:54:00 น.] ( IP = 58.8.48.214 : : )

ขอเชิญแสดงความคิดเห็น

จาก : * Code : กรุณากรอก Code ตัวเลขด้านบน * อีเมล์ : หากไม่ต้องการให้เว้นว่าง รูปภาพ : ไม่เกิน 150KB รายละเอียด : Icon Toy Special command * * กรุณาคลิ๊ก Post message เพียงครั้งเดียว....

คำเตือน การแอบอ้างใช้ชื่อบุคคลซึ่งอาจทำให้บุคคลนั้นเกิดความเสียหาย อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ การโพสรูปภาพที่ไม่เหมาะสม หรือ ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของภาพ อาจถูกดำเนินคดีทางกฏหมายได้ หากพบเห็นรูปภาพหรือกระทู้ที่ไม่เหมาะสมสามารถเมล์เข้ามาได้ที่ freewebboard@thaimisc.com โดยระบุ subject "กระทู้ไม่เหมาะสม" พร้อมทั้งระบุ ADDRESS ของเว็บบอร์ด